Γιαννάκης Αρχοντίδης:
Η επιβίωση του κυπριακού τουρισμού
απαιτεί άμεσες και αποφασιστικές
πολιτικές και κυβερνητικές αποφάσεις
- Αποσπάσματα εισηγητικής ομιλίας του κ. Γιαννάκη Αρχοντίδη, Επίτιμου Προέδρου του ΠΑΣΥΞΕ και καταξιωμένου ξενοδοχειακού και τουριστικού παράγοντα της Κύπρου στο Παγκύπριο Τουριστικό Φόρουμ που διοργάνωσαν οι ΣΤΕΚ και ΟΕΒ στις 26 Ιανουαρίου στο Hilton Park στη Λευκωσία με θέμα «Τουριστική Αναγέννηση και Ποιοτική Ανάπτυξη: Νέες Προκλήσεις, Νέοι Προσανατολισμοί και Νέες Στρατηγικές Προσεγγίσεις».
Η κυπριακή πραγματικότητα
Τα τελευταία δέκα χρόνια ο κυπριακός τουρισμός έχει υποστεί σημαντικά πλήγματα με τις τουριστικές αφίξεις και τα εισοδήματα να ακολουθούν αρνητική πορεία.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι αφίξεις τουριστών ανέρχονταν σε 2,7 εκατομμύρια το 2001, ενώ μεταξύ του 2002 και του 2007 δεν ξεπέρασαν σε καμία χρονιά τα 2,4 εκατομμύρια. Η αρνητική αυτή εικόνα παρουσιάζεται την στιγμή που άλλοι ανταγωνιστικοί τουριστικοί προορισμοί παραδοσιακοί (Πορτογαλία, Ιταλία, Ελλάδα, Μάλτα, Μαγιόρκα, Αίγυπτος και Τουρκία) και νέοι (Βαλκανικές και Βαλτικές χώρες) άρχισαν να εφαρμόζουν με επιτυχία στρατηγικές αναβάθμισης και εμπλουτισμού των υποδομών τους και του τουριστικού τους προϊόντος, με αποτέλεσμα να αυξήσουν τις τουριστικές τους αφίξεις.
Το 2008 η Κύπρος είχε οριακή μείωση στις αφίξεις της τάξης του 0,5%.
Για το 2009 σύμφωνα με τα προκαταρτικά στοιχεία αναμένεται ότι οι αφίξεις θα καταγράψουν μείωση κατά 11.5% και θα υποχωρήσουν στα 2.1 εκατομμύρια. Η μείωση αυτή ξεπερνά κατά πολύ την πτώση των αφίξεων που αναμένεται, από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού να παρατηρηθεί, στη νότια και μεσογειακή Ευρώπη.
Λίγα λόγια τώρα για τα έσοδα μας από τον τουρισμό. Το 2008 αυτά δεν ξεπέρασαν το 1.8 δις. ευρώ, σημείωσαν δηλαδή μείωση της τάξης του 3,5% έναντι του 2007 ενώ παρέμειναν αισθητά πιο κάτω από τα έσοδα που είχαμε το 2001 και που ανέρχονταν σε 2.2 δις. ευρώ.
Υπολογίζεται ότι τα έσοδα από τον τουρισμό το 2009 θα είναι κατά 16% χαμηλότερα από αυτά του προηγούμενου χρόνου και θα κυμαίνονται γύρω στα 1.5 δις. ευρώ.
Το πλήγμα που έχει δεχτεί η τουριστική βιομηχανία τα τελευταία χρόνια επιβεβαιώνεται και από άλλους δείκτες όπως η πτωτική τάση στη συνεισφορά του τουριστικού τομέα στο ακαθάριστο εθνικό προϊόν (από 21% το 2001 σε 10.4% το 2008), η μείωση στη μέση κατά κεφαλή δαπάνη (από 759 ευρώ το 2000 σε 746 ευρώ το 2008), η σημαντική μείωση του ποσοστού μέσης ετήσιας πληρότητας των ξενοδοχειακών μονάδων (από 58% το 2001 σε 42% το 2008), όπως επίσης και η μείωση του απασχολούμενου εργατικού δυναμικού στην τουριστική βιομηχανία (από 73.000 το 2001 σε 45.000 το 2008 και 42,000 το 2009).
Τουριστικές Ανάγκες
Αν θέλουμε να σταματήσουμε και να ανατρέψουμε την αρνητική πορεία του τουρισμού, έχοντας υπόψη ότι είμαστε και θα παραμείνουμε συγκριτικά ένας ακριβός προορισμός, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να στραφούμε προς τον ποιοτικό τουρισμό.
Επιβάλλεται λοιπόν όπως׃
- Αναβαθμίσουμε και εμπλουτίσουμε το ξενοδοχειακό και το τουριστικό μας προϊόν
- Βελτιώσουμε την ποιότητα ολόκληρης της αλυσίδας αγαθών και υπηρεσιών που συνθέτουν το τουριστικό μας προϊόν
- Δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στην επαγγελματική κατάρτιση και επιμόρφωση και στον ανθρώπινο παράγοντα
- Εστιάσουμε την προσοχή μας στο συγκριτικό πλεονέκτημα του τόπου μας που λέγεται πολιτισμός
- Προστατεύσουμε και βελτιώσουμε το φυσικό και δομημένο περιβάλλον
- Προωθήσουμε εναλλακτικές μορφές τουρισμού
- Ενθαρρύνουμε επενδύσεις σε μεγάλα εμπλουτιστικά έργα (όπως μαρίνες, γήπεδα γκολφ, συνεδριακά κέντρα, θεματικά πάρκα κ.α.)
- Δώσουμε ιδιαίτερη σημασία στις αερομεταφορές και στην ανταγωνιστικότητα των αερολιμένων μας
- Επικεντρωθούμε σε στοχευόμενο και επιθετικό μάρκετινγκ και αξιοποιήσουμε το ηλεκτρονικό μάρκετινγκ
Η διαμόρφωση της αλλαγής
Με τα πιο πάνω υπόψη πιστεύεται ότι οι ακόλουθες εισηγήσεις θα βοηθήσουν στην αποτελεσματική διαχείριση της επιδιωκόμενης αλλαγής.
- Η μετατροπή του ΚΟΤ σε Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης, με μόνο μέτοχο την Κυβέρνηση, θα συντείνει στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του Οργανισμού γιατί θα τον απελευθερώσει από τις ατέρμονες κυβερνητικές διαδικασίες και θα του καταστήσει πιο ευέλικτο και εύκαμπτο στην εκτέλεση του έργου του.
- Οι περιφερειακές Εταιρείες Τουριστικής Ανάπτυξης πρέπει να αποτελέσουν το όχημα συνεργασίας με τον ΚΟΤ για την έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση του στρατηγικού σχεδίου σε τοπικό επίπεδο. Για το σκοπό αυτό επιβάλλεται όπως οι πρόεδροι και διευθυντές αυτών των εταιρειών αναλάβουν, εκτός από τα άλλα καθήκοντα και αρμοδιότητες τους, συντονιστικό ρόλο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και εκεί όπου κρίνεται αναγκαίο να συνεργάζονται στενά με τον κεντρικό συντονιστή του ΚΟΤ.
- Λόγω του ότι σε αρκετές περιπτώσεις η κύρια ευθύνη για την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων ή ενεργειών δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του ΚΟΤ αλλά αποτελεί ευθύνη άλλων φορέων του δημοσίου, του ημικρατικού ή/και του ιδιωτικού τομέα, επιβάλλεται όπως σε κάθε περίπτωση διορίζεται διευθυντής έργου με ξεκάθαρη κατανομή ευθύνης και δέσμευση να φέρει εις πέρας τον ρόλο που έχει αναλάβει. Ο διευθυντής έργου πρέπει να έχει συνεχή και στενή επαφή με τον ανώτατο συντονιστή του ΚΟΤ καθώς και με τον συντονιστή ή συντονιστές στο επίπεδο των εταιρειών τουριστικής ανάπτυξης.
- Πέρα και πάνω από τη δημιουργία συντονιστικών μηχανισμών, η υλοποίηση της τουριστικής μας πολιτικής επιβάλλει την έγκαιρη λήψη πολιτικών αποφάσεων. Οι αποφάσεις αυτές πρέπει να λαμβάνονται έγκαιρα, χωρίς χρονοτριβή και να συνάδουν με τους στρατηγικούς μας στόχους.
- Επιπρόσθετα εκτός από την δημιουργία των κατάλληλων συντονιστικών μηχανισμών και την έγκαιρη λήψη των πολιτικών αποφάσεων, επιβάλλεται όπως ξεπεραστεί η γραφειοκρατία και απλοποιηθούν οι σχετικές διαδικασίες για να καταστεί δυνατή η επίσπευση της υλοποίησης της τουριστικής μας πολιτικής. Το χρόνιο αυτό πρόβλημα πρέπει επιτέλους να επιλυθεί γιατί αποτελεί γάγγραινα για την κυπριακή πολιτεία και τροχοπέδη στην ανάπτυξη της οικονομίας και της κοινωνίας. Η κυβέρνηση και η δημόσια υπηρεσία, με την βοήθεια και καθοδήγηση εμπειρογνωμόνων, πρέπει επιτέλους να αντιμετωπίσει θαρραλέα αυτό το σοβαρότατο θέμα με στόχο τον περιορισμό του στο ελάχιστο.
- Αναμένεται από το κράτος όπως παρέχει στον ιδιωτικό τομέα ουσιαστικά κίνητρα, πολεοδομικά, οικονομικά και φορολογικά, για επενδύσεις που στοχεύουν στον εμπλουτισμό και στην αναβάθμιση του ξενοδοχειακού και τουριστικού προϊόντος του τόπου μας. Τα κίνητρα αυτά πρέπει να σχεδιάζονται με την συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και να είναι γενναιόδωρα για να ελκύουν το ενδιαφέρον των επενδυτών και να δημιουργούν τις αναμενόμενες θέσεις εργασίας.
- Επιβάλλεται επίσης η άμεση έναρξη εκπόνησης νέου στρατηγικού σχεδίου για τον τουρισμό για την μετά το 2010 περίοδο. Με τα σημερινά δεδομένα το νέο σχέδιο πρέπει να καλύπτει μια περίοδο μικρότερη των πέντε χρόνων και να περιλαμβάνει και υιοθετεί όλους τους απαραίτητους μηχανισμούς για την υλοποίηση του μέσα σε τακτά χρονικά πλαίσια.
Έφτασε λοιπόν η ώρα να αντιμετωπίσουμε ουσιαστικά και αποφασιστικά τις προκλήσεις που ταλανίζουν την τουριστική Κύπρο. Είναι καιρός να πάμε πέρα από την θεωρία και να επιδοθούμε σε πράξεις που θα πραγματοποιούν τους στρατηγικούς σχεδιασμού μας, έχοντας πάντοτε υπόψη ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν σήμερα θα έχουν θετικό αντίκτυπο αρκετά χρόνια μετά.