Για 20 λόγους επείγει η αναδιοργάνωση και αυτονόμηση των νοσοκομείων

Για 20 λόγους επείγει η αναδιοργάνωση και αυτονόμηση των νοσοκομείων


 

Ο Υπουργός Υγείας Φίλιππος Πατσαλής στο πιο κάτω άρθρο αναφέρει τους λόγους για τους οποίους πρέπει να προχωρήσουν άμεσα οι διαδικασίες

 

Τα δημόσια νοσηλευτήρια λειτουργούν, στην παρούσα φάση, ως μέρος της κρατικής μηχανής κάτω από τη διοίκηση και οικονομική διαχείριση του Υπουργείου Υγείας και με τη συμβολή και άλλων κυβερνητικών Τμημάτων, όπως είναι το Γενικό Λογιστήριο, η Ηλεκτρομηχανολογική Υπηρεσία και το Τμήμα Υπηρεσιών Πληροφορικής. Τα νοσηλευτήρια διαθέτουν, σε πολλούς τομείς, άριστες εγκαταστάσεις και εξοπλισμό, καθώς και εξαίρετο ανθρώπινο δυναμικό. Ωστόσο, το παρόν σύστημα και καθεστώς διοίκησής τους είναι, κατά γενική ομολογία, απηρχαιωμένο και δεν συναντάται σε καμία ανεπτυγμένη χώρα στον κόσμο. Η διαχείριση των νοσηλευτηρίων, υπό το υφιστάμενο καθεστώς, έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της και έχει φθάσει σε σημείο όπου οι επιλογές περιορίζονται μεταξύ αλλαγής ή κατάρρευσης του συστήματος. Πέραν τούτου, σε καθεστώς εφαρμογής του ΓεΣΥ, τα δημόσια νοσηλευτήρια θα κληθούν να ανταγωνιστούν, επί ίσοις όροις, τα νοσηλευτήρια του ιδιωτικού τομέα και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να αναδιαρθρωθούν ώστε να διασφαλίζεται η ανταγωνιστικότητα και η βιώσιμη λειτουργία τους σε βάθος χρόνου.

Πέραν του ότι είναι απαραίτητη προϋπόθεση για εφαρμογή του ΓεΣΥ, πιο κάτω παρατίθενται 20 λόγοι για τους οποίους καθίσταται επιτακτική η αναδιοργάνωση και αυτονόμηση των δημόσιων νοσηλευτηρίων.

1. Στα δημόσια νοσηλευτήρια δεν έχουν υιοθετηθεί βέλτιστες διοικητικές πρακτικές

Το υφιστάμενο σύστημα διοίκησης στα νοσοκομεία έχει δομηθεί στη βάση των επαγγελμάτων αντί στη βάση αναγκών, λειτουργιών και στρατηγικών σχεδιασμών. Αυτό οδήγησε τα νοσηλευτήρια της Κύπρου να μην έχουν υιοθετήσει μέχρι και σήμερα, πολλές από τις κεφαλαιώδεις και απαιτούμενες διοικητικές πρακτικές και διαδικασίες, όμοιες με αυτές που εφαρμόζονται σε σύγχρονα νοσηλευτήρια παγκοσμίως.

2. Απουσία μιας συνολικής δομής διοίκησης

Από τα νοσηλευτήρια απουσιάζει μία ενιαία και συνολική δομή διοίκησης, η οποία να διέπει όλα τα επίπεδα (από τη Διοίκηση μέχρι το Τμήμα, την Κλινική, τη Μονάδα, το Εργαστήριο), ενώ η κάθε ομάδα επαγγελματιών υγείας διοικείται ετερόκλητα και λειτουργεί «σε απομόνωση» από τις υπόλοιπες ομάδες. To γεγονός αυτό οδηγεί σε ελλιπή συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών υγείας, επηρεάζοντας, επακόλουθα, και τη λήψη των αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα.

3. Απουσία εξουσίας για λήψη αποφάσεων. Ευθύνη για τη λήψη αποφάσεων στα νοσοκομεία έχει ο κανένας

Η περιορισμένη εξουσία των νοσοκομείων στη λήψη αποφάσεων ως προς τα εν οίκω τους, οδηγεί τη διοίκηση των νοσοκομείων σε περιορισμένη, εάν όχι και σε ανύπαρκτη, ανάληψη ευθύνης για τις σχετικές αποφάσεις.

4. Ευθυνοφοβία

Δεν υπάρχουν ευκρινώς καθορισμένοι ρόλοι και ευθύνες μεταξύ των προϊσταμένων των Τμημάτων ως προς τη διαχείριση του νοσοκομείου και των πόρων του, γεγονός που προάγει την ευθυνοφοβία στην ανάληψη δράσεων και πρωτοβουλιών, αλλά και τη μη υλοποίηση των αποφάσεων.

5. Απουσία ξεκάθαρης κατεύθυνσης ως προς τη λογοδοσία του προσωπικού

Σύγχυση και αναποτελεσματικός έλεγχος. Δεν υπάρχει σαφής διάκριση εξουσιών εντός του κάθε νοσοκομείου, γεγονός που οδηγεί σε αντικρουόμενες πρακτικές ως προς τις αρμοδιότητες και τη λήψη αποφάσεων. Μεγάλος αριθμός του προσωπικού των νοσοκομείων λογοδοτεί σε προϊσταμένους εκτός της Μονάδας εργασίας τους, με αποτέλεσμα ο οικείος προϊστάμενος να αδυνατεί να ασκήσει αποτελεσματικό έλεγχο ως προς την εργασία και την απόδοση του προσωπικού του.

6. Ανομοιογένεια στη διοίκηση προσωπικού

Όπως λειτουργούν τα νοσοκομεία σήμερα, υπάρχουν Τμήματα των οποίων κανένας μέλος του προσωπικού δεν λογοδοτεί στον καθ’ ύλη προϊστάμενο και στο Τμήμα του, σε αντιδιαστολή με άλλα Τμήματα όπου 40 και πλέον άτομα λογοδοτούν σε έναν και μόνο προϊστάμενο. Η ανομοιογένεια αυτή αντίκειται στη γενική αρχή που ορίζει τα 10-15 άτομα ως τον μέγιστο αριθμό απασχολουμένων που θα πρέπει να αναφέρονται απευθείας σε ένα άτομο.

7. Αδυναμία στην άσκηση ουσιαστικού ελέγχου επί της ποιότητας και ποσότητας της εργασίας

Βασικές, εσωτερικές υπηρεσίες των νοσηλευτηρίων όπως είναι οι υπηρεσίες πληροφορικής και οι υπηρεσίες συντήρησης εξοπλισμού, ελέγχονται και στελεχώνονται από προσωπικό που δεν ανήκει στο Υπουργείο Υγείας, αλλά σε άλλες Υπηρεσίες και Τμήματα του δημόσιου τομέα. Η πρακτική αυτή, χωρίς να κρίνεται ως κατ’ ανάγκη «κακή», αποστερεί από το Υπουργείο Υγείας τη δυνατότητα για άσκηση ουσιαστικού ελέγχου ως προς τον αριθμό του προσωπικού που απασχολείται, αλλά κυρίως τον ουσιαστικό έλεγχο επί της ποιότητας και ποσότητας της εργασίας που πραγματοποιείται.

8. Η Διοίκηση των νοσοκομείων σήμερα δεν μπορεί να επιληφθεί σημαντικών θεμάτων διοίκησης και λειτουργίας επαγγελματιών υγείας

Ουσιώδεις αποφάσεις που αφορούν διοικητικά θέματα όπως είναι ο αριθμός του προσωπικού, η ποιότητα της εργασίας, οι προσλήψεις, αλλά και η κινητικότητα του προσωπικού, λαμβάνονται κεντρικά από τα Τμήματα και Διευθύνσεις του Υπουργείου Υγείας. Η πρακτική αυτή δεν επιτρέπει στη Διοίκηση του νοσηλευτηρίου να επιλαμβάνεται θέματα προσωπικού, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα στις προσφερόμενες υπηρεσίες υγείας, τα οποία μετακυλούνται στους ασθενείς.

9. Οι θέσεις προσαρμόζονται στα άτομα κι όχι τα άτομα στις θέσεις

Μία πρακτική που αντί να βασίζεται στις ανάγκες του Οργανισμού και να προάγει τη συμπληρωματικότητα ρόλων, οδηγεί σε αντικρουόμενους εποπτικούς ρόλους, σε σύγχυση αρμοδιοτήτων και σε κακή κατανομή προσωπικού. Για παράδειγμα, μία Κλινική δύναται να λειτουργεί έχοντας δύο Διευθυντές ή προσωπικό που εκτελεί καθήκοντα ανεξάρτητα από τον τίτλο και την επαγγελματική ιδιότητά του.

10. Τα Τμήματα στα νοσοκομεία λειτουργούν χωρίς οργανόγραμμα

Ως «δομή» ενός Τμήματος, ορίζεται, απλοϊκά, ο αριθμός του προσωπικού που απασχολείται στο κάθε Τμήμα, σε κάθε δεδομένη χρονική στιγμή. Αποτέλεσμα της απουσίας οργανογράμματος είναι, μεταξύ άλλων, να μην υπάρχει σαφής εικόνα για τις κενωθείσες θέσεις ή τις πραγματικές ανάγκες σε στελέχωση.

11. Ανέλιξη βάσει αρχαιότητας και όχι προσόντων

Μέσω των Σχεδίων Υπηρεσίας, όπως είναι σήμερα, επιχειρείται να καθοριστεί σε ένα βαθμό μια «δομή» στα νοσηλευτήρια, καθώς και μια «πορεία επαγγελματικής ανέλιξης» για το προσωπικό. Αποτέλεσμα είναι η υιοθέτηση μιας δομής και ενός συστήματος ανέλιξης, όπου η ανέλιξη συνδέεται με την αρχαιότητα κι όχι με τα επιχειρησιακά πλάνα ή/και τις πραγματικές ανάγκες των νοσηλευτηρίων.

12. Αναχρονιστική ερμηνεία Σχεδίων Υπηρεσίας

Βαρίδι αποτελεί η παρερμηνεία του σκοπού των Σχεδίων Υπηρεσίας, μέσα από την οποία καλλιεργούνται αντιλήψεις όπως η «υποχρέωση» για ύπαρξη, για παράδειγμα, Διευθυντή και Υποδιευθυντή σε κάθε Κλινική/Μονάδα του νοσηλευτηρίου, καθώς αυτό ορίζει το Σχέδιο Υπηρεσίας ως «σταδιοδρομία» –ανεξαρτήτως εάν αυτή η πρακτική αντίκειται των σχεδιασμών ή/και λειτουργικών αναγκών του ίδιου του νοσηλευτηρίου. Η πρακτική αυτή συνεπάγεται ένα πολύ σημαντικό οικονομικό κόστος για το δημόσιο, εάν, για παράδειγμα, προσμετρηθεί ο αριθμός των 80 Κλινικών που υπάρχουν σήμερα στα κρατικά νοσηλευτήρια. Ενδελεχής μελέτη της στελέχωσης των δημόσιων νοσηλευτηρίων έχει καταδείξει ότι κάποιες από τις Κλινικές ειδικότητας των δημόσιων νοσηλευτηρίων μπορούν να ομαδοποιηθούν και να τεθούν υπό τη διεύθυνση ενός Διευθυντή, ο οποίος με τη σειρά του θα λογοδοτεί σε ανώτερό του. Ταυτόχρονα, σε άλλες Κλινικές, λόγω του εύρους των ειδικοτήτων που αυτές καλύπτουν δύναται να δικαιολογείται ο περαιτέρω διαχωρισμός τους.

13. Οι οδηγίες δεν ακολουθούνται

Η υφιστάμενη δομή που έχει χτιστεί στη βάση του επαγγέλματος, οδηγεί σε παρερμηνεία της έννοιας της επαγγελματικής αυτονομίας και των διοικητικών οδηγιών. Κατά συνέπεια, παρουσιάζεται το φαινόμενο άρνησης του προσωπικού να ακολουθήσει διοικητικές οδηγίες, εκτός εάν αυτές δοθούν από τη «δική του» επαγγελματική ομάδα (π.χ. εργαστηριακό προσωπικό να αρνείται να λάβει οδηγίες από ιατρό μικροβιολόγο, προσωπικό καθαρισμού να αρνείται να λάβει οδηγίες από νοσηλευτές κ.ο.κ.).

14. Η υγεία βρίσκεται δέσμια των επαγγελματικών συμφερόντων

Τα επαγγελματικά συμφέροντα κατευθύνουν τη διοίκηση, αντί η διοίκηση τα επαγγέλματα. Έτσι, δημιουργείται ένα περιβάλλον όπου κυριαρχεί η απουσία δομημένων επιχειρησιακών σχεδίων (σε επίπεδο Κλινικής, Τμήματος ή ακόμη και του νοσοκομείου στο σύνολο του) που να καθορίζουν τις προτεραιότητες, τις ανάγκες και τις σχετικές στρατηγικές. Στην προκείμενη περίπτωση, τα ολοκληρωμένα επιχειρησιακά σχέδια που είθισται να υπάρχουν, αντικαθίστανται από σχέδια των νοσοκόμων ή των γιατρών (εάν υπάρχουν).

15. Λόγω της ελλιπούς αποτελεσματικής δομής

H στελέχωση γίνεται κατά περίπτωση , χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό των ανθρώπινων πόρων και χωρίς προηγουμένως να γίνεται διαβούλευση με όλες τις ομάδες επαγγελματιών ως προς την επίδραση που οι σχετικές αποφάσεις θα έχουν (π.χ. για στελέχωση ή μετακίνηση προσωπικού) στην εύρυθμη λειτουργία των επιμέρους Τμημάτων και στο νοσηλευτήριο γενικότερα.

16. Απουσία στοιχειωδών λειτουργιών και υπηρεσιών

Οι δομές των νοσοκομείων στερούνται στοιχειωδών εξειδικευμένων λειτουργιών και υπηρεσιών όπως είναι δομές για στρατηγικό σχεδιασμό, διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, οικονομική διαχείριση, διαχείριση Τεχνολογιών Πληροφορικής, εσωτερικό έλεγχο κ.ά. Τα πιο πάνω είναι άκρως απαραίτητα για την αποτελεσματική λειτουργία κάθε σύγχρονου οργανισμού παροχής υπηρεσιών υγείας σήμερα.

17. Ελλιπής και μη αποτελεσματική συλλογή στοιχείων

Τα δεδομένα στελέχωσης των νοσηλευτηρίων, επειδή συλλέγονται αποκλειστικά βάσει του επαγγέλματος αντί στη βάση μιας πιο διευρυμένης και ολοκληρωμένης πρακτικής, δεν μπορούν να αξιοποιηθούν επαρκώς, ώστε να παρέχουν μια πιο ακριβή εικόνα της στελέχωσης για σκοπούς προγραμματισμού, ανάπτυξης και οικονομικών σχεδιασμών για το προσωπικό.

18. Παμπάλαια συστήματα συλλογής στοιχείων

Τα στοιχεία που αφορούν στο προσωπικό των νοσηλευτηρίων είναι σε πολύ μικρό βαθμό επικαιροποιημένα και ακριβή, καθώς με την υφιστάμενη δομή των νοσοκομείων, δεν προνοείται ένα ενοποιημένο σύστημα συλλογής στοιχείων, ενώ από τα Σχέδια Υπηρεσίας του προσωπικού απουσιάζει η σαφής αρμοδιότητα για συλλογή τέτοιων στοιχείων. Αυτό επιτείνεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχει αποτελεσματικό σύστημα μηχανογράφησης δεδομένων για το ανθρώπινο δυναμικό ή όπου αυτό υπάρχει, δεν χρησιμοποιείται.

19. Εγκλωβισμός διοικητικών, επιστημονικών και οικονομικών πράξεων μέσα από δαιδαλώδεις κυβερνητικές δομές

Η απουσία αυτονομίας για τη λήψη διοικητικών, επιστημονικών και οικονομικών αποφάσεων και πράξεων από το ίδιο το δημόσιο νοσηλευτήριο οδηγεί στην παραπομπή τους μέσα από τις δαιδαλώδεις και δυσκίνητες δομές της δημόσιας υπηρεσίας. Ως αποτέλεσμα, οι όποιες αποφάσεις ή δράσεις είτε να μην υλοποιούνται, είτε να διαφοροποιούνται κατά τρόπο που να μην είναι αποτελεσματικές ή να καθυστερούν, στην καλύτερη περίπτωση, για χρόνια.

20. Αδυναμία λήψης αποφάσεων από τα νοσηλευτήρια

Απουσία αυτονομίας για λήψη διοικητικών, επιστημονικών και οικονομικών αποφάσεων. Όλες οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται από το Υπουργείο Υγείας και όχι από τη διεύθυνση του νοσηλευτηρίου, το οποίο δεν είναι σε θέση να λάβει αντικειμενικές (βάσει εμπειρογνωμοσύνης) αποφάσεις στη βάση των πραγματικών αναγκών του νοσηλευτηρίου, αλλά υποκειμενικών αποφάσεων στη βάση άλλων κριτηρίων (βάσει προσωπικών εκτιμήσεων ή άλλων παραγόντων). Αυτό καθιστά τα νοσηλευτήρια δυσκίνητα έως ανήμπορα να ανταποκριθούν και να λάβουν διοικητικές ή επιστημονικές ή οικονομικές αποφάσεις βασισμένες πάνω στις πραγματικές ανάγκες του ασθενούς.

Όλα τα πιο πάνω καταδεικνύουν πως τα δημόσια νοσηλευτήρια οδεύουν προς τα χειρότερα, με ελάχιστες έως μηδενικές πιθανότητες για αναστροφή της τρέχουσας πορείας. Είτε θα κάνουμε το μεγάλο δημιουργικό άλμα αλλάζοντας το σύστημα, τη διοίκηση και τη διεύθυνση των δημόσιων νοσηλευτηρίων, αφήνοντας ταυτόχρονα, πίσω τα μικροπολιτικά, εργασιακά, οικονομικά ή άλλα συμφέροντα και αγκυλώσεις, είτε με την απραξία και με συμβιβαστικές λύσεις τα οδηγούμε στην καταστροφή. Πέρα αυτού, χωρίς την εφαρμογή των απαραίτητων αλλαγών, δεν δύναται να εφαρμοστεί ένα λειτουργικό ΓεΣΥ που να καλύπτει κατάλληλα τις ανάγκες του Κύπριου πολίτη.

Ως Υπουργός Υγείας κρούω τον κώδωνα κινδύνου και κάνω δραματική έκκληση προς όλους τους εμπλεκόμενους, τους εργαζόμενους, τις συντεχνίες των εργαζομένων, τα πολιτικά κόμματα και τους βουλευτές να συνεργαστούν και μέσα από ένα εποικοδομητικό και δημιουργικό διάλογο να καταστεί δυνατή η αναστροφή της πορείας και η μετατροπή των δημόσιων νοσηλευτηρίων σε σύγχρονους Οργανισμούς, όπου διαπρέπει η διοικητική και επιστημονική αριστεία και εξυπηρετούνται οι ανάγκες των ασθενών.


Comments

comments

Categories: Οικονομία

Σχετικά με τον Συγγραφέα