Ποιοι παράγοντες διαμορφώνουν την απόδοση των κρατικών ομολόγων;

Ποιοι παράγοντες διαμορφώνουν την απόδοση των κρατικών ομολόγων;


 

Του Γιώργου Θεοχαρίδη, Cyprus International Institute of Management

 

Λόγω των αδύναμων οικονομικών συνθηκών που βιώνουμε την περίοδο αυτή στην Κύπρο, όπως και σε άλλες χώρες της Ευρώπης βέβαια, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μας βομβαρδίζουν συνεχώς με διάφορους οικονομικούς και χρηματοοικονομικούς όρους, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι άγνωστοι στο ευρύ κοινό. Ένας από τους όρους αυτούς είναι και η απόδοση των κρατικών ομολόγων της Κύπρου αλλά και των άλλων κρατών σε όλο τον κόσμο. Από τις πολλές φορές που ακούμε να γίνεται αναφορά στον όρο αυτό, κυρίως στο πλαίσιο των οικονομικών ρεπορτάζ, μπορεί κανείς να αντιληφθεί ότι είναι πολύ σημαντικός και μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την πορεία της οικονομίας μας. Γνωρίζει, όμως, ο απλός πολίτης, ο μέσος Κύπριος, εκτός από τους έμπειρους και έξυπνους επενδυτές, τι ακριβώς σημαίνει αυτή η ορολογία ή πώς αναλύεται και τι είναι αυτό που επηρεάζει και καθορίζει τις διακυμάνσεις της; Ο σκοπός αυτού του σύντομου άρθρου είναι ακριβώς να επεξηγήσει με απλά λόγια τι σημαίνει η απόδοση των κρατικών ομολόγων και να δώσει απαντήσεις στα πιο πάνω σχετικά ερωτήματα.

 

Ορισμός

Η απόδοση, το κέρδος που αποφέρει ένα ομόλογο στην ωρίμανσή του, είναι η μέση ετήσια απόδοση για την κατοχή του ομολόγου μέχρι την ημερομηνία που λήγει, νοουμένου ότι ο εκδότης του, σε αυτή την περίπτωση η κυβέρνηση της Κύπρου, δεν θα οδηγηθεί σε κατάσταση αδυναμίας να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, δηλαδή σε περίπτωση που θα καθυστερήσει την πληρωμή των τόκων ή θα προβεί σε αναδιάρθρωση του χρέους της. Το κέρδος αυτό μπορεί να είναι το αποτέλεσμα των περιοδικών πληρωμών τοκομεριδίων από το επιτόκιο έκδοσης, που συνήθως γίνεται κάθε έξι μήνες, το κεφαλαιακό κέρδος (ή και ζημιά) όταν το ομόλογο λήξει ή πωληθεί, και το εισόδημα από τόκους, που δημιουργείται από την επανεπένδυση των ταμειακών ροών. Μπορεί κάποιος να σκεφτεί αυτή την απόδοση ως το άθροισμα του πραγματικού επιτοκίου μηδενικού κινδύνου, όπως είναι το ποσοστό απόδοσης σε μια μετοχή απαλλαγμένη κινδύνου, εξαιρουμένης της επίδρασης του πληθωρισμού, μια πριμοδότηση για τον πληθωρισμό, που είναι το επιπλέον ποσοστό του τόκου που εισπράττεται για να καλύπτει τις απώλειες από την αναμενόμενη αύξηση του πληθωρισμού στην οικονομία, καθώς και τα πριμ κινδύνου από άλλες πηγές κινδύνου, κυρίως του πιστωτικού κινδύνου και του κινδύνου ρευστότητας. Το πραγματικό επιτόκιο μηδενικού κινδύνου και η πριμοδότηση για τον πληθωρισμό αποτελούν από κοινού το ονομαστικό επιτόκιο μηδενικού κινδύνου επιστροφής. Αν προβούμε σε μια σύγκριση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης θα μπορέσουμε να διαπιστώσουμε ότι οι διαφορές όσο αφορά στον κίνδυνο πίστωσης και ρευστότητας μεταξύ των διαφόρων χωρών οδηγούν σε διαφορετικά επίπεδα τιμών και αποδόσεων. Όσο πιο ψηλός είναι ο κίνδυνος τόσο πιο μεγάλη είναι η απόδοση.

Θα πρέπει επίσης να κατανοήσουμε ότι υπάρχει μια αντίστροφη σχέση μεταξύ των τιμών και των αποδόσεων, δηλαδή όσο πιο ψηλή είναι η απόδοση τόσο πιο χαμηλή θα είναι η τιμή που το ομόλογο τυγχάνει διαπραγμάτευσης.

 

Παράγοντες που Διαμορφώνουν την Απόδοση των Ομολόγων

Οι αποδόσεις, όπως μας υπενθυμίζεται συχνά από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, δεν μένουν σταθερές, αλλά μεταβάλλονται σε συνάρτηση με τον χρόνο. Γιατί συμβαίνει αυτό; Κατά πρώτο λόγο, καθώς το ομόλογο κινείται προς την λήξη του, η τιμή του κινείται πιο κοντά προς το αρχικό κεφάλαιο και, ως εκ τούτου, η απόδοση του θα αλλάξει αναλόγως. Ένας δεύτερος λόγος είναι όταν παρουσιάζεται αλλαγή στην πιστοληπτική ικανότητα του εκδότη από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης, ενώ ένας τρίτος είναι όταν παρουσιάζεται αλλαγή στην απόδοση των συγκρίσιμων ομολόγων, δηλαδή των ομολόγων της ίδιας πιστωτικής ποιότητας. Αν τώρα επικεντρώσουμε την προσοχή μας στον δεύτερο λόγο, θα δούμε ότι όταν η πιστωτική ποιότητα της κυβέρνησης της Κύπρου επιδεινώθηκε πριν από τα γεγονότα του Μαρτίου του 2013, είχαμε επακόλουθες και πολλαπλές υποβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης οι οποίες οδήγησαν σε αύξηση των αποδόσεων σε επίπεδα τέτοια, ώστε να είναι απαγορευτικά ψηλά για να δανειστεί η χώρα. Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ, ότι οι αποδόσεις μπορεί επίσης να αλλάξουν λόγω αλλαγών στο επίπεδο του κινδύνου χωρίς να συνυπάρχει η οποιαδήποτε ενέργεια εκ μέρους των οίκων αξιολόγησης.

Επιπρόσθετα, αν κάποιος ρίξει μια ματιά στο τι συμβαίνει κατά μήκος των χωρών της Ευρωζώνης και στις αποδόσεις σε συγκρίσιμα ομόλογα, θα προσέξει ότι οι αποδόσεις εκεί ακολουθούσαν πτωτική τάση κυρίως λόγω των εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων τραπεζικού δανεισμού που καθόρισε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), καθώς και του προγράμματος Ποσοτικής Χαλάρωσης  που εφαρμόζει ο Διοικητής της  Mario Draghi από τον περασμένο Μάρτιο. Το πρόγραμμα Ποσοτικής Χαλάρωσης αυξάνει την προσφορά χρήματος στην Ευρωπαϊκή οικονομία και με τον τρόπο αυτό και την ζήτηση για χρηματοοικονομικά ή άλλα προϊόντα, γεγονός που έχει ως συνέπεια την αύξηση της τιμής τους και τη μείωση της απόδοσής τους. Προκαλεί επίσης την προστιθέμενη επίπτωση, ότι στέλνει θετικά σημάδια προς την αγορά, πως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι έτοιμη να κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να διατηρήσει την σταθερότητα του κοινού νομίσματος και να βοηθήσει την προβληματική οικονομία της ζώνης του Ευρώ να επιστρέψει στην ανάπτυξη.

Όπως έχει τονιστεί και πιο πάνω, οι αλλαγές στα επίπεδα απόδοσης των ομολόγων επηρεάζουν και διαμορφώνουν την οικονομική προοπτική ολόκληρων χωρών και για τον λόγο αυτό η σημασία τους είναι πολύ μεγάλη. Ο στόχος βέβαια εκ μέρους του εκδότη είναι αυτές να διατηρούνται όσο το δυνατό πιο χαμηλές, ώστε να διατηρείται και το κόστος της χρηματοδότησης του σε χαμηλά επίπεδα. Ένας αποτελεσματικός τρόπος για να γίνει αυτό είναι μέσω της δημοσιονομικής εξυγίανσης και της εφαρμογής των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων για να εκσυγχρονιστεί η οικονομία και να καταστεί πιο ανταγωνιστική.

 

*Ο συγγραφέας του άρθρου είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο Cyprus International Institute of Management (CIIM) και Διευθυντής του Μεταπτυχιακού Προγράμματος στις Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες.


Comments

comments

Categories: Οικονομία

Σχετικά με τον Συγγραφέα