Το ΙΠΕ επενδύει σημαντικά στη διεθνή δικτύωση

Το ΙΠΕ επενδύει σημαντικά στη διεθνή δικτύωση

 

Συνέντευξη με τον Δρ Βασίλειο Τσάκαλο, Γενικό Διευθυντή Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας

Περιοδικό ΕUROΚΕΡΔΟΣ – Έκδοση Ιουνίου

 

Για τον ρόλο του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας, που είναι ο εθνικός φορέας αρμόδιος για υποστήριξη και προώθηση της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας στην Κύπρο, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων σε συνέντευξη του στο περιοδικό EUROKΕΡΔΟΣ, ο Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας, Δρ Βασίλης Τσάκαλος.

Όπως τόνισε ο κ. Τσάκαλος η υλοποίηση της αποστολής του Ιδρύματος, επιτυγχάνεται κυρίως μέσα από το σχεδιασμό και τη διαχείριση προγραμμάτων επιχορήγησης ερευνητικών έργων και καινοτομικών δραστηριοτήτων, σε συνδυασμό με την υποστήριξη της συμμετοχής των κυπρίων ερευνητών σε ερευνητικές δραστηριότητες στον ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο.

 

Aπαντώντας σε ερώτηση για το τι έχει πετύχει το ΙΠΕ έως σήμερα ο κ. Τσάκαλος τόνισε πως το Ίδρυμα αποτελεί βασικό υποστηρικτή της ανάπτυξης της εγχώριας ερευνητικής δραστηριότητας τα τελευταία 15 χρόνια, την περίοδο δηλαδή που έκανε άλματα ανάπτυξης ο κυπριακός ερευνητικός ιστός.

Το Ίδρυμα έχει υπογράψει γύρω στα 1200 συμβόλαια έργων επιχορήγησης -τα μισά από αυτά μέσα στα τελευταία έξι χρόνια- και έχει δώσει πάνω από 90 εκ. ευρώ, σημείωσε.

«Το Ίδρυμα εισήγαγε και καθιέρωσε στην Κύπρο το θεσμό των ανταγωνιστικών χρηματοδοτήσεων, αυτών δηλαδή που δίνονται στις καλύτερες προτάσεις με βάση προκαθορισμένα κριτήρια αξιολόγησης χρησιμοποιώντας επιστήμονες-αξιολογητές από το εξωτερικό. Την ίδια ώρα το ΙΠΕ έχει χρηματοδοτήσει μεγάλο αριθμό έργων τα οποία συνετέλεσαν στην παραγωγή καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών από κυπριακές επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη αναφορά επίσης αξίζει να γίνει στις εννιά νέες Ερευνητικές Μονάδες που περιλαμβάνουν σημαντικές για την Κύπρο ερευνητικές υποδομές και αναπτύσσονται κατά τα τελευταία χρόνια μέσω του σχετικού Προγράμματος του ΙΠΕ. Οι νέες μονάδες δραστηριοποιούνται σε τομείς αιχμής σχετικούς με την Υγεία, το Περιβάλλον, την Πληροφορική, τις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, την Ενέργεια και τα Νέα Υλικά. Σε αρκετές από αυτές τις Μονάδες, η επένδυση του ΙΠΕ έχει αποτελέσει κεφάλαιο σποράς για την προσέλκυση, κυρίως από ευρωπαϊκά προγράμματα, μεγάλων ποσών για τη διεύρυνση των ερευνητικών τους δραστηριοτήτων.

Επιτρέψτε μου επίσης να αναφέρω ότι η διαχρονική χρηματοδοτική στήριξη της εγχώριας έρευνας από το ΙΠΕ σε συνδυασμό με τις εξειδικευμένες υπηρεσίες του για την προώθηση της συμμετοχής κυπριακών ερευνητικών ομάδων στα Προγράμματα-Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην προσέλκυση σημαντικών ευρωπαϊκών κονδυλίων μέσα από δύσκολες ανταγωνιστικές διαδικασίες. Ως παράδειγμα αναφέρω τα πάνω από 80 εκατομμύρια ευρώ που εξασφαλίστηκαν από το 7ο πρόγραμμα Πλαίσιο της περιόδου 2007-2013, ενώ με σημαντικές επιτυχίες έχει ξεκινήσει και ο «Ορίζοντας 2020» ο οποίος θα τρέξει την περίοδο 2014-2020» ανέφερε ο κ. Τσάκαλος.

 

Νέα προγράμματα έρευνας

 

Σύμφωνα με τον κ. Τσάκαλο έχει ξεκινήσει ο σχεδιασμός νέων προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και καινοτομίας τα οποία θα βασίζονται στη Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης η οποία εγκρίθηκε πρόσφατα από το Υπουργικό Συμβούλιο.

«Φιλοδοξούμε να τα ανακοινώσουμε περί τα τέλη του 2015. Κάποιοι παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν το χρόνο ανακοίνωσης και μπορώ να αναφέρω ενδεικτικά τον υπό εξέλιξη διαγωνισμό για τη δημιουργία πληροφοριακών συστημάτων τα οποία θα απλοποιήσουν και θα αυτοματοποιήσουν σε μεγάλο βαθμό τις διαδικασίες μας καθώς και την ολοκλήρωση του εθνικού πλαισίου διαχείρισης και ελέγχου των πόρων που θα προέλθουν από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία με το οποίο πρέπει να είναι συμβατοί οι δικοί μας κανονισμοί. Μπορεί επίσης να επηρεάσει το γεγονός ότι μέσα στο 2015 πρέπει οπωσδήποτε να έχουμε ολοκληρώσει όλους τους ελέγχους των έργων που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου», σημείωσε.

 

Χρήσιμη η διαβούλευση

 

Απαντώντας σε ερώτηση για το πόσο χρήσιμη είναι η διαβούλευση με την ερευνητική και επιχειρηματική κοινότητα του τόπου και άλλους εμπλεκόμενους φορείς, ο κ. Τσάκαλος σημείωσε πως το ΙΠΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο διάλογο και τη συμμετοχικότητα σε κάθε φάση του σχεδιασμού των δραστηριοτήτων του.

«Στο πλαίσιο της ετοιμασίας των νέων Προγραμμάτων Έρευνας, Τεχνολογικής  Ανάπτυξης  και Καινοτομίας 2015-2020, το Ίδρυμα έχει ξεκινήσει από τον Απρίλιο μία διαδικασία διαλόγου και δημόσιας διαβούλευσης με την ερευνητική και επιχειρηματική κοινότητα του τόπου και άλλους εμπλεκόμενους φορείς η οποία θα διαρκέσει αρκετούς μήνες. Η έως τώρα συμμετοχή της ερευνητικής και επιχειρηματικής κοινότητας τόσο στα ειδικά εργαστήρια όσο και με τη μορφή γραπτών εισηγήσεων είναι αρκετά ικανοποιητική και ελπίζουμε να ενταθεί περισσότερο στη συνέχεια.

Προηγήθηκαν ήδη δυο κύκλοι συλλογής απόψεων το διάστημα Ιουνίου 2013 – Σεπτεμβρίου 2014, στο πλαίσιο της διεξαγωγής της μελέτης για τη Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης καθώς και το διάστημα Οκτωβρίου – Νοεμβρίου 2014 με την υποβολή γραπτών προκαταρκτικών εισηγήσεων για τα νέα προγράμματα του ΙΠΕ από πληθώρα ενδιαφερομένων.

Μέσα από το δημόσιο διάλογο θα συλλεγούν και θα τύχουν επεξεργασίας όλες οι απόψεις, δημιουργώντας έτσι τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις για την επιτυχία των μελλοντικών Προγραμμάτων Έρευνας και Καινοτομίας που θα χρηματοδοτηθούν για το καλό του τόπου» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσάκαλος.

 

Διεθνής συνεργασίες

 

Ο κ. Τσάκαλος αναφέρθηκε και στα κοινά ερευνητικά προγράμματα συνεργασίας με άλλες χώρες, για να τονίζει πως η σύγχρονη ζωή είναι παγκοσμιοποιημένη σε όλες τις εκφάνσεις της, αγορά, οικονομία, πολιτισμός, έρευνα, τεχνολογία.

«Στο πλαίσιο αυτό, το ΙΠΕ επενδύει σημαντικά στη διεθνή δικτύωση και συνεργασία καθότι η ανάπτυξη της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και της καινοτομίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα του κάθε εθνικού συστήματος να υπερβεί τα στενά εθνικά του όρια και να αξιοποιήσει τις συνέργειες με το διεθνή χώρο. Η δημιουργία ισχυρών δεσμών με το εξωτερικό συμβάλλει καθοριστικά στη διεύρυνση των επιστημονικών πεδίων της ερευνητικής κοινότητας, στην ποιοτική αναβάθμιση του ερευνητικού επιπέδου του τόπου και στην καλύτερη αξιοποίηση των ευκαιριών χρηματοδότησης που παρέχονται από άλλους ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. Επιπλέον, αντισταθμίζει έως ενός σημείου τους περιορισμούς που προκύπτουν από το μικρό μέγεθος της Κύπρου», σημείωσε.

Προχωρώντας πάρα πέρα είπε πως το ΙΠΕ προκηρύσσει μια σειρά Προγραμμάτων, τα οποία στοχεύουν στη ένταξη των ερευνητικών κέντρων, των ερευνητών και των κυπριακών επιχειρήσεων σε διεθνή δίκτυα και την ανάπτυξη συνεργασιών με αντίστοιχους οργανισμούς του εξωτερικού.

«Η Κυπριακή Κυβέρνηση έχει μέχρι στιγμής υπογράψει σχετικά Πρωτόκολλα Συνεργασίας με την Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Σλοβενία, την Ιταλία, την Αίγυπτο και τη Ρουμανία και το ΙΠΕ έχει προκηρύσσει κοινά προγράμματα συνεργασίας με τις εν λόγω χώρες. Συμφωνίες Συνεργασίας έχουν συναφθεί με τις ΗΠΑ, την Κούβα και το Ισραήλ ενώ με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστρία έχουν υπογραφεί Μνημόνια Συναντίληψης, χωρίς ωστόσο να συμπεριλαμβάνουν στις πρόνοιές τους την προκήρυξη συγκεκριμένων Προγραμμάτων Συνεργασίας, με εξαίρεση το Ισραήλ» σημείωσε.

Σχετικά με το ποσό αναπτυγμένος είναι ο τομέας της έρευνας στην Κύπρο, ο κ Τσάκαλος ανέφερε πως η ποιότητα των ερευνητικών δραστηριοτήτων στην Κύπρο είναι διεθνώς ανταγωνιστική.

«Αυτό καταδεικνύεται από τον πολύ ικανοποιητικό αριθμό και αντίκτυπο των επιστημονικών δημοσιεύσεων που παράγεται από τους Κύπριους ερευνητές καθώς και από το ύψος των χρηματοδοτήσεων που προσελκύονται από τους κυπριακούς Φορείς, με ιδιαίτερα έντονο πανευρωπαϊκό ανταγωνισμό, από τα Προγράμματα Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Εντούτοις, το μικρό μέγεθος της ερευνητικής δραστηριότητας, η περιορισμένη βιομηχανική δραστηριότητα και η μικρή εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα περιορίζουν την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι η ανάπτυξη της έρευνας στην Κύπρο συνέβη μόλις τα τελευταία 25 χρόνια σε αντίθεση με άλλες ανεπτυγμένες χώρες οι οποίες ξεκίνησαν πριν από αιώνες», ανέφερε.

 

Αύξηση πόρων

 

Σε ερώτηση για το αν θα πρέπει να αυξηθούν οι πόροι που διατίθενται για έρευνα και καινοτομία τόσο από το δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα, ανέφερε πως αυτό είναι κάτι που πρέπει να γίνει.

«Όντως, αν θέλουμε να φτάσουμε σε μία κατάσταση όπου η έρευνα και η καινοτομία θα παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της οικονομίας και ευρύτερα της χώρας τότε πρέπει να αυξηθούν οι πόροι που επενδύονται από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

Γνωρίζουμε βεβαίως ότι οι τρέχουσες συνθήκες κάνουν μία τέτοια απόφαση πολύ δύσκολη και σίγουρα δεν είναι κάτι που μπορεί να συμβεί από τη μία μέρα στην άλλη. Εντούτοις μία σταδιακή ενίσχυση των δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας είναι πιστεύω εφικτή», τόνισε.

 

Ανταγωνιστικότητα

 

Ο κ. Τσάκαλος δεν παρέλειψε να αναφέρει πως μέσω της έρευνας και της καινοτομίας, τόσο οι επιχειρήσεις όσο και ολόκληρη η χώρα γίνονται πιο ανταγωνιστικές, με αύξηση της παραγωγικότητας, της εισαγωγής νέων προϊόντων και υπηρεσιών καθώς και της αντιμετώπισης δύσκολων κοινωνικών προκλήσεων.

«Από μία άλλη σκοπιά η έρευνα και η καινοτομία προσδίδουν ποιότητα στην ανάπτυξη, αφού αυτή βασίζεται στη γνώση, στην κατανόηση του κόσμου και του περιβάλλοντος, στην εξωστρέφεια, στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, στην κινητοποίηση της δημιουργικότητας, στην βέλτιστη αξιοποίηση του καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού. Με τον τρόπο αυτό, η ανάπτυξη γίνεται βιώσιμη και οι πιθανότητες να επανεμφανιστούν στο μέλλον συνθήκες κρίσης αντίστοιχες με τις τωρινές ελαχιστοποιούνται» είπε χαρακτηριστικά.

Αναφορικά με τα μέτρα που προτείνει το ΙΠΕ για βελτίωση του επιπέδου της έρευνας και της καινοτομίας στην Κύπρο, σημείωσε πως αυτό είναι κάτι που απαιτεί μία σειρά παρεμβάσεων, οι περισσότερες των οποίων θα χρειαστούν αρκετό χρόνο για να παρουσιάσουν στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα καθώς και απτά αποτελέσματα στο επίπεδο της οικονομίας.

«Κάποιες από αυτές είναι θεσμικές και σχετίζονται κυρίως με τον ενιαίο σχεδιασμό και διαχείριση των θεμάτων έρευνας και καινοτομίας καθώς και το μακροπρόθεσμο σχεδιασμό συνοδευόμενο από την αντίστοιχη πολιτική δέσμευση» σημείωσε.

 

Ορίζοντας 2020

 

Αναφερόμενος στο Πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» ο κ. Τσάκαλος ανέφερε πως πρόκειται για χρηματοδοτικό πλαίσιο της ΕΕ για τη Έρευνα και τη Καινοτομία που θα καλύψει την περίοδο 2014-2020, με διαθέσιμο προϋπολογισμό περίπου 80 δις ευρώ.

Όπως ανέφερε το πρόγραμμα υποστηρίζει τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» που αναδεικνύει την έρευνα και την καινοτομία ως κεντρικούς μοχλούς για την έξυπνη, βιώσιμη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη, στοχεύοντας παράλληλα στην αποτελεσματική αντιμετώπιση σημαντικών κοινωνικών προκλήσεων. «Ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα καθώς και επιχειρήσεις από την Κύπρο συμμετέχουν ενεργά στο Πρόγραμμα, υποβάλλοντας προτάσεις είτε ως συντονιστές είτε ως μέλη κοινοπραξιών. Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αφού σημαντικός αριθμός εγχώριων φορέων εξασφάλισε ερευνητικά έργα και συνεπώς χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα», σημείωσε.

Συνεχίζοντας είπε πως το ΙΠΕ φιλοξενεί το Δίκτυο των Εθνικών Σημείων Επαφής προσφέροντας, χωρίς χρέωση, υπηρεσίες στήριξης στους ερευνητές για όλες τις δραστηριότητες του Προγράμματος.

«Οι κυριότερες υπηρεσίες των Εθνικών Σημείων Επαφής είναι η έγκαιρη διάχυση πληροφοριών σχετικά με τις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, η διοργάνωση πληθώρας ενημερωτικών εκδηλώσεων και εκπαιδευτικών σεμιναρίων, η στήριξη στην εξεύρεση συνεργατών από το εξωτερικό, η προεπισκόπηση προτάσεων πριν την υποβολή τους, η επίλυση αποριών σε διαδικαστικά θέματα και σε θέματα κανόνων συμμετοχής, κ.ά».

Τέλος, υπογράμμισε πως παρά το σκληρό πανευρωπαϊκό ανταγωνισμό, περισσότεροι κυπριακοί φορείς πρέπει να τολμήσουν να διεκδικήσουν ερευνητικά έργα και μάλιστα να παίξουν κυρίαρχο ρόλο μέσα στις κοινοπραξίες έτσι ώστε να αντληθούν υψηλότερα κονδύλια για την υλοποίηση των έργων και να αξιοποιηθούν αποτελεσματικότερα τα ερευνητικά τους αποτελέσματα.


Comments

comments

Σχετικά με τον Συγγραφέα