Οι στρατηγικές συνέπειες από το πραξικόπημα στην Τουρκία

Οι στρατηγικές συνέπειες από το πραξικόπημα στην Τουρκία


 

Ένα στρατιωτικό πραξικόπημα εναντίον μιας εκλεγμένης κυβέρνησης προκαλεί συνήθως σωρεία αναλύσεων για τη μελλοντική κατεύθυνση της χώρας ύστερα από την παραβίαση των δημοκρατικών κανόνων δικαίου. Όμως και τα αποτυχημένα πραξικοπήματα μπορούν να έχουν εξίσου σημαντικές συνέπειες. Η αποτυχημένη απόπειρα στοιχείων του τουρκικού στρατού να ανατρέψουν τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα έχει ευρείες επιπτώσεις στις εξωτερικές σχέσεις της Τουρκίας και στον ρόλο της στην περιοχή. Η σχέση της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, συγκεκριμένα, οδεύει προς μεγάλες αναταράξεις.

Το πραξικόπημα προαγγέλλει μια νέα και δύσκολη φάση στις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ, καθώς οι τουρκικές αρχές το έχουν συνδέσει με τον Φετουλάχ Γκιουλέν, έναν ισλαμιστή ιμάμη που μένει κοντά στη Φιλαδέλφεια από το 1999, αλλά διατηρεί έναν πυρήνα ακολούθων στην Τουρκία.

Ο Γκιουλέν είχε κατηγορηθεί προηγουμένως για τη δημιουργία παράλληλης κρατικής δομής κυρίως μέσα στην αστυνομία, τη δικαιοσύνη και τον στρατό. Πιο πρόσφατα, οι τουρκικές αρχές κατέταξαν το κίνημα Γκιουλέν ως τρομοκρατική οργάνωση – μια κατηγοριοποίηση που αποκτά νέο νόημα μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα. Ωστόσο, παρά τα αυξανόμενα στοιχεία σε σχέση με τον Γκιουλέν και τους ακολούθους του, η εντύπωση στην Άγκυρα είναι πως οι ΗΠΑ έχουν έως τώρα αρνηθεί να περιορίσουν τη δραστηριότητα του δικτύου του, το οποίο συμπεριλαμβάνει ένα εύρος σχολείων και πολλές κοινωνικές οργανώσεις.

Αυτό το δίκτυο επιτρέπει στο κίνημα Γκιουλέν να συγκεντρώνει σημαντικές χρηματοδοτήσεις, οι οποίες σύμφωνα με τις αρχές στηρίζουν τις παράνομες δραστηριότητες των συμμάχων του στην Τουρκία. Ως αποτέλεσμα, η συνεχιζόμενη παραμονή του Γκιουλέν στην Πενσιλβανία όχι μόνο έχει γίνει επίμαχο θέμα στις διμερείς σχέσεις, αλλά και σημαντική πηγή αυξανόμενου αντιαμερικανισμού στην Τουρκία.

Το αποτυχημένο πραξικόπημα αναμφίβολα θα επιδεινώσει αυτήν την τάση. Την περίοδο μετά το πραξικόπημα, οι ΗΠΑ θα βρεθούν κάτω από σημαντική πίεση για να επανεξετάσουν τη μη παρεμβατική τους προσέγγιση για τον Γκιουλέν. Η τουρκική πλευρά έχει ήδη σηματοδοτήσει πως θα προβεί σε επίσημη αίτηση για την έκδοση του Γκιουλέν.

Το πραξικόπημα έχει ως εκ τούτου κάνει πιο έκτακτη την ανάγκη για τους δύο συμμάχους του ΝΑΤΟ να λύσουν αυτή τη σημαντική διαφωνία. Η αποτυχία εύρεσης κοινού εδάφους υπό αυτές τις νέες συνθήκες θα αποδυναμώσει τις προοπτικές συνεργασίες σε πολλά επίπεδα. Η αποτελεσματικότητα του κοινού αγώνα κατά του Ισλαμικού Κράτους, ο οποίος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εναέριες επιθέσεις που ξεκινούν αό την αεροπορική βάση Ιντσιρλίκ στη νότια Τουρκία, αναμφίβολα θα διακινδυνέψει. Ευρύτερα, ένα ρήγμα σε αυτή τη σημαντική διμερή σχέση θα αποδυναμώσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ στην πολιτική του απέναντι στη Ρωσία, με την Τουρκία να επιδιώκει να προχωρήσει πέραν του συγκρουσιακού πλαισίου που καθορίστηκε στην πρόσφατη σύνοδο της συμμαχίας στη Βαρσοβία.

Οι συνέπειες του αποτυχημένου πραξικοπήματος πιθανώς θα επηρεάσουν και τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρώπη. Τον Μάρτιο, η Τουρκία και η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησαν σε ένα φιλόδοξο πακέτο μέτρων που σχεδιάστηκε για να μειώσει τη ροή των προσφύγων στην Ευρώπη. Όμως ενώ η ρύθμιση υπήρξε ξεκάθαρα επιτυχής, παραμένει πολιτικά ευάλωτη. Για την Τουρκία, το μεγαλύτερο επίτευγμα ήταν η δέσμευση της ΕΕ να άρει τους περιορισμούς βίζας για τους τούρκους πολίτες που ταξιδεύουν στη ζώνη Σένγκεν, μια κίνηση που είχε προγραμματιστεί για τον Ιούνιο. Αντ’ αυτού, η απελευθέρωση από το καθεστώς βίζας αναβλήθηκε μέχρι τον Οκτώβριο, λόγω της άρνησης της Τουρκίας να υλοποιήσει κάποιες από τις εναπομείνασες προϋποθέσεις.

Στον πυρήνα του διπλωματικού αδιεξόδου είναι η απαίτηση της ΕΕ από την Τουρκία να τροποποιήσει την αντιτρομοκρατική της νομοθεσία ώστε να αντικατοπτρίζει καλύτερα τα πρότυπα που θέτει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ο στόχος είναι να περιοριστεί η εφαρμογή της νομοθεσίας σε πραγματικές περιπτώσεις τρομοκρατίας και να περιοριστεί η χρήση της ως εργαλείο αναχαίτισης της ελεύθερης έκφρασης. Όμως το περιβάλλον μετά το πραξικόπημα θα μειώσει την προθυμία της κυβέρνησης να τροποποιήσει τον τουρκικό αντιτρομοκρατικό νόμο.

Ως αποτέλεσμα, μια διπλωματική κρίση μέχρι τον Οκτώβριο είναι πολύ πιθανή, με την Τουρκία να ισχυρίζεται πως η ΕΕ δεν τήρησε τις δεσμεύσεις της. Ολόκληρο το προσφυγικό πακέτο, υπό το οποίο η Τουρκία συνεχίζει να φιλοξενεί περισσότερους από 2,8 εκατομμύρια σύρους πρόσφυγες, μπορεί τότε να διακινδυνέψει, με συνέπειες για τις ροές των αιτούντων ασύλου.

Τέλος, το αποτυχημένο πραξικόπημα θα έχει προεκτάσεις στη δυνατότητα της Τουρκίας να συμβάλει στην ασφάλεια της περιοχής. Ο τουρκικός στρατός θα υποστεί μιαν επώδυνη διαδικασία εκκαθάρισης από τα στοιχεία υπέρ του Γκιουλέν, και το ηθικό και η συνοχή αναπόφευκτα θα επηρεαστούν σε μια στιγμή που οι ένοπλες δυνάμεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στις προσπάθειες της Τουρκίας να αντιμετωπίσει τους κούρδους αυτονομιστές και την τρομοκρατία της ISIS , και στην ενίσχυση των τουρκικών συνοριακών ελέγχων, οι οποίοι έχουν συμβάλει στην αποτροπή των ροών ξένων τζιχαντιστών προς περιοχές που ελέγχονται από την ISIS  στη Συρία. Και η αποδυναμωμένη εμπιστοσύνη ύστερα από την απόπειρα πραξικοπήματος θα κάνει τη συνεργασία μεταξύ στρατού, αστυνομίας και υπηρεσιών πληροφοριών ιδιαίτερα προβληματική.

Όπως και τα επιτυχημένα πραξικοπήματα, και τα αποτυχημένα μπορούν να έχουν τεράστιες συνέπειες για τις πολιτικές εξωτερικών και ασφαλείας των χωρών. Το αποτυχημένο πραξικόπημα της Τουρκίας έχει ήδη τονίσει την πιθανότητα κρίσιμων ορόσημων που θα φτάσει σύντομα η χώρα στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Πηγή: Πρώτο Θέμα


Comments

comments

Categories: Πολιτική

Σχετικά με τον Συγγραφέα