Το διακύβευμα των εκλογών εστιάζει στην εσωτερική διακυβέρνηση

Το διακύβευμα των εκλογών εστιάζει στην εσωτερική διακυβέρνηση


 


Τα ατού και τα αδύνατα σημαία των υποψηφίων, τα βαρίδια των κομμάτων και το ογκούμενο κύμα του αφορισμού μέσα στην κοινωνία

 

«Το διακύβευμα των προεδρικών δεν είναι το κυπριακό, δεν είναι η οικονομία, είναι οι αξίες που διέπουν την πολιτική στην πρακτική της πλευρά, τη διακυβέρνηση» υποστηρίζει ο Χριστόφορος Χριστοφόρου, Πολιτικός αναλυτής, Εμπειρογνώμονας Συμβουλίου της Ευρώπης σε Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και Εκλογές. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Ευρωκέρδος ο κ. Χριστοφόρου προβλέπει το πολιτικό κλίμα στο οποίο αναμένει ότι θα διεξαχθούν οι προεδρικές του Ιανουαρίου,   επιχειρεί μια ακτινογραφία του εκλογικού σώματος, προβαίνει σε μια αποτίμηση των πεπραγμένων των κομματικών σχηματισμών και εντοπίζει τις προκλήσεις που θα έχουν ενώπιόν τους οι υποψήφιοι.

Σημαντικό τμήμα όσων πάνε στην κάλπη ανήκουν στους, συρρικνωμένους, σκληρούς πυρήνες των κομμάτων, υποκινούμενοι από ιδεολογία ή, ακόμα, ιδιοτελή και κομματικά συμφέροντα.

Πώς βλέπετε το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα διεξαχθούν οι προεδρικές εκλογές; Kαι πώς διαμορφώνεται αυτό το περιβάλλον με φόντο τις κοινωνικές και άλλες μεταβολές που επέφερε η οικονομική κρίση;

Η πολιτική ζωή πέρασε ήδη στο στάδιο της απομάκρυνσης ή και αποξένωσης σημαντικού μέρους πολιτών από τα δρώμενα. Κύρια αιτία είναι η διάψευση βασικών επαγγελιών, η απουσία οράματος. Η κρίση επιτάχυνε τη διεύρυνση του χάσματος και την αποξένωση. Η ευνοιοκρατία, ανέκαθεν γνωστή, τρέφει τη διαφθορά και διέβρωσε κράτος και κοινωνία. Δύσκολα βρίσκει κάποιος θεσμό που προάγει το έργο του προς το κοινό όφελος.

Οι συνθήκες κρίσης, με 26-27% του πληθυσμού να αντιμετωπίζουν  κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού ενισχύουν την αποξένωση και προκαλούν άρνηση συμμετοχής. Τα ποσοστά αποχής αυξάνονται και λόγω της αντίδρασης στη διαφθορά, της απαξίωσης πολιτικής και πολιτικών. Απέναντι στις προεδρικές, πάρα πολλοί στέκουν με αδιαφορία, ακόμα περισσότεροι με δυσπιστία. Σημαντικό τμήμα όσων ψηφίζουν το κάνουν χωρίς πίστη σε κάτι. Κυνικά, πάρα πολλοί θα πουν, «μα ποια αλλαγή, κυβέρνησαν ήδη όλοι, βλέπουμε το αποτέλεσμα». Είναι μια αφοριστική γενίκευση, αποτέλεσμα της κρίσης, που αύξησε ανακλαστικές και παρορμητικές τάσεις. Μαζί με την ιδιοτέλεια αντιμάχονται τη συλλογική εμπάθεια και αλληλεγγύη. Έχουμε αποτυχία της πολιτικής να δίδει λύσεις.  Οι περιστάσεις ευνοούν φαινόμενα μεσσιανισμού, «εγώ θα σας σώσω». Κάνουν την εμφάνιση τους παρά την αυξημένη καχυποψία. Εδώ, η συνύπαρξη δυσπιστίας με αυξημένα απαιτητικούς πολίτες προβάλλει ενδεχομένως σαν ανάχωμα στο να ευδοκιμήσουν «σωτήρες».

Τα τελευταία δέκα χρόνια οι δύο πόλοι είχαν την ευθύνη της διακυβέρνησης. Πόσο αυτό το δεδομένο υπηρετεί τις στοχεύσεις του λεγόμενου κεντρώου χώρου;

Ενδιαφέρουσα ερώτηση «ποιος κυβερνά»; Γνωρίζει ο πολίτης ότι, από το 1977, η παρουσία του ΔΗΚΟ ως κυβέρνησης (16) και συγκυβέρνησης (σχεδόν 10) είναι 26/40. Ο ΔΗΣΥ έχει 15 χρόνια κυβέρνησης, το ΑΚΕΛ πέντε, και άλλα 10-15 συγκυβέρνηση ή κοντά στην εξουσία. ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ έχουν μόνιμα δυσανάλογο μερίδιο στη νομή θέσεων, σε δήμους, δημόσια υπηρεσία και ημικρατικούς. Εξέλεξαν επίσης τον ένα ή τους δυο πόλους, συγκυβέρνησαν με αυτούς!

Ο ενδιάμεσος έχει ιστορία «προσπαθειών» συνεργασίας 25 χρόνων, χρόνια αποτυχία για προτάσεις με κοινή συνισταμένη. Ο πολίτης θέτει το ερώτημα: Τι δυνατότητες έχει χώρος με διαμετρικά αντίθετη άποψη στο Κυπριακό και βασικές διαφορές σε κοινωνικά θέματα, με υποψήφιο να ασκεί αντιπολίτευση ακόμα και σε θέματα που στήριξε σταθερά;

Φυσικά, οι άλλοι υποψήφιοι (ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ) φέρουν επαχθή βαρίδια των πεπραγμένων των κομμάτων τους. Είναι όμως νωρίς να μιλήσουμε για τη στάθμιση και το εκτόπισμα των υποψηφίων. Αναμένουμε ιδίως από τον “ενδιάμεσο” να παρουσιάσει πρόγραμμα και μέσα υλοποίησης.

Οι εκλογές του 2013 ήταν οι πρώτες που διεξήχθησαν με κυρίαρχο θέμα την οικονομία και όχι το Κυπριακό. Ποιο νομίζετε ότι θα είναι το διακύβευμα στις προεδρικές του 2018;

Κάθε πολιτική δύναμη και υποψήφιος διαλέγει θέματα που θεωρεί πρόσφορα για εξασφάλιση ψήφων, αφού αναθέσει τη διερεύνηση σε δημοσκόπους και επικοινωνιολόγους. Όμως, θεωρώ σχετικά αδιάφορο ποιο θέμα προβάλλεται ή κυριαρχεί εφόσον ο αναμενόμενος διάλογος κινείται στη «λογική» άγονων μονολόγων ή πολωτικών απόψεων. Εξάλλου, η αποθέωση επικοινωνιολόγων οδήγησε σε νέα ξύλινη γλώσσα, κενή, που δεν αγγίζει τα προβλήματα. Ο πολίτης το αντιλήφθηκε και πλείστοι απεχθάνονται τέτοιες «παραστάσεις».

Όποιο θέμα και αν επιλέξουν οι υποψήφιοι και τα κόμματα, κυπριακό, οικονομία ή άλλο, το ζητούμενο είναι: Υπάρχει κάτι νέο να πουν, που δεν λέχθηκε, που είναι σημαντικό, το οποίο θα υποκινήσει το ενδιαφέρον των πολιτών ώστε να μετέχουν στα δρώμενα της πολιτικής; Απλή ανάκληση στη μνήμη του λεγόμενου «δημόσιου διάλογου» θα δείξει πως έχουμε επανάληψη και διαρκές αναμάσημα των ίδιων λόγων και άγονων αντιπαραθέσεων, από την αρχή της Ανεξαρτησίας ή και πριν, μέχρι σήμερα. Επομένως, το διακύβευμα δεν είναι το κυπριακό, δεν είναι η οικονομία, είναι οι αξίες που διέπουν την πολιτική ζωή και, κυρίως, την πολιτική στην πρακτική της πλευρά, τη διακυβέρνηση. Οι τρόποι και τα μέσα διακυβέρνησης υποδεικνύουν τις αξίες μας και επενεργούν στα υπόλοιπα. Αυτά διαμορφώνουν την πορεία του κυπριακού, αυτά καθορίζουν την οικονομία και τις επιπτώσεις στην κοινωνία. Άρα το διακύβευμα εστιάζει στην εσωτερική διακυβέρνηση. Είχαμε ανθούσα οικονομία, έπασχε όμως η κοινωνία και κατακρημνίστηκε το οικοδόμημα. Βελτιώνονται σήμερα οι δείκτες, όχι οι αξίες, και (εξ)υπηρετούνται τρεις μεγάλες ομάδες, συμφέροντα γης, ξενοδοχειακής βιομηχανίας, μεγαλεμπορίου. Είμαστε πρώτοι σε αύξηση ανισοτήτων. Χρειαζόμαστε αξίες που να διασφαλίζουν την αειφορία και μέλλον για τις νέες γενιές.

Mια μεγάλη ομάδα ψηφοφόρων κινούνται από αντίδραση προς τον άλλο υποψήφιο ενώ αρκετοί ψηφοφόροι έχουν το δικό τους κριτήριο

Ποιοι πιστεύετε ότι θα είναι οι παράγοντες που θα κρίνουν τις εκλογές; Ποια θα είναι τα βασικά κριτήρια με τα οποία θα ψηφίσει ο πολίτης;

Σημαντικό τμήμα όσων πάνε στην κάλπη ανήκουν στους, συρρικνωμένους, σκληρούς πυρήνες των κομμάτων, υποκινούμενοι από ιδεολογία ή, ακόμα, ιδιοτελή και κομματικά συμφέροντα. Άρα, κριτήριο τους είναι το κόμμα-ιδεολογία ή εξυπηρετητής ή /και ο υποψήφιος που ενσαρκώνει το ρόλο αυτό. Σε δεύτερο κύκλο, είναι όσοι, παρά τις επιφυλάξεις ή τη δυσπιστία έναντι στο κόμμα ή το σύστημα, διατηρούν ακόμα κάποια ελπίδα, θέλουν να δώσουν ακόμα μια ευκαιρία. Ίσως, λένε, να βγει κάτι καλό ή, αντίθετα να αποτρέψουμε κάτι, στο κυπριακό, ενώ άλλοι υποκινούνται από τη θεώρηση των οικονομικών τους, το βαθμό που επηρεάστηκε το βαλάντιο τους. Υιοθετούν ή απορρίπτουν την εκδοχή του ενός ή του άλλου υποψήφιου και ψηφίζουν αναλόγως.

Στον κύκλο υπεισέρχεται μια μεγάλη ομάδα, αυτών που κινούνται από αντίδραση, την αντίθεση τους στον ένα ή τον άλλο υποψήφιο. Λόγω της δυσπιστίας ως κινητήριου παράγοντα, λίγοι από αυτούς θα πάνε να ψηφίσουν, αν δεν τους διακατέχει ιδεολογική ή άλλη έστω συμπάθεια σε άλλο υποψήφιο. Η μεγάλη πλειοψηφία όσων επέλεγαν ψήφο αντίδρασης απέχει τώρα, εφόσον κυρώσεις δεν επιβάλλονται, πλέον.

Τέλος, αρκετοί ψηφοφόροι έχουν το δικό τους κριτήριο, όχι κατ’ ανάγκη από αυτά που περιλαμβάνει ο κατάλογος θεμάτων που βλέπει το φως της δημοσιότητας. Ειδικές, υποκειμενικές περιστάσεις, προκατάληψη, συμπάθειες και άλλα κατευθύνουν την ψήφο.

Η προσπάθεια επανεκλογής θα είναι ευκολότερη για τον Πρόεδρο από την εκλογική αναμέτρηση του 2013; Και ποιό θα είναι το μέτρο σύγκρισης για τον ίδιο; H διακυβέρνηση Χριστόφια ή οι δικές του επιδόσεις;

Υπάρχει το πλεονέκτημα που παρέχει ο θώκος της εξουσίας και η άσκηση της: Πρόσβαση στα ΜΜΕ, επικοινωνία και επαφή με ομάδες, κοινότητες, συμφέροντα και άλλα. Χωρίς προσπάθεια, αυτά διασφαλίζονται. Ταυτόχρονα, βέβαια, πρόσβαση και επαφή παρέχουν πλεονέκτημα αν γίνεται επωφελής αξιοποίηση. Από την αρχή, υπήρξαν πράξεις και προσεγγίσεις που υπέδειξαν μια τραγική αλήθεια, την υποχώρηση σε πλείστες γραμμές, υποσχέσεις και δεσμεύσεις. Παρόλο που δεν ήταν απλό / εύκολο το κληροδότημα Χριστόφια, αλλά ήταν γνωστή η κατάσταση, δόθηκαν απόλυτες ‘δεσμεύσεις’. Τελικά, το κούρεμα,  το κλείσιμο της Λαϊκής, αιματηρές θυσίες, κυρίως, των απλών ανθρώπων και υπαλλήλων γενικά – των οποίων «φαίνεται» το εισόδημα, βελτίωσαν σημαντικά τους δείκτες. Η συγκυρία με τις δραματικές καταστάσεις στην περιοχή ευνόησε τον τουρισμό και μαζί με το εμπόριο ευρωπαϊκών διαβατηρίων έφεραν έσοδα. Βασικό ερώτημα παραμένει: Αυτά είναι αειφόρος οικονομία; Ποιοι ωφελούνται; Γιατί αυξάνονται οι ανισότητες και ο κίνδυνος φτώχειας /κοινωνικού αποκλεισμού;

Όπως αναφέραμε όμως, η κρίση δεν είναι οικονομική, αλλά αξιακή. Σε μερικά θέματα η διακυβέρνηση Αναστασιάδη ανταγωνίσθηκε τη διακυβέρνηση Χριστόφια παίρνοντας κακό βαθμό. Υπενθυμίζω τη σχέση με τον εκδιωχθέντα Διοικητή και τη σύγκρουση με τη διορισθείσα στη θέση του, τις διαρκείς συγκρούσεις με θεσμούς, τη συνέχιση ευνοιοκρατίας και κακών διορισμών.

Οι πρόσφατες ενέργειες του υπέδειξαν τις αξιακές αδυναμίες πέρα από κάθε τι. Ενώ οι προσεγγίσεις και οι χειρισμοί του στο κυπριακό επενεργούσαν σαν ασπίδα και άλλοθι κρύβοντας ή δικαιολογώντας τα αρνητικά της εσωτερικής διακυβέρνησης, κατάφερε να τα ανατρέψει. Η διάσταση και σύγκρουση με τα Ηνωμένα Εθνη, και οι διαρροές δημιουργούν μεγάλα ερωτηματικά αξιοπιστίας και υπευθυνότητας. Στην εσωτερική διακυβέρνηση, πριν από αναγγελία υποψηφιότητας, μαίνεται η προεκλογική με εξαγγελίες και εγκαίνια έργων, διαμοιρασμό εκατομμυρίων εδώ και εκεί, τακτικές της δεκαετίας του 1980 που ο ΔΗΣΥ, πολύ ορθά, κατάγγελλε και απέρριπτε.

Έχουμε αποτυχία της πολιτικής να δίδει λύσεις και οι περιστάσεις ευνοούν φαινόμενα μεσσιανισμού αλλά η συνύπαρξη δυσπιστίας με αυξημένα απαιτητικούς πολίτες προβάλλει ενδεχομένως σαν ανάχωμα στο να ευδοκιμήσουν «σωτήρες».

ΔΗΣΥ, ΑΚΕΛ, συνασπισμός των κομμάτων του ενδιάμεσου και υποψηφιότητα Λιλλήκα. Πού στρέφεται το ενδιαφέρον, κατά τη γνώμη σας και γιατί;

Στοιχεία ενδιαφέροντος υπάρχουν σε όλες τις υποψηφιότητες, δεν υπάρχει με βεβαιότητα δεδομένο αποτέλεσμα της εκλογής αφού το σκηνικό δεν διαμορφώθηκε ακόμα. Με την επιλογή Μαλά, το ΑΚΕΛ αποφεύγει νέες εκπλήξεις, ενώ αρχίζει εκστρατεία από προχωρημένο σημείο, όχι το μηδέν. Ο υποψήφιος έχει ορισμένη αποδοχή, απομένει να διαφανεί το μέγεθός της. Έχει τους περιορισμούς του, όπως επίσης βαρίδια του παρελθόντος, στοιχεία που προστίθενται στις εσωτερικές αδυναμίες του ΑΚΕΛ. Όλα αυτά καθηλώνουν οποιαδήποτε εντυπωσιακή άνοδο.

Το ενδιαφέρον με τον «ενδιάμεσο» χώρο έγκειται σε ένα ερώτημα, αν θα κάμουν προσπάθεια συγκερασμού διιστάμενων θέσεων σε διάφορα θέματα, περιλαμβανομένης της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας. Για «νέα στρατηγική» στο κυπριακό, προϋπόθεση είναι να ορίσουν το στόχο. Αναμένουν οι πολίτες προτάσεις στην οικονομία και κοινωνικές πολιτικές, τομείς στους οποίους οι εταίροι συχνά βρέθηκαν αντιμέτωποι,

Στην περίπτωση της υποψηφιότητας Λιλλήκα, το ενδιαφέρον εστιάζει στο ποσοστό που θα πετύχει και στο πόσο θα επηρεάσει καθένα των άλλων υποψηφίων. Η πιο πολύπλοκη υποψηφιότητα είναι αυτή που δεν κατατέθηκε ακόμα, του απερχόμενου Προέδρου. Η αξιολόγηση της γίνεται μέσα από πολλά και αντιφατικά στοιχεία, συνδεδεμένα με τη θητεία του, ή πρότερα. Ο κατάλογος είναι μακρύς και οι θέσεις σε ορισμένα θέματα αντιφατικές. Π.χ. πολλοί έκλειναν τα μάτια στην εσωτερική διακυβέρνηση για χάρη της πορείας του Κυπριακού. Θα επενδύσουν πάλι στον Νίκο Αναστασιάδη ή στην πικρία θα προστεθεί και η κριτική για άλλες πολιτικές του;

 

Η αποχή είναι δομική

Το φαινόμενο της αποχής ήρθε για να μείνει, ωστόσο δεν είναι τόσο έντονο στις προεδρικές εκλογές. Πόσο μπορεί  να καθορίσει το αποτέλεσμα;

Σε παλαιότερες εκλογές με χαμηλό ποσοστό αποχής, η λευκή /άκυρη ψήφος καθόρισε το αποτέλεσμα. Αν μικρό μέρος των λευκών/άκυρων γίνονταν ψήφοι υπέρ του χαμένου, αυτός κέρδιζε την εκλογή. Με τον καιρό, οι ψηφοφόροι επιλέγουν την αποχή παρά προσέλευση στην κάλπη για να ρίξουν λευκό ή άκυρο ψηφοδέλτιο. Έτσι ο υποψήφιος ο οποίος πετυχαίνει να μειώσει την αποχή στο χώρο υποστήριξης του κερδίζει σημαντικό ποσοστό και αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας του. Σαφώς η αποχή είναι δομική αλλά υποψήφιοι με αξιόλογο πρόγραμμα που να δίνει νόημα στην εκλογή απογειώνουν τη συμμετοχή. Ο Φεβρουάριος 2018 δεν μας επιφυλάσσει κάτι τέτοιο αφού οι μισοί ψηφοφόροι υιοθετούν την απόρριψη και αποστροφή. Συνήθως,  η αποχή στις προεδρικές ακολουθεί με 3-4 μονάδες πιο κάτω από την αποχή των προηγούμενων βουλευτικών. Επομένως, μπορεί να αναμένεται μεταξύ 28-30% το Φεβρουάριο 2018.

 

Τα social media και μια πρόκληση

Από τα μπαλκόνια στα social media. Η συρρίκνωση των λεγόμενων παραδοσιακών ΜΜΕ και η ευρεία χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, δημιουργούν ένα εντελώς νέο περιβάλλον. Υπάρχουν συνέπειες για την κοινωνία ή και την ίδια τη Δημοκρατία;

Κατ’ αρχή, εισάγει μια νέα, οριζόντια επικοινωνία η οποία προηγείται οποιασδήποτε κομματικής ή άλλης τοποθέτησης και την εξασθενεί. Παραδίδει όμως σε πολιτικούς και κόμματα νέα εργαλεία και μορφές επικοινωνίας. Πιο σημαντικό, όμως, προάγει ενισχυμένα παρορμητική επικοινωνία με απουσία προεπιλογής, ελέγχου ή φίλτρου στα μηνύματα. Όταν το θυμικό παίρνει με κυρίαρχο τρόπο θέση στην επικοινωνιακή συναλλαγή, ο διάλογος παίρνει τη μορφή αψιμαχίας. Το κακόβουλο ή ψευδές διαχέεται αστραπιαία, ενώ θετικά μηνύματα χρειάζονται μεγάλη, σταθερή και μακρόπνοη προσπάθεια. Απουσιάζει κοινό ήδη εκπαιδευμένο στην επιλογή, την αξιολόγηση και αποδοχή του μη εντυπωσιακού και κραυγαλέου. Αντί για επιπτώσεις στη δημοκρατία ας μιλήσουμε για την πρόκληση: Υπάρχει ηγέτης ή υποψήφιος με σχέδιο-πρόταση για χρήση νέων και παραδοσιακών μέσων με στόχο την προαγωγή οφέλους για την κοινωνία;  Ιδού, μια ιδέα για δημιουργία ενός παντελώς απόντος από το λεξιλόγιο μας όρου, του “οράματος” για την Κύπρο.

Πηγή: Έντυπο Περιοδικό Ευρωκέρδος


Comments

comments

Σχετικά με τον Συγγραφέα