Η ένταξη μας στην ΕΕ έχει θωρακίσει περισσότερο την Κυπριακή Δημοκρατία

Η ένταξη μας στην ΕΕ έχει θωρακίσει περισσότερο την Κυπριακή Δημοκρατία


 


Της Αγγέλας Κωμοδρόμου

 

Δεν είναι δυνατό να μιλάμε για αίσθημα ασφάλειας για όσο καιρό συνεχίζεται η Τουρκική κατοχή σημαντικού μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας και για όσο καιρό, λόγω της Τουρκικής αδιαλλαξίας, δεν είναι δυνατή η επανένωση κράτους και λαού.
«Ωστόσο η ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004 έχει ασφαλώς θωρακίσει περισσότερο την Κυπριακή Δημοκρατία», όπως είπε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Ευρωκέρδος η πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας και Μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας στο Κυπριακό, Ερατώ-Κοζάκου Μαρκουλλή.
Τόνισε επίσης πως η Κύπρος αποτελεί ένα δραστήριο μέλος της ΕΕ, υπάρχουν όμως πολλά περιθώρια για ενεργότερη συμμετοχή στις δραστηριότητες της ΕΕ.

 

Ζούμε σε μια περιοχή πολλά σκαμπανεβάσματα. Πρόσφατο παράδειγμα η κρίση στο Ισραήλ με την απόφαση Τραμπ για τα Ιεροσόλυμα. Θεωρείτε πως η Κύπρος ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ασφαλής;

Δυστυχώς η γειτονιά μας βρίσκεται εδώ και καιρό σε μια εμπόλεμη κατάσταση, με το Παλαιστινιακό να βρίσκεται στον πυρήνα. Όμως τα τελευταία χρόνια έχουν προστεθεί στον κατάλογο και άλλες καταστροφικές συρράξεις στην περιοχή, καθώς και ο πόλεμος εναντίον του λεγόμενου Ισλαμικού κράτους, που έχουν φέρει ανυπολόγιστες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές, μια ανεπανάληπτη ανθρωπιστική κρίση και υπέρμετρες υλικές καταστροφές. Η εγγύτητα της Κύπρου στην περιοχή δεν έχει επηρεάσει την χώρα μας, γιατί πάγια πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας, από την ανεξαρτησία μέχρι σήμερα, ήταν η καλλιέργεια και διατήρηση άριστων σχέσεων με όλες ανεξαιρέτως τις χώρες της περιοχής (πλην της Τουρκίας), που έχουν σήμερα ενισχυθεί περαιτέρω με τις τριμερείς συνεργασίες σε πλείστους τομείς. Η ένταξη μας στην ΕΕ το 2004 έχει ασφαλώς θωρακίσει περισσότερο την Κυπριακή Δημοκρατία, γιατί αποτελούμε πλέον έδαφος της ΕΕ και θα ήταν αδιανόητο να υποστεί οποιαδήποτε απειλή η χώρα μας χωρίς αυτό να θεωρηθεί ως απειλή ενάντια στην ίδια την ΕΕ. Δεν είναι δυνατό, όμως, να μιλούμε για αίσθημα ασφάλειας για όσο καιρό συνεχίζεται η Τουρκική κατοχή σημαντικού μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας και για όσο καιρό, λόγω της Τουρκικής αδιαλλαξίας, δεν είναι δυνατή η επανένωση κράτους και λαού.

 

Oι διεθνείς σχέσεις εδράζονται στο δίκαιο ή στα συμφέροντα;

Ένας από τους νεωτερισμούς της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων υπήρξε η εδραίωση της κρατικής κυριαρχίας πέρα από την ισχύ των όπλων. Μέχρι τότε, η στρατιωτική ισχύς αποτελούσε την εγγύηση της κυριαρχίας, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών και τα συμφέροντα αποτελούσαν την βάση στην οποία εδράζονταν οι διεθνείς σχέσεις. Τα Ηνωμένα Έθνη άλλαξαν ωστόσο άρδην αυτή την κατάσταση: δημιούργησαν ένα πεδίο δράσης με κοινούς κανόνες για όλα τα κράτη, ισχυρά και αδύναμα, μεγάλα και μικρά, πλούσια και φτωχά.

Στις δεκαετίες που μεσολάβησαν από την ίδρυση των Ηνωμένων Εθνών, η κρατική κυριαρχία παραβιάστηκε και καταπατήθηκε με την ισχύ των όπλων, τέθηκε υπό αμφισβήτηση ή ακόμα απορρίφθηκε πλήρως. Παράδειγμα η περίπτωση της Τουρκικής εισβολής και κατοχής της Κύπρου. Παρ’ όλα αυτά, τα Ηνωμένα Έθνη, εκπροσωπώντας τη διεθνή κοινότητα, προσέφεραν ένα πλαίσιο όπου η κυριαρχία και η ανεξαρτησία αναγνωρίζονται και επιδιώκονται λύσεις προβλημάτων και συγκρούσεων μέσα από τον διάλογο και τη διπλωματία, και όχι διά της χρήσης βίας.

Επομένως, η σημασία του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου γενικότερα, καθώς και των μηχανισμών διατήρησης της σταθερότητας και της τάξης που προβλέπονται από τον ΟΗΕ, είναι αναντίρρητη. Σε αυτά έχουν προστεθεί και περιφερειακοί οργανισμοί όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία έχει διαμορφώσει, μέσω των συνθηκών, τους δικούς της κανόνες, αρχές και αξίες που αποτελούν ένα σημαντικό πλαίσιο για την συμπεριφορά των κρατών. Δεν υπάρχει, όμως, αμφιβολία ότι τα εθνικά συμφέροντα συνεχίζουν να βρίσκονται στον πυρήνα των επιδιώξεων των κρατών. Με την παγκοσμιοποίηση όμως, όλο και περισσότερο διαπιστώνεται ότι πολλά από τα προβλήματα και προκλήσεις, αλλά και τα συμφέροντα, είναι κοινά και επιβάλλουν ως εκ τούτου κοινή αντιμετώπιση στα πλαίσια κοινών στρατηγικών και αποφάσεων.

 

Η Κύπρος αποτελεί ένα δραστήριο μέλος της ΕΕ, όμως πιστεύω ότι υπάρχουν πολλά περιθώρια για ενεργότερη συμμετοχή στις δραστηριότητες της ΕΕ

 

Πόσο ένα κράτος ή ένας λαός μπορούν να αναμένουν από τους ισχυρούς της γης ότι θα ενεργήσουν για την απονομή δικαιοσύνης;

Αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι οι ενέργειες των ισχυρών της γης και κυρίως των πέντε Μονίμων Μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στα συμφέροντα και στις πολιτικές και στρατηγικές των ιδίων και όχι πάντοτε σε ένα ευρύτερο καλό που εκπηγάζει από τη δικαιοσύνη και το διεθνές δίκαιο. Λόγω δε του ότι για τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης του Συμβουλίου ασφαλείας απαιτείται η ομόφωνη γνώμη και των πέντε Μονίμων Μελών, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ύπαρξης του ΟΗΕ, που δεν υιοθετήθηκαν αποφάσεις που στηρίζονταν στο διεθνές δίκαιο και στη δικαιοσύνη, γιατί ένα ή περισσότερα Μόνιμα Μέλη άσκησαν αρνησικυρία. Όμως, στην περίπτωση της Κύπρου, παρόλο ότι η επιδρομική Τουρκία ποτέ δεν καταδικάστηκε ούτε τιμωρήθηκε για τα εγκλήματα της στην Κύπρο, είχαμε πολλές αποφάσεις του Διεθνούς Οργανισμού που θωράκισαν την ανεξαρτησία της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως για παράδειγμα την συνεχιζόμενη αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από τη διεθνή κοινότητα, αλλά και την ανεπιφύλακτη καταδίκη της προσπάθειας απόσχισης του κατεχόμενου από την Τουρκία εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό που απαιτείται είναι μια συνεχής επαφή, μέσω διπλωματίας και μέσω ανάπτυξης διμερών και πολυμερών σχέσεων με όλα τα κράτη και ιδιαίτερα τα Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας για προώθηση των συμφερόντων του κράτους και του λαού.

 

H Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποξενωθεί από τις ιδρυτικές της αξίες;

Το όραμα και τα κοινά ιδανικά των εμπνευστών και ιδρυτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν μια ειρηνική, ενωμένη και ευημερούσα Ευρώπη. Έκτοτε έχουν γίνει πολλά προς εκπλήρωση αυτού του οράματος, όμως η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ακόμα σε μια εξελικτική πορεία ολοκλήρωσης του Ευρωπαϊκού Οικοδομήματος. Το σημαντικότερο επίτευγμα της Ένωσης, σύμφωνα με τη Νορβηγική επιτροπή Νόμπελ, που απένειμε το ομώνυμο Βραβείο Ειρήνης στην ΕΕ το 2012, είναι “ο επιτυχημένος αγώνας για την ειρήνη, τη συμφιλίωση, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα”, τονίζοντας κυρίως τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως σταθεροποιητικού παράγοντα, ο οποίος μετέτρεψε την Ευρώπη από ήπειρο πολέμων σε ήπειρο ειρήνης. Για την επίτευξη του οράματος αυτού η ΕΕ βασίζεται σε αξίες που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής, όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τα τελευταία χρόνια η ΕΕ διέρχεται μια περίοδο κρίσης και κριτικής για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε αριθμό προβλημάτων που έπληξαν την συνοχή της και σε μεγάλο βαθμό τις αξίες πάνω στις οποίες εδράζεται. Κυρίως επικρίνεται για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε την οικονομική κρίση, αλλά και πιο πρόσφατα την προσφυγική κρίση, δείχνοντας, ιδιαίτερα όσο αφορά την τελευταία που αποτελεί απειλή για την συνοχή της ΕΕ, ότι δεν κινείται προς την κατεύθυνση ενδυνάμωσης της αλληλεγγύης και του διαμοιρασμού των βαρών.

 

Σε ποιους τομείς η Κύπρος πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες της ως μέλος της Ε.Ε;

Η Κύπρος αποτελεί ένα δραστήριο μέλος της ΕΕ, όμως πιστεύω ότι υπάρχουν πολλά περιθώρια για ενεργότερη συμμετοχή στις δραστηριότητες της ΕΕ, ιδιαίτερα σε  τομείς όπου η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται, ακόμα, πολύ πίσω από άλλα κράτη μέλη όσο αφορά την εφαρμογή πολιτικών. Δίνοντας περισσότερη έμφαση στις πολιτικές αυτές θα επιτρέψει στη χώρα μας να προχωρήσει πιο γρήγορα και να υλοποιήσει τους στόχους της για περισσότερη ανάπτυξη, με συνεπακόλουθο και την μείωση της ανεργίας.

Στη συζήτηση που έχει αρχίσει για το Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Κύπρος θα πρέπει να διαδραματίσει ένα ουσιαστικό ρόλο και να μην παραμείνει απλός παρατηρητής. Ιδιαίτερα η Κύπρος θα πρέπει να διαδραματίσει ενεργότερο και εποικοδομητικότερο ρόλο όσον αφορά τα θέματα που αφορούν τη δημιουργία μιας ενεργειακής ένωσης, την ευρωπαϊκή στρατηγική για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, τη δημιουργία μιας ψηφιακής ενιαίας αγοράς, μια ενισχυμένη πανευρωπαϊκή στρατηγική για την τεχνολογία, την έρευνα και την καινοτομία, για να αναφερθώ σε ορισμένες μόνο από τις πολιτικές που η Κύπρος έχει τεράστια περιθώρια βελτίωσης της συμμετοχής και των αποδόσεων της.


Comments

comments

Σχετικά με τον Συγγραφέα