Επιτυγχάνουν όσοι προσαρμόζονται και μεταρρυθμίζονται

Επιτυγχάνουν όσοι προσαρμόζονται και μεταρρυθμίζονται

 

Του Δημήτρη Γεωργιάδη, Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου

 

Πολλές και έντονες ήταν οι κριτικές που, σε μεγάλο βαθμό, ορθά ασκήθηκαν κατά των Προγραμμάτων Οικονομικής Προσαρμογής που εφαρμόστηκαν στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου. Ανάμεσα σε αυτές, η απουσία δημοκρατικότητας, εθνικής κυριαρχίας και διαφάνειας. Ίσως λόγω της κρισιμότητας να μην υπήρχε άλλη επιλογή. Αυτό θα το κρίνει ο ιστορικός του μέλλοντος. Για τη γενιά μας αυτό που είναι σημαντικό, είναι να χειριστούμε την κριτική ως μέρος μιας διαδικασίας διόρθωσης και ενίσχυσης των θεσμών με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης όλων των πολιτών και όχι ως εργαλείο απορριπτισμού.

Αποτέλεσμα της κριτικής ήταν η λήψη αριθμού διορθωτικών μέτρων, μεταξύ των οποίων και η δημιουργία ανεξάρτητων εθνικών δημοσιονομικών θεσμών. Αυτοί συνήθως αποκαλούνται δημοσιονομικά συμβούλια. Στόχος των τελευταίων είναι η ενίσχυση των διαδικασιών που αποσκοπούν στη διασφάλιση της μέσο-μακροπρόθεσμης σταθερότητας των δημόσιων οικονομικών. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως μέσα από την ετοιμασία ανεξάρτητων και εμπεριστατωμένων εκθέσεων και παρεμβάσεων που αφορούν την εφαρμογή των εκάστοτε εθνικών και ευρωπαϊκών κανονισμών, όπως την αξιολόγηση των μακροοικονομικών προβλέψεων βάσει των οποίων ετοιμάζεται ο κρατικός προϋπολογισμός. Αυτό ενισχύει τη διαφάνεια και εθνική κυριαρχία σε θέματα δημοσιονομικής πολιτικής. Η δυνατότητα των πολιτών για αξιολόγηση της πολιτικής της εκάστοτε κυβέρνησης ενισχύεται, αυξάνοντας έτσι την πίεση για υιοθέτηση συνετών και όχι λαϊκίστικων και ζημιογόνων πολιτικών.

Αυτό που καταγράφεται σε κάποιο βαθμό σήμερα είναι ότι από τη μία πλευρά οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν αυτό το θεσμό ως «εκπρόσωπο των Βρυξελλών» που επιδιώκει να επιβάλει πολιτικές σε κάθε χώρα. Από την άλλη, οι τεχνοκράτες στις Βρυξέλλες, θα τον αντιμετωπίζουν καχύποπτα, ως ανεξάρτητο στην θεωρία αλλά όχι στην πράξη, που απλά θα αιτιολογεί ακόμη και κακές δημοσιονομικές πολιτικές. Γι’ αυτό τα Δημοσιονομικά Συμβούλια θα πρέπει να είναι διπλά προσεκτικά στα αρχικά στάδια λειτουργίας τους μέχρι να κερδίσουν την αξιοπιστία και την αναγνώριση που απαιτείται για να φέρουν αποτέλεσμα. Η αποτελεσματικότητα τους θα κριθεί από τη συμπεριφορά των ιδίων αλλά και την αντιμετώπιση τους από την πολιτεία.

Ανάλογη κριτική έχουν δεχθεί και δέχονται οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ και οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ότι έχουν αδυναμίες, είναι αχρείαστα ανελαστικοί και δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες και την κυκλικότητα της κάθε οικονομίας. Πολλές φορές μάλιστα γίνεται σύγκριση με το πιο επιτυχημένο μοντέλο των ΗΠΑ, βγάζοντας το συμπέρασμα ότι το ευρωπαϊκό εγχείρημα θα αποτύχει.

Πάλι, σε μεγάλο βαθμό η κριτική έχει βάση, αλλά όχι απαραίτητα και πολλά από τα συμπεράσματα. Πρέπει να αντιληφθούμε όλοι ότι για να λειτουργήσει ένας θεσμός, μια χώρα, πολύ περισσότερο μια ένωση 28 κρατών, χρειάζεται ένα θεσμικό πλαίσιο με κανόνες που θα εφαρμόζονται κι αν όχι που θα επιβάλλονται. Αν ένας κανόνας χρήζει βελτίωσης, τότε επιδιώκεται η διόρθωση του και όχι η παραβίαση του. Αν όχι τότε θα έρθει το πραγματικό χάος και η αποτυχία.

Όσον αφορά τη σύγκριση με τις ΗΠΑ, στο επίπεδο που γίνεται, είναι σε μεγάλο βαθμό λανθασμένη. Οι ΗΠΑ δεν έγιναν «επιτυχημένη» ομοσπονδία σε μια μέρα, ούτε καν σε ένα αιώνα. Μέχρι να επιτευχθεί χρειάστηκαν δύο αιώνες συνεχών μεταρρυθμίσεων, μεσολάβησαν μεγαλύτερες και περισσότερες κρίσεις, ακόμη και ένας εμφύλιος πόλεμος. Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να μεταρρυθμίζονται. Εδώ θα κριθεί και το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Χωρίς να υποτιμώ την ανάγκη καλού σχεδιασμού, η επιτυχία έχει να κάνει λιγότερο με το αν το εκάστοτε θεσμικό πλαίσιο είναι τέλειο, και περισσότερο από τη δυνατότητα όλων να αναγνωρίζουν και να αντιμετωπίζουν άμεσα και αποτελεσματικά τα προβλήματα και τις προκλήσεις. Η βούληση για μεταρρυθμίσεις, μετεξέλιξη και προσαρμογή θα κρίνει το μέλλον της ΕΕ συνολικά και κάθε μέλους της ατομικά. Θέλω να πιστεύω πως σε μεγάλο βαθμό αυτό ισχύει σήμερα, σε αυτό προσβλέπουμε και γι’ αυτό εργαζόμαστε όλοι.

* Οι απόψεις που εκφράζονται είναι προσωπικές


Comments

comments

Categories: Απόψεις
Tags: cyprus, economy

Σχετικά με τον Συγγραφέα