Δεχόμαστε αβασάνιστα ο,τι λένε οι «αυθεντίες»

Δεχόμαστε αβασάνιστα ο,τι λένε οι «αυθεντίες»


 


Το Συνεργατικό Πιστωτικό Σύστημα τελείωσε το 2013, ο Συνεργατισμός όμως υπάρχει

 

 Της Αγγέλας Κωμοδρόμου

 

«Το Συνεργατικό Πιστωτικό Σύστημα τελείωσε το 2013, ο Συνεργατισμός όμως υπάρχει», υπογραμμίζει ο Χρηματοοικονομικός Επίτροπος, Παύλος Θ. Ιωάννου, σε συνέντευξη στο Ευρωκέρδος. Οπως λέει, το τέλος του εν λόγω Συστήματος συνέβη το 2013, με την κρατικοποίησή του. Τόνισε δε, πως το «σύστημα» βολευόταν με την κατάσταση, «μια κατάσταση αναξιοκρατίας, νεποτισμού και κουμπαροκρατίας». Σημείωσε επίσης πως δεχόμαστε αβασάνιστα αυτά τα οποία μας λένε οι «αυθεντίες», έστω και αν αυτά αποτελούν απροκάλυπτο εμπαιγμό της νοημοσύνης του μέσου πολίτη. Είπε ακόμη πως θα απαιτηθεί, τουλάχιστον, μια πενταετία συνεχούς ανάπτυξης και ευνοϊκού οικονομικού κλίματος για να δαμάσουμε το θηρίο των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.

 

Την 1η Ιανουαρίου 2019 αρχίζει η λειτουργία του Σχεδίου Εστία για αντιμετώπιση των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ). Εύλογα οι δανειολήπτες διερωτώνται, ένταξη στη διαδικασία αναδιάρθρωσης μέσω του γραφείου σας ή να περιμένουν να δουν αν θα μπορούν να ενταχθούν στο Σχέδιο Εστία; Tι απαντάτε;

Πρώτα και κύρια θα πρέπει να ξεκαθαρίσω ότι το σχέδιο ΕΣΤΙΑ όπως έχει διατυπωθεί αρχικά και κατατέθηκε στη Βουλή δεν αφορά σε όλα τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια (ΜΕΔ). Αφορά μόνο σε εκείνα τα ΜΕΔ όπου ο δανειολήπτης ικανοποιεί τα εισοδηματικά κριτήρια και το προβληματικό δάνειο είναι εντάξιμο στο σχέδιο. Πρέπει να τονιστεί και να κατανοηθεί ότι μόνο τα δάνεια που ήταν μη εξυπηρετούμενα κατά το τέλος του Σεπτεμβρίου του 2017 είναι εντάξιμα στο σχέδιο. Και, βεβαίως, η αγοραία αξία της ενυπόθηκης κύριας κατοικίας δε υπερβαίνει τις €350.000. Όλα αυτά που αναφέρω ισχύουν για το σχέδιο Εστία όπως κατατέθηκε στη Βουλή.

Η συγκεκριμένη διατύπωση του σχεδίου, αντιλαμβάνομαι, υπόκειται σε έγκριση από τον SSM και ενδεχομένως να υπάρξουν παρατηρήσεις που θα το διαφοροποιήσουν. Εκτιμώ ότι οι παρατηρήσεις αυτές θα διαφοροποιούν σε κάποιο βαθμό τα εισοδηματικά κριτήρια. Επομένως οφείλω να επισημάνω στους συμπολίτες μας δανειολήπτες να μην επιλέγουν στρατηγικά τη μετατροπή του δανείου τους σε ΜΕΔ, με σκοπό να ενταχθούν στο σχέδιο ΕΣΤΙΑ διότι αν το δάνειό τους καθίσταται ΜΕΔ μετά την 1η Οκτωβρίου του 2017, δεν είναι εντάξιμο στο σχέδιο. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να ικανοποιούνται τα εισοδηματικά κριτήρια. Είναι εντελώς ανορθολογική και εσφαλμένη επιλογή να προωθούν, στρατηγικά, μετατροπή του δανείου τους σε ΜΕΔ για να αξιοποιήσουν το σχέδιο ΕΣΤΙΑ.

Θα χρειαστεί τουλάχιστον μια πενταετία ανάπτυξης για να δαμάσουμε το θηρίο των ΜΕΔ

To κλείσιμο του Συνεργατισμού έφερε στην επιφάνεια σωρεία προβλημάτων και αδυναμίες. Τελικά ποιος φταίει; To σύστημα ή η νοοτροπία μας;

Ο Συνεργατισμός δεν έχει κλείσει. Ο Συνεργατισμός υπάρχει και λειτουργεί επειδή πολλές Συνεργατικές εταιρείες, δευτεροβάθμιες, τριτοβάθμιες αλλά και πρωτοβάθμιες, όπως συνεργατικά παντοπωλεία (π.χ του Πελεντρίου), εξακολουθούν να λειτουργούν πολύ ικανοποιητικά. Ορισμένα δε, με μεγάλη αποτελεσματικότητα. Αναφέρω χαρακτηριστικά τη Νέα ΣΕΒΕΓΕΠ που επιτυγχάνει εξαγωγές της τάξεως των €32.000.000 ετησίως, περίπου, χρησιμοποιώντας ως πρώτη ύλη γεωργική παραγωγή.

Προφανώς, η ερώτησή σας αναφέρεται στο τέλος του Συνεργατικού Πιστωτικού Συστήματος (ΣΠΣ). Σε ό,τι με αφορά το de facto και de juro τέλος του εν λόγω Συστήματος επισυνέβη το 2013 με την κρατικοποίησή του. Ήταν το επιστέγασμα ενός ιστορικού προτσές συσσώρευσης αντιφάσεων και στρεβλώσεων που επέφεραν την κατάρρευσή του, υποχρεώνοντας το κράτος να παρέμβει με την κρατικοποίησή του. Μεταξύ άλλων και για να διασφαλίσει τα συμφέροντα των καταθετών αλλά και για να θωρακίσει το Τραπεζικό Σύστημα, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.

Από την αρχή του διορισμού μου στη θέση του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου (1η Ιουλίου, 2013) και πριν ακόμα εξαγγελθεί η έναρξη των εργασιών του Γραφείου μου σε σχέση με εξέταση παραπόνων, γινόμουν δέκτης μεγάλου αριθμού καταγγελιών από διάφορους απλούς συνεργατιστές οι οποίοι κατήγγελλαν ποικιλοτρόπως, ισχυριζόμενες υποθέσεις αυθαίρετων ενεργειών των ΣΠΙ που επηρέαζαν πολύ αρνητικά τα συμφέροντά τους. Δυστυχώς, σε πλήρη αντίφαση και αντίθεση με τις θεμελιώδεις αρχές του Συνεργατισμού. Τέτοιες καταγγελίες προέρχονταν από εγγυητές, δανειολήπτες για πολλές μορφές υπερχρεώσεων στα δάνειά τους, για ισχυριζόμενες αδικίες σε διαιτητικές διαδικασίες, για εικονικές συμβάσεις παραχώρησης δανείων κ.τ.λ. Όλα αυτά συνέβαιναν, βέβαια, πριν το 2013 και ήταν χαρακτηριστικά της έλλειψης τεχνογνωσίας και επιμέλειας στη διαχείριση των ΣΠΙ.

Βεβαίως, με όλα αυτά που καταγράφω ουδόλως εννοώ ότι όλοι οι ιθύνοντες του ΣΠΙ εργάζονταν με τον ίδιο απαράδεκτο τρόπο. Υπήρχαν και υπάρχουν πολλοί αξιόλογοι συνεργατιστές – υπάλληλοι ΣΠΙ όπως επίσης και γραμματείς των Επιτροπειών και μέλη των εν λόγω Επιτροπειών. Ωστόσο, επικρατούσε δυστυχώς μια γενική ανευθυνότητα και έλλειψη επαγγελματισμού (και όχι μόνο).

Στο ερώτημα σας ποιος φταίει, το Σύστημα ή η νοοτροπία μας, να σημειώσουμε πρώτα ότι η οικονομική κρίση του 2012 – 2013, έφερε στην επιφάνεια πολλές από τις παθογένειες τις οποίες κουβαλούσε το τραπεζικό σύστημα και όχι μόνο ο Συνεργατισμός. Ιδιαίτερα, όμως, σε ό,τι αφορά στο Συνεργατισμό, δηλαδή τον πιστωτικό τομέα του Συνεργατισμού, ναι, αυτό που αποκαλούμε «σύστημα» φέρει γενικά ευθύνη με την έννοια ότι, ενώ υπήρχαν θεσμοί και διαδικασίες ελέγχου και επομένως, δυνατότητα λήψης διορθωτικών μέτρων, οι ιθύνοντες αδρανούσαν να προωθήσουν τις ενδεδειγμένες ενέργειες. Ενδεχομένως, επίσης, το «σύστημα» να βολεύετο με την κατάσταση. Μια κατάσταση αναξιοκρατίας, νεποτισμού και κουμπαροκρατίας. Σίγουρα, επομένως, φταίει και η νοοτροπία μας γιατί είναι η δική μας νοοτροπία που εξακολουθεί να ανέχεται και να επιδιώκει την αναξιοκρατία, το νεποτισμό και όλα όσα παράγονται από αυτού του είδους τις στρεβλώσεις.

Στο κάτω-κάτω, όμως, τί είναι το «σύστημα»; Δεν περιλαμβάνει και όλους εμάς; Έχουμε συνηθίσει να κρύβουμε τα προβλήματα. Την αλήθεια, δηλαδή, για τις πραγματικότητες που μας απασχολούν, κάτω από το χαλί. Απλώς, επειδή το αντίθετο, μας ενοχλεί. Δεχόμαστε αβασάνιστα αυτά τα οποία μας λένε οι «αυθεντίες» των ποικιλόμορφων ελίτ, έστω και αν αποτελούν απροκάλυπτο εμπαιγμό της νοημοσύνης του μέσου πολίτη και συγκάλυψη της πραγματικότητας. Αν θέλετε, μπορείτε να ονομάσετε αυτό που μόλις περιέγραψα με μία μόνο λέξη. Ραγιαδισμό! Μια κατάσταση δηλαδή που εκμεταλλεύονται οι διάφοροι επιτήδειοι που ευθύνονται για την κατάντια μας. Χωρίς όμως η δική τους ευθύνη να απαλλάσσει όλους εμάς για τη σιωπή και την ανοχή μας.

Οι δανειολήπτες να μην επιλέγουν στρατηγικά τη μετατροπή του δανείου τους σε ΜΕΔ

Τα κυριότερα παράπονα που φθάνουν στον Φορέα Εξώδικης Επίλυσης Διαφορών Χρηματοοικονομικής Φύσεως;

Ο Φορέας εξήγγειλε την έναρξη εξέτασης παραπόνων από τον Χρηματοοικονομικό Επίτροπο τον Φεβρουάριο του 2015. Έκτοτε, έχουν υποβληθεί στο Γραφείο μου συνολικά 2755 παράπονα. Από αυτά, τα 808 ήταν παράπονα στρεφόμενα κατά Τραπεζών, δηλαδή ποσοστό 29,33%. Είχαμε 84 παράπονα στρεφόμενα κατά Ασφαλιστικών Εταιρειών, δηλαδή 3,05 % και 1863 παράπονα στρεφόμενα κατά ΚΕΠΕΥ, δηλαδή 67,62%.

Είναι ωστόσο χρήσιμο να επεξηγήσω τα εξής: Η συντριπτική πλειοψηφία παραπόνων κατά ΚΕΠΕΥ προέρχεται από αλλοδαπούς και τους τελευταίους οκτώ μήνες ο ρυθμός υποβολής παραπόνων κατά ΚΕΠΕΥ έχει μειωθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό. Για αυτή τη μείωση που μόλις ανέφερα, έχουν συμβάλει σειρά μέτρων που πάρθηκαν από την Πρόεδρο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου αλλά και ορισμένες αποφάσεις του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου. Σημαντικό μέρος παραπόνων κατά ΚΕΠΕΥ σχετιζόταν με την αναστάτωση των κεφαλαιαγορών εξαιτίας της μεταβολής της ισοτιμίας του ελβετικού φράγκου με το ευρώ το 2015, καθώς επίσης και με τον τρόπο τον οποίο οι ΚΕΠΕΥ και οι πελάτες τους διαχειρίζονταν το λεγόμενο bonus που παραχωρούσαν οι ΚΕΠΕΥ σ’ αυτούς με το άνοιγμα των λογαριασμών τους. Ύστερα από απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, η παραχώρηση bonus έχει καταργηθεί.

Τα παράπονα που υποβάλλονται κατά των Τραπεζών αφορούν κυρίως ισχυριζόμενες υπερχρεώσεις τόκων και άλλες επίσης ισχυριζόμενες αυθαίρετες χρεώσεις, άρνηση προεξόφλησης δανείων και απαίτηση για την καταβολή penalty και παράπονα για καταχρηστικές ρήτρες δανειακών συμβάσεων σε ξένο συνάλλαγμα. Επισημαίνουμε ότι είχαμε πολύ μεγάλο αριθμό παραπόνων για αυθαιρεσίες σε διάφορες δανειακές συμβάσεις με ΣΠΙ. Συνήθως τα παράπονα κατά Ασφαλιστικών Εταιρειών αφορούν σε ισχυριζόμενη αθέτηση συμβατικής καταβολής αποζημιώσεων.

Από το σύνολο των 2755 παραπόνων τα οποία μας έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα, παραμένουν προς διαχείριση περίπου 260 παράπονα (λιγότερο του 9.5% του συνόλου των υποβληθέντων παραπόνων), ενώ συνεχίζεται η ροή παραπόνων εναντίον όλων των χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων.

Πιστεύετε ότι ο φαύλος κύκλος των συσσωρευμένων Μη Εξυπηρετούμενων δανείων κλείνει σιγά-σιγά ή έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας; Είναι επαρκές μέτρο οι αναδιαρθρώσεις;

Σε ό,τι αφορά τους ισολογισμούς των τραπεζών, η επιβάρυνση των ισολογισμών από τα ΜΕΔ, σίγουρα άρχισε να μειώνεται αποφασιστικά. Για την εξέλιξη αυτή έχουν συμβάλει τα εξής:

(α) Η αποτελεσματική κίνηση του Υπουργού Οικονομικών να διαχωρίσει τη Συνεργατική Πιστωτική Οντότητα σε υγιές μέρος και να προωθήσει την απορρόφηση του εν λόγω μέρους από την Ελληνική Τράπεζα, γεγονός το οποίο έχει προκαλέσει άρδην εξυγίανση του δανειακού χαρτοφυλακίου της Ελληνικής Τράπεζας.

(β) Η προώθηση διαδικασίας πώλησης δανείων σε επενδυτικά ταμεία, πρωτοστατούσης της Τράπεζας Κύπρου, με αποτέλεσμα να επιτευχθεί αποκάθαρση του ισολογισμού της από τα ΜΕΔ.

Η πρόσφατη αναβάθμιση του αξιόχρεου της κυπριακής οικονομίας από τους Standard & Poor’s στην επενδυτική βαθμίδα σχετίζεται άμεσα με τις πιο πάνω εξελίξεις. Στην πραγματικότητα, οι πιο πάνω εξελίξεις καθόρισαν την εν λόγω αναβάθμιση. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί, κατά τη γνώμη μας, την επιβράβευση των προσπαθειών της κοινωνίας, της κυβέρνησης και της Βουλής για οριστική έξοδο από την κρίση. Η κυπριακή οικονομία βρίσκεται πλέον σε πορεία υγιούς ανάπτυξης και αναμένεται πολύ σύντομα να επανέλθει σε κατάσταση πλήρους απασχόλησης.

Το γεγονός πως αποκαθάρονται οι ισολογισμοί των Τραπεζών από τα ΜΕΔ και μέσα από τις διαδικασίες που περιέγραψα προηγουμένως αλλά και με περαιτέρω πωλήσεις ΜΕΔ, θα επιτευχθεί παραπέρα μείωση του δείκτη ΜΕΔ στα χαρτοφυλάκια των Τραπεζών. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι έχουν εξαφανιστεί τα εν λόγω δάνεια. Τα ΜΕΔ υπάρχουν και θα συνεχίσουν να ταλαιπωρούν την κοινωνία. Όμως, προσδοκούμε βελτίωση της κατάστασης, μεταξύ άλλων, και για τους εξής λόγους:

  • Επίκειται εφαρμογή του σχεδίου Εστία. Αυτό αναμένεται να βοηθήσει στη μείωση του αποθέματος ΜΕΔ που σχετίζονται με κύριες κατοικίες, μέσα από την προβλεπόμενη στο σχέδιο μορφή αναδιάρθρωσης.
  • Η πώληση δανείων σε επενδυτικά ταμεία και άλλους επενδυτικούς οργανισμούς αναμένεται, επίσης, να ευνοήσει τους κατόχους τέτοιων δανείων γιατί στην τιμή που έχουν αγοραστεί τα δάνεια αυτά, είναι δυνατό οι δανειολήπτες να τυγχάνουν πολύ ευνοϊκότερης αντιμετώπισης στη διαδικασία αναδιάρθρωσης, όπως επίσης και στην προοπτική αμέσου εξόφλησής τους.
  • Περιέγραψα ήδη συνοπτικά την κατάσταση της κυπριακής οικονομίας, η οποία σε συνδυασμό με την κατάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και της προσδοκώμενης πλήρους απασχόλησης, θα προωθήσει την διάχυση των αναπτυξιακών αποτελεσμάτων σε όλα τα στρώματα της κοινωνίας. Με αποτέλεσμα, προφανώς, την αύξηση των εισοδημάτων των πολιτών και επομένως της δυνατότητας να εξυπηρετούν τα δάνειά τους.
  • Χωρίς αμφιβολία η προώθηση ορθολογικής διαδικασίας εκποίησης ενυπόθηκων εξασφαλίσεων, ιδίως σε περιπτώσεις νεκρών δανείων ή δανείων που έχουν τερματιστεί εδώ και αρκετά χρόνια, θα συμβάλει σημαντικά στην παραπέρα μείωση των ΜΕΔ.

Όλα όσα αναφέρω πιο πάνω δεν θα συμβούν σήμερα ή αύριο. Θα απαιτηθεί, τουλάχιστον, μια πενταετία συνεχούς ανάπτυξης και ευνοϊκού οικονομικού κλίματος για να δαμάσουμε το θηρίο των ΜΕΔ. Στο πλαίσιο αυτό, βεβαίως και οι αναδιαρθρώσεις των ΜΕΔ, στη βάση της σχετικής Οδηγίας της Κεντρικής Τράπεζας και του Κώδικα Συμπεριφοράς που εμπεριέχει, εξακολουθούν να παραμένουν ένα σημαντικό, από πλευράς αποτελεσματικότητας, μέσο αντιμετώπισης του προβλήματος. Δηλώνω, για άλλη μια φορά, ότι η συνετή και συνεπής εφαρμογή της σχετικής Οδηγίας της ΚΤΚ θα μπορούσε να έχει συμβάλει σε πολύ μεγάλο βαθμό σε πιο έγκαιρη αντιμετώπιση του προβλήματος. Συναφώς, θα πρέπει να επισημάνω ότι ότι ο κύριος μηχανισμός του σχεδίου Εστία δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια έξυπνη εργαλιοποίηση συγκεκριμένων προνοιών της εν λόγω Οδηγίας.

Έχετε γίνει δέκτης παραπόνων για τον συμψηφισμό δανείων με καταθέσεις πελατών του Συνεργατισμού. Αυτή η πράξη είναι παράνομη; Επηρεάζει την πραγματική οικονομία;

Ανεξάρτητα από τη δεδομένη νομιμότητα της συνήθους τραπεζικής πρακτικής επίσχεσης και συμψηφισμού, όπου η πρακτική αυτή επιτρέπεται, οι συγκεκριμένες ενέργειες της Συνεργατικής Κυπριακής Τράπεζας, σε ό,τι αφορά στη νομιμότητα τους, θα πρέπει να κριθούν και μέσα από το πρίσμα των προνοιών του Περί της Παροχής και χρήσης Υπηρεσιών Πληρωμών και Πρόσβασης στα Συστήματα Πληρωμών Νόμο, του 2018. Βεβαίως δε, και πολλών άλλων πλαισίων αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένου και του κριτηρίου συνάφειας των με τις συνήθεις ορθολογικές πρακτικές αριστοποιητικής διαχείρισης, εντός γνωστών και σαφώς ορισμένων περιορισμών.

Ωστόσο, σημασία έχει το γεγονός ότι πέντε εργάσιμες μέρες μετά την εκδήλωση του προβλήματος άρχισε η συστηματική αντιμετώπισή του στη βάση της σχετικής απαίτησης του Πρόεδρου της Δημοκρατίας, τις οδηγίες του Υπουργού Οικονομικών και τη ρητή προτροπή της Επιτροπής Ελέγχου της Βουλής. Βεβαίως, εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις που χρήζουν άμεσης διαχείρισης τόσο για λόγους ανθρωπιστικούς όσο και για λόγους νομιμότητας.

Σ’ αυτές τις περιπτώσεις επηρεάζεται πολύ αρνητικά η δραστηριοποίηση των εμπλεκομένων φυσικών και νομικών προσώπων στην πραγματική οικονομία. Ακόμα δε και η δυνατότητά τους να υλοποιήσουν συμφωνημένη ή σχέδιο συμφωνημένης αναδιάρθρωσης ΜΕΔ.

Πηγή: Έντυπο Περιοδικό Ευρωκέρδος, Τεύχος 207


Comments

comments

Σχετικά με τον Συγγραφέα