Το τίμημα του μνημονίου ήταν και είναι βαρύτατο

Το τίμημα του μνημονίου ήταν και είναι βαρύτατο


Ώρα για εναλλακτικές προσεγγίσεις

 

To τίμημα του μνημονίου ήταν και είναι βαρύτατο και η πολιτική που ακολουθείται δεν οδηγεί σε επιθυμητά αποτελέσματα, υπογράμμισε σε συνέντευξη του στο EUROΚΕΡΔΟΣ, ο Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Ανδρέας Θεοφάνους, σημειώνοντας πως το χειρότερο είναι το γεγονός πως δεν υπάρχουν θετικές προσδοκίες. Παράλληλα επισημαίνει πως πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη πως η κοινωνία μας γερνά επικίνδυνα.

Εξηγεί επίσης πως ένα νέο οικονομικό μοντέλο θα μπορούσε να φέρει ικανοποιητικούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης και γιατί τα αποτελέσματα των εκλογών παρουσιάζουν μια πολύ βαθειά διηρημένη κοινωνία. Όσον αφορά τη θέση που είχε εκφράσει τον Μάρτιο του 2013 για προσωρινή και συγκροτημένη έξοδο από την Ευρωζώνη και υιοθέτηση εθνικού νομίσματος, ενώ θεωρεί ότι θα ήταν λιγότερο οδυνηρή από αυτό που έγινε και θα οδηγούσε στην ανάκαμψη, υπογραμμίζει πως σήμερα δεν τίθεται τέτοιο θέμα.

Σχολιάζει επίσης μερικά από τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης στην οποία βασίστηκε το νέο του βιβλίο «Η Διακυβέρνηση και η Πολιτική Οικονομία μιας Ομοσπονδιακής Κύπρου».

 

Πως εκτιμάτε την κατάσταση τρία χρόνια μετά την καταστροφή του Μαρτίου 2013; Υπάρχει σταθεροποίηση και προοπτική;

Η πραγματικότητα είναι ότι έχει επέλθει σταθεροποίηση σε απαράδεκτα χαμηλά επίπεδα οικονομικής δραστηριότητας. Σημειώνω συναφώς ότι το τίμημα του μνημονίου ήταν και είναι βαρύτατο. Κατ’ επανάληψιν έχω καταθέσει την άποψη ότι η πολιτική που ακολουθείται δεν οδηγεί σε επιθυμητά αποτελέσματα. Ούτως ή άλλως είναι καθοριστικής σημασίας να δούμε πώς εξερχόμαστε από τα σημερινά δεδομένα και πώς θα δημιουργηθούν συνθήκες πραγματικής ανάπτυξης. Ας μην μας διαφεύγει το γεγονός ότι η φιλοσοφία των μνημονίων εδράζεται σε πολιτικές εσωτερικής υποτίμησης οι οποίες οδηγούν αναπόφευκτα στη συρρίκνωση της κοινωνικής ευμάρειας.

 

Κατά την άποψη σας, ποιες είναι οι κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η οικονομία του τόπου σήμερα;

Πρώτα απ’ όλα η ανεργία είναι ψηλή: δεν είναι μόνο οι νέοι που ουσιαστικά αναζητούν ευκαιρίες σε άλλες χώρες –είναι και πολλά άτομα μέσης ηλικίας που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της μακροχρόνιας ανεργίας. Το χειρότερο είναι ότι δεν υπάρχουν θετικές προσδοκίες. Επιπρόσθετα, παρατηρείται μια συμπίεση μισθών και αύξηση της ανισότητας. Αγνοούνται επίσης οι συνέπειες και το βαρύ τίμημα της κοινωνικής και οικονομικής δυσπραγίας μεγάλου αριθμού πολιτών και δίνεται έμφαση μόνο στην οριακή σταθεροποίηση των δεικτών της οικονομίας.

Δεν μπορούμε επίσης να παραβλέψουμε το γεγονός ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια είναι σε επίπεδα που εγκυμονούν κινδύνους. Και ακόμα δεν έχουμε δει τα αποτελέσματα από τις εκποιήσεις.

Είναι σημαντικό να γίνουν οι επιβαλλόμενες κατηγοριοποιήσεις στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Προφανώς όπου έχουν υπάρξει υπερβολές θα είναι δύσκολο να αποφευχθούν οι εκποιήσεις. Όμως στις περιπτώσεις που η οικονομική κρίση έπληξε νοικοκυριά και υπάρχουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια είναι σημαντικό να υπάρξουν προσεγγίσεις με στόχο τη μείωση του κοινωνικού κόστους. Για παράδειγμα, είναι εφικτό με τη χρονική επέκταση των δανείων αλλά και με γενναιόδωρα σχέδια ενοικιαγοράς να δοθεί η δυνατότητα σε πολλά νοικοκυριά να διατηρήσουν τις πρώτες κατοικίες τους και να αποπληρώσουν τα δάνεια τους στην πορεία του χρόνου.

Επιπρόσθετα, η αναδρομική διόρθωση υπερχρεώσεων τόκων και άλλων τραπεζικών χρεώσεων είναι μια επιλογή που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν.

Σε σχέση με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μικροεπιχειρήσεων το ζητούμενο είναι να αξιολογηθεί κατά πόσο μια μικρή επιχείρηση μπορεί να γίνει βιώσιμη και να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις της. Πολλές φορές υπήρχαν σοβαρά προβλήματα ρευστότητας που επιδείνωσαν την κατάσταση.

Αλλά και σε ένα γενικότερο επίπεδο τονίζω ότι για να αποπληρωθεί το ιδιωτικό αλλά και το δημόσιο χρέος απαιτούνται ψηλοί ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης. Επαναλαμβάνω ότι δυστυχώς σήμερα υπάρχει μια σταθεροποίηση σε χαμηλά επίπεδα οικονομικής δραστηριότητας. Με την υφιστάμενη φιλοσοφία είναι πολύ δύσκολο εάν όχι αδύνατο να υπάρξουν ψηλοί ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης.

Τρία χρόνια μετά την καταστροφή του Μαρτίου του 2013 η Κύπρος δεν έχει ακόμα ένα νέο οικονομικό υπόδειγμα. Στην καλύτερη περίπτωση τα επόμενα χρόνια θα έχουμε χαμηλούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης και ψηλή ανεργία. Τα οικονομικά αλλά και τα κοινωνικά αποτελέσματα αυτής της πορείας δεν θα είναι θετικά. Επιπρόσθετα, η κυπριακή κοινωνία γερνά επικίνδυνα. Εδώ και τώρα χρειαζόμαστε ένα νέο οικονομικό υπόδειγμα που να δώσει προοπτική.

 

Μιλήστε μας για τις αρνητικές κοινωνικές συνέπειες των δημογραφικών δεδομένων και πείτε μας πώς μπορούν να αντιμετωπισθούν.

Υπογραμμίζεται ότι το ποσοστό γονιμότητας στην ελεύθερη Κύπρο έχει μειωθεί επικίνδυνα (1,3) ενώ ταυτόχρονα υφίσταται δημογραφική αιμορραγία. Ήδη περίπου 8.000 Ελληνοκύπριοι έχουν εγκαταλείψει την Κύπρο την περίοδο 2009-2015 ενώ έχει αυξηθεί το ποσοστό Ελληνοκυπρίων φοιτητών σε ξένες χώρες που δεν επιστρέφουν. Η κρίση επηρεάζει αρνητικά το ποσοστό γονιμότητας και γαμηλιότητας – οι κοινωνικές, οικονομικές αλλά και πολιτικές προεκτάσεις είναι πολύ αρνητικές. Θα πρέπει να υπάρξουν γενναιόδωρα κίνητρα για ενίσχυση του θεσμού της οικογένειας και ενθάρρυνση της τεκνοποίησης.

 

Περιγράψτε μας ένα νέο οικονομικό μοντέλο το οποίο θα μπορούσε να φέρει υψηλούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης.

Πρώτα απ’ όλα είναι σημαντικό να αναστραφεί το κλίμα αβεβαιότητας και φόβου. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να μειωθεί η σχετικά υψηλή εξάρτηση της οικονομίας από συγκεκριμένους τομείς, π.χ. ανάπτυξη γης και κτηματομεσιτικά. Το νέο οικονομικό μοντέλο θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει μια ποικιλία τομέων παραγωγής. Οι προσπάθειες ανάκαμψης της οικονομίας θα πρέπει να επικεντρώνονται στη δημιουργία θέσεων εργασίας μακροχρόνιας προοπτικής και τη μέγιστη διατήρηση των πόρων εντός των συνόρων μας.

Είναι επίσης καθοριστικής σημασίας να έχουμε μια αποτελεσματική δημόσια διοίκηση σε όλα τα επίπεδα. Είναι σημαντικό να μειωθεί η γραφειοκρατία, να αυξηθεί η δημιουργικότητα και να υπάρξει η πολυσυζητημένη αξιοκρατία. Εν ολίγοις επιβάλλεται η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού, του πολυτιμότερου κεφαλαίου της Κύπρου. Απαιτούνται επίσης νέοι μοχλοί οικονομικής μεγέθυνσης. Σημειώνω την προοπτική η Κύπρος να καταστεί ιατρικό, ακαδημαϊκό και αθλητικό κέντρο. Ταυτόχρονα είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί ο τομέας της ενέργειας περιλαμβανομένων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπρόσθετα το τουριστικό προϊόν θα πρέπει να εμβαθυνθεί για να διευρυνθεί. Επιπρόσθετα θα πρέπει να αξιολογήσουμε πώς θα ενθαρρυνθούν ουσιαστικά συγκεκριμένες δραστηριότητες που εμπίπτουν στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα.

Θεωρώ επίσης ότι στο μεταβαλλόμενο περιφερειακό, ευρωπαϊκό και διεθνές οικονομικό περιβάλλον υπάρχουν κίνδυνοι αλλά και ευκαιρίες. Θα πρέπει η πολιτεία, η κοινωνία αλλά και ο επιχειρηματικός κόσμος και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα να τοποθετούνται ανάλογα.

 

Τον Μάρτιο του 2013 στηρίζατε την επιλογή του εθνικού νομίσματος. Τι θα λέγατε σήμερα;

Τον Μάρτιο του 2013 θεώρησα ότι η συγκροτημένη προσωρινή έξοδος από την Ευρωζώνη και η υιοθέτηση εθνικού νομίσματος στα πλαίσια μιας ευρύτερης ολοκληρωμένης οικονομικής πολιτικής θα βοηθούσε τη χώρα να εξέλθει από την κρίση πολύ πιο γρήγορα. Θεωρούσα επίσης ότι η συγκεκριμένη επιλογή θα είχε λιγότερο κόστος από αυτό που λαμβάνει χώρα έκτοτε. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι η θέση που εξέφρασα τότε ήταν σωστή. Άσε που αν η πρόθεση μας ήταν αξιόπιστη ενδεχομένως να είχαμε μια πολύ καλύτερη πρόταση και να μέναμε στην Ευρωζώνη. Σήμερα όμως δεν τίθεται θέμα εθνικού νομίσματος καθώς τα δεδομένα είναι διαφορετικά. Και θα πρέπει να κινηθούμε στα πλαίσια αυτά. Επίσης παρά το μικρό της μέγεθος η Κύπρος μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλία για να βελτιωθούν οι πυλώνες και η αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης.

 

Πιστεύετε ότι η  λύση του Κυπριακού θα οδηγήσει σε μια οικονομική έκρηξη;

Για χρόνια τώρα καλλιεργήθηκε η εντύπωση ότι οποιαδήποτε λύση του Κυπριακού θα συνιστούσε βελτίωση του Status Quo. Με το ίδιο σκεπτικό αναπτύχθηκε και η εκτίμηση ότι οποιαδήποτε λύση του Κυπριακού συνεπάγεται οικονομικά οφέλη. Οι υποθέσεις αυτές είναι λανθασμένες, επιπόλαιες καθώς και επικίνδυνες. Το περιεχόμενο μιας λύσης θα επηρεάσει καθοριστικά τη βιωσιμότητα, τη σταθερότητα αλλά και τις οικονομικές προοπτικές. Μια λύση του Κυπριακού προφανώς θα εμπεριέχει θετικές αλλά και αρνητικές προεκτάσεις στο οικονομικό πεδίο -το θέμα είναι πού θα βαρέσει η ζυγαριά περισσότερο. Θα είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να αντέξει η Κύπρος με τρεις κυβερνήσεις- ακόμα και στην περίπτωση που θα υπάρξουν μεγάλες επενδύσεις και οικονομικά οφέλη ως αποτέλεσμα της ανοικοδόμησης.

Όταν η κυβέρνηση αντιλήφθηκε ότι η οποιαδήποτε λύση του κυπριακού προβλήματος δεν θα οδηγήσει σε οικονομική έκρηξη διαφοροποίησε τη στάση της. Αφού κατανόησε ότι θα υπάρξουν προβλήματα και στο δημοσιονομικό πεδίο και στον τραπεζικό τομέα έγινε πιο επιφυλακτική. Επιπρόσθετα υπογραμμίζω ότι είναι πολύ δύσκολο να υπάρχουν τρεις κυβερνήσεις με ισοζυγισμένους προϋπολογισμούς.

 

Ποια είναι τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης σας στο νέο σας βιβλίο «Η διακυβέρνηση και η πολιτική οικονομία μιας Ομοσπονδιακής Κύπρου»;

Θέλω συνοπτικά να μοιρασθώ μαζί σας κάποια συμπεράσματα, σκέψεις και προβληματισμούς καθώς η όλη κατάσταση είναι σύνθετη και πολύπλοκη. Επί τούτου σημειώνω συνοπτικά τα ακόλουθα:

  1. Το Status Quo είναι οδυνηρό και εγκυμονεί κινδύνους και θα πρέπει να εργασθούμε σκληρά για τη διαφοροποίηση των δεδομένων, χωρίς όμως ψευδαισθήσεις και ιδεοληψίες. Η θέση ότι η οποιαδήποτε λύση βελτιώνει το Status Quo και οδηγεί σε θετικά αποτελέσματα δεν ευσταθεί – είναι παραπλανητική και επικίνδυνη.
  2. Η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία ως αποτέλεσμα του κεκτημένου των συνομιλιών ακολουθείται με θρησκευτική ευλάβεια. Ένα ερώτημα που εγείρεται είναι: εάν όντως μια τέτοια λύση οδηγεί σε επιδείνωση των υφιστάμενων δεδομένων, πώς τοποθετούμεθα συλλογικά;
  3. Ενώ προσπαθούμε να αποφύγουμε τη διχοτόμηση δεν θα ήταν σοφό να βρεθούμε σε μια κατάσταση που να είναι χειρότερη από τη διχοτόμηση.
  4. Δεν είναι ρεαλιστικό να αναμένεται ροή δισεκατομμυρίων από δωρητές για τις αποζημιώσεις στο περιουσιακό ζήτημα.
  5. Έχω πολύ σοβαρές αμφιβολίες αν στην περίπτωση λύσης μπορούμε σε 24 ώρες να πάμε από μια κατάσταση πραγμάτων σε άλλη.
  6. Αν η Κύπρος ήταν μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας ή στη μέση του Ατλαντικού τότε θα μπορούσε ένας ηγέτης να πάρει μεγαλύτερο ρίσκο. Όταν όμως είμαστε σε απόσταση αναπνοής από την Τουρκία και σε μια ασταθή Μέση Ανατολή όπου τα δεδομένα είναι ρευστά και μεταβάλλονται συνεχώς, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να προστατεύσουμε το κράτος μας ως κόρην οφθαλμού.
  7. Κανένα σοβαρό κράτος δεν συζητά την ύπαρξη του. Ταυτόχρονα υπογραμμίζω ότι ο αγώνας για αποκατάσταση της ενότητας του κράτους και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι ιερός.
  8. Δεν μπορεί η κατεχόμενη Κύπρος να λειτουργήσει με κανόνες Ευρωζώνης. Για αυτό πρέπει να δούμε τις μεταβατικές περιόδους αλλά και να επαναξιολογήσουμε την εξελικτική διαδικασία και τον ρόλο της ΕΕ στα πλαίσια μιας διευθέτησης του προβλήματος. Αξιολογώντας τα δημοσιονομικά δεδομένα θεωρώ πολύ δύσκολο εάν όχι αδύνατο να λειτουργήσει μια διζωνική δικοινοτική Κύπρος με τρεις κυβερνήσεις χωρίς αναταράξεις.
  9. Ο δείκτης γονιμότητας στην ελεύθερη Κύπρο είναι 1,3 – μια κοινωνία χρειάζεται 2,1 για αναπλήρωση. Πέραν τούτου πολλοί νέοι αλλά και μεγαλύτεροι μεταναστεύουν από την Κύπρο. Η κοινωνία μας γερνά – οι συνέπειες θα είναι επικίνδυνες.

Ο εποικισμός είναι έγκλημα πολέμου και έχει πολιτικές προεκτάσεις.

Ο δείκτης γονιμότητας των εποίκων είναι πολύ πιο ψηλός από αυτόν των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

  1. Δεν μπορεί η συνταγματική ρύθμιση να στηρίζεται αποκλειστικά σε εθνοκοινοτικούς πυλώνες – θα πρέπει να εμβολιασθεί με πρόνοιες που ενισχύουν κοινούς στόχους. Ως εκ τούτου θα πρέπει να επαναξιολογηθεί το υφιστάμενο πλαίσιο και να διαφοροποιηθεί με τρόπο που να ενισχύει την προοπτική ειρηνικής και δημιουργικής συμβίωσης.
  2. Εάν έχουμε ένα πλαίσιο που οδηγεί σε ανταγωνισμό μεταξύ δύο συνιστώντων κρατών αντί μιας ενιαίας οικονομίας τα αποτελέσματα θα είναι αρνητικά. Είναι σημαντικό να εξετάσουμε πώς θα οδηγηθούμε στα επιθυμητά αποτελέσματα.
  3. Όταν αξιολογούμε το Κυπριακό θα πρέπει επίσης να κατανοούμε τις εξελίξεις στην Τουρκία καθώς και το ευρύτερο περιβάλλον. Είναι σημαντικό να εργασθούμε για τη ομαλοποίηση των σχέσεων με την Τουρκία με σεβασμό στην κρατική μας υπόσταση.
  4. Θα είναι αυτοκτονία εάν στο σημερινό περιβάλλον με την υπογραφή μας διαλύσουμε το κράτος μας έναντι απατηλών προσδοκιών.

Άλλο η αποκατάσταση της ενότητας της χώρας, του λαού, της κοινωνίας, της οικονομίας και άλλο η παρθενογένεση με ό,τι αυτή συνεπάγεται.

  1. Υπάρχει η ανάγκη ενός αφηγήματος: Να περάσουμε το μήνυμα ότι μια ενοποιημένη ομοσπονδιακή Κυπριακή Δημοκρατία ως αποτέλεσμα ενός έντιμου συμβιβασμού είναι δυνατό να οδηγήσει σε μια ειρηνική και δημιουργική συνύπαρξη ενώ ταυτόχρονα θα εξυπηρετήσει και ευρύτερα συμφέροντα. Επιπρόσθετα τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων και η διατήρηση της ξεχωριστής και ιδιαίτερης ταυτότητας τους εξασφαλίζονται μόνο μέσα από μια κοινή ενοποιημένη πατρίδα, μιας ενοποιημένης ομοσπονδιακής Κυπριακής Δημοκρατίας.
    1. Είναι σημαντικό να έχουμε ένα αποτελεσματικό κράτος το οποίο να μπορεί να διεκδικεί με αυτοπεποίθηση και αξιοπρέπεια.

 

Πολύ συνοπτικά δώστε μας το στίγμα με το οποίο μπορούμε να προσδοκούμε σε κάποια θετικά αποτελέσματα.

Η μελέτη αυτή έγινε με την υπόθεση εργασίας ότι η πλειοψηφία Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων επιθυμούν να συμβιώσουν σε ένα κράτος. Δεν είμαι σίγουρος όμως εάν ευσταθεί αυτή η εκτίμηση. Επειδή θεωρώ ότι τυχόν υλοποίηση μιας συμφωνίας στην βάση του υφιστάμενου πλαισίου θα οδηγήσει σε επιδείνωση των δεδομένων, είναι σημαντικό να υπάρξει ένας οδικός χάρτης κατευθυντήριων γραμμών για μια ομοσπονδιακή λύση που είναι δυνατό να έχει προοπτική. Μεταξύ άλλων, αναφέρομαι στη λειτουργική ομοσπονδία με χαλαρή διζωνικότητα την οποία ως θέση κατέθεσα λίγες μέρες μετά το δημοψήφισμα του 2004. Αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία με «το σωστό περιεχόμενο». Πάνω απ’ όλα εισηγούμαι και άλλες προσεγγίσεις συγκεκριμένων εξελικτικών διαδικασιών με οδικό χάρτη μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης καθώς και την εμπλοκή της ΕΕ.

 

Ποια είναι η εκτίμηση σας για τα αποτελέσματα των Βουλευτικών Εκλογών 2016;

Στις βουλευτικές εκλογές της 22ης Μαΐου 2016 σχεδόν το 33,26% των ψηφοφόρων δεν ψήφισε ενώ 3,08% των ψηφοδελτίων ήταν άκυρα ή/και λευκά. Στο ψηλό ποσοστό της αποχής συνέβαλε και το γεγονός ότι πολλοί συμπατριώτες μας έχουν μεταναστεύσει. Εάν επίσης ληφθεί υπ’ όψιν ότι σχεδόν 30.000 νέοι δεν γράφτηκαν στους εκλογικούς καταλόγους τότε το πρόβλημα της αποχής λαμβάνει μεγαλύτερες διαστάσεις καθώς περιστρέφεται γύρω στο 40%. Το αποτέλεσμα εκφράζει χαμηλό ενδιαφέρον και απογοήτευση για την πολιτική και τους πολιτικούς καθώς και ανησυχία για την κατάσταση της οικονομίας και τις εξελίξεις στο Κυπριακό.

Εάν συγκρίνουμε τον αριθμό ψήφων που έλαβαν ο ΔΗΣΥ, το ΑΚΕΛ, το ΔΗΚΟ και η ΕΔΕΚ το 2016 σε σχέση με τις βουλευτικές εκλογές το 2011, τότε καθίσταται προφανές ότι η κρίση του πολιτικού συστήματος είναι μεγάλη. Επιπρόσθετα, ο διπολισμός ηττήθηκε ενώ έχει αυξηθεί σημαντικά η αποχή. Στις βουλευτικές εκλογές του 2011, τα δύο μεγάλα κόμματα (ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ) έλαβαν συνολικά 270.853 (66,9%) ψήφους ενώ τα υπόλοιπα κόμματα μόνο 133.724 (33,1%). Στις εκλογές του 2016, τα δύο μεγάλα κόμματα (ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ) έλαβαν μόνο 198.029 (56,4%) ψήφους ενώ των υπόλοιπων κόμματων αυξήθηκε στις 153.360 (43,6%).

Είναι επίσης σημαντικό να αξιολογηθεί η μεγαλύτερη πτώση του ΑΚΕΛ από αυτή του ΔΗΣΥ. Το κυβερνητικό αφήγημα για σταθεροποίηση και μετάθεση ευθυνών στη διακυβέρνηση Χριστόφια ήταν πιο πειστικό και περιόρισε τις απώλειες του κυβερνητικού κόμματος. Το ΑΚΕΛ δεν κατάφερε να περάσει το μήνυμα ότι σοβαρές ευθύνες για την κρίση είχε/έχει και η διακυβέρνηση Αναστασιάδη. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στο ΑΚΕΛ ήταν η μη επαρκής αποδοχή των ευθυνών της διακυβέρνησης Χριστόφια, η απουσία πειστικού αφηγήματος καθώς και η πολιτική σε σχέση με το Κυπριακό.

Το εκλογικό σώμα αντέδρασε στην πολιτική ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ για διπλασιασμό του εκλογικού μέτρου εισόδου στη Βουλή. Σε παλαιότερες εποχές το μέτρο αυτό θα είχε πετύχει τους σκοπούς του. Έτσι η νέα Βουλή έχει τώρα 8 πολιτικούς σχηματισμούς αντί 5 όπως αρχικά αναμένετο από τα δύο μεγάλα κόμματα. Το μήνυμα είναι ότι οι ψηφοφόροι δεν είναι πλέον δεδομένοι.

Στο ΔΗΚΟ ο Νικόλας Παπαδόπουλος παρά την εσωκομματική αντιπολίτευση επεκράτησε. Εκ των αποτελεσμάτων το ΔΗΚΟ θα έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει. Από την άλλη θα είναι απρονοησία εάν επέλθει επανάπαυση καθώς και το κόμμα αυτό έχει απολέσει ψηφοφόρους σε σύγκριση με το 2011.

Σημειώνεται η ανανέωση της Βουλής καθώς 28 βουλευτές έχουν εκλεγεί για πρώτη φορά ενώ 11 γυναίκες εκλέγηκαν σε σχέση με 6 στις προηγούμενες εκλογές. Όμως πολλά υπολείπονται ακόμα για μια πολιτεία και κοινωνία με ισοτιμία.

Ένα άλλο στοιχείο είναι η είσοδος του ΕΛΑΜ στη Βουλή. Ανάλογα κινήματα και με πολύ πιο ψηλά ποσοστά υπάρχουν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην περίπτωση της Κύπρου με συνθήκες ημικατοχής, μιας αξιακής κρίσης καθώς και πολύ δύσκολων κοινωνικοοικονομικών συνθηκών η ενίσχυση αυτού του κινήματος ήταν ζήτημα χρόνου.

 

Οι πολίτες, και ειδικά οι νέοι, έχουν το αίσθημα της απογοήτευσης και της πολιτικής απαξίωσης. Αυτό φάνηκε και στα υψηλά ποσοστά αποχής στις Βουλευτικές Εκλογές. Με ποιούς τρόπους μπορεί να γίνει η επαναφορά της αξιοπιστίας των θεσμών στη συνείδηση του κόσμου;

Η εικόνα που παρουσιάζεται την επομένη των εκλογών δείχνει μια πολύ βαθειά διηρημένη κοινωνία. Είναι καθοριστικής σημασίας να κατανοηθούν επαρκώς τα προβλήματα και οι προκλήσεις και να υπάρξει επιτέλους μια ολοκληρωμένη πολιτική για να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά. Η Κύπρος εξακολουθεί να ταλανίζεται από μια βαθειά αξιακή κρίση, δύσκολες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες καθώς και από το υπαρξιακό ζήτημα του Κυπριακού. Απαιτείται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, ένα αποτελεσματικό κράτος, ολοκληρωμένο αφήγημα, πυξίδα καθώς και ανανέωση πολιτικών προσώπων και ιδεών. Προς αυτή την κατεύθυνση απαιτούνται αλλαγές νοοτροπίας σε προσωπικό αλλά και σε συλλογικό επίπεδο. Υπογραμμίζονται οι αξίες του μετριασμού του εγώ, ο αλληλοσεβασμός, η αξιοπρέπεια, η αλληλεγγύη, ο σεβασμός στις ρίζες και η αξιοκρατία.

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων, του οποίου είναι συνιδρυτής καθώς και Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας όπου είναι επίσης επικεφαλής του Τμήματος Ευρωπαϊκών Σπουδών και Διεθνών Σχέσεων.

Είναι συγγραφέας και συν-επιμελητής διαφόρων βιβλίων και κειμένων πολιτικής για πολιτικά και οικονομικά θέματα καθώς και για ζητήματα που σχετίζονται με την Κύπρο, την ΕΕ και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Το τελευταίο του βιβλίο «Η Διακυβέρνηση και η Πολιτική Οικονομία μιας Ομοσπονδιακής Κύπρου» (Εκδόσεις Σιδέρη, Μάρτιος 2016) είναι πολύ επίκαιρο.

Έχει επισκεφθεί αριθμό πανεπιστημίων και δεξαμενών σκέψης ως Επισκέπτης Καθηγητής, ανώτερος Επιστημονικός Συνεργάτης και Προσκεκλημένος Ομιλητής στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Μέση Ανατολή, την Ιαπωνία και την Αυστραλία.


Comments

comments

Σχετικά με τον Συγγραφέα