Οι επί 15 χρόνια προσπάθειες του «κεντρώου χώρου»

Οι επί 15 χρόνια προσπάθειες του «κεντρώου χώρου»


 


Ανάγνωση του κομματικού πεδίου μέσα από τις προεδρικές εκλογικές αναμετρήσεις

Ο «κεντρώος χώρος» προσπαθεί επί 15 χρόνια να καθιερωθεί ως «ισότιμος και ισάξιος» αντίπαλος των δυο μεγάλων ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ. Μια ενδεχόμενη 3η σερί ήττα ίσως οδηγήσει τα πράγματα εκεί όπου βρίσκεται σχεδόν όλη η ΕΕ και ο δυτικός κόσμος, δηλαδή σε δυο ισχυρά κόμματα και τα υπόλοιπα με δευτερευούσης σημασίας ρόλο

 

Tου Παναγιώτη Τσαγγάρη, Twitter: tsangarisp

Οπωσδήποτε οι προεδρικές εκλογές προσελκύουν μεγάλο ενδιαφέρον. Άλλωστε πρόκειται για μια εκλογική αναμέτρηση, η οποία καθορίζει το ποιος θα έχει τα ηνία του κράτους για μια πενταετία. Καθορίζεται ποιος θα είναι αυτός που θα κυβερνά τον τόπο και θα κρατάει την τύχη της χώρας αλλά και των πολιτών στα χέρια του. Την ίδια ώρα όμως, οι προεδρικές εκλογές έχουν και τη δική τους κορυφαία σημασία για τα του πολιτικού και κομματικού περιβάλλοντος μιας χώρας. Σε πολλές περιπτώσεις, οι Προεδρικές εκλογές ή οι εκλογές που καθορίζουν τον Αρχηγό ενός κράτους, είναι αυτές που σηματοδοτούν μια καινούργια εποχή και μεγάλες αλλαγές είτε στο πολιτικό είτε στο κομματικό πεδίο είτε και στα δυο.

Δυο πρόσφατα παραδείγματα μπορούν να επισημανθούν. Για παράδειγμα η εκλογή του Ε. Μακρόν στην Γαλλία, ο οποίος πέτυχε εκλογή χωρίς την στήριξη κανενός από τα δυο παραδοσιακά μεγάλα κόμματα, σήμανε ραγδαίες κυρίως κομματικές εξελίξεις ενώ η εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ σήμανε πολιτικές εξελίξεις (μιας και ο Τραμπ εξελέγη ως υποψήφιος των Ρεπουμπλικάνων, δηλαδή ως υποψήφιος του ενός εκ των δυο ισχυρών κομμάτων των ΗΠΑ, και συνεπώς τα κομματικά δεδομένα παρέμειναν ως είχαν –τουλάχιστον επί του παρόντος).

Στην Κύπρο, αυτό που κρίνεται σε κομματικό επίπεδο στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές του 2018, είναι το κατά πόσο τα αποτελέσματα θα προκαλέσουν ισχυρές αναταράξεις και ανακατατάξεις στον κομματικό χάρτη, και κυρίως ως προς τον «κεντρώο χώρο». Το μείζον ερώτημα σε κομματικό επίπεδο είναι: Θα τα καταφέρει ο «Κεντρώος Χώρος» αυτή τη φορά να σταθεί απέναντι στα δυο μεγάλα κόμματα; Αν ναι, τι αναμένεται να γίνει; Στη δε περίπτωση που δεν τα καταφέρει, θα σημαίνει και την σταδιακή σμίκρυνση και σημαντική συρρίκνωση του κεντρώου χώρου υπέρ των δυο μεγάλων ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ;

 

Οι 3 περίοδοι των Προεδρικών Εκλογών

Προτού όμως υπεισέλθουμε σε αυτό, ας δούμε την διαδρομή των Προεδρικών Εκλογών στην Κύπρο, σε κομματικό κυρίως επίπεδο, η οποία ουσιαστικά χωρίζεται σε τρεις περιόδους:

Α/ από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας έως και το 1978,

Β/ από το 1978 έως το 2008 και

Γ/ από το 2008 μέχρι σήμερα.

Το 1978 μπορεί να θεωρηθεί ως ένα ορόσημο που χωρίζει την πρώτη με την δεύτερη περίοδο μιας και επρόκειτο για τις πρώτες εκλογές όπου υπήρχαν και ήταν παρόντα και τα τέσσερα σημερινά «παραδοσιακά» κόμματα, δηλαδή το ΑΚΕΛ, ΕΔΕΚ, ΔΗΚΟ και ΔΗΣΥ με τα δυο τελευταία να ιδρύονται το 1976 (έστω και εάν δεν διεξήχθηκαν τελικά λόγω της μιας μόνο υποψηφιότητας του μ. Σ. Κυπριανού λόγω της απόσυρσης της υποψηφιότητας του μ. Γ. Κληρίδη επειδή σημειώθηκε το περιστατικό απαγωγής του υιού του μ. Σ. Κυπριανού)

Το 2008 επίσης θεωρείται ορόσημο για την κομματική πορεία, χρονικό σημείο που χωρίζει την 2η με την 3η περίοδο, διότι ήταν οι πρώτες εκλογές όπου ο «Κεντρώος χώρος» με κοινό υποψήφιο διεκδικούσε «με αξιώσεις» τις προεδρικές εκλογές απέναντι στα δυο μεγάλα κόμματα (το 1983 ΑΚΕΛ και ΔΗΚΟ υποστήριξαν κοινό υποψήφιο, το 1988 τα τέσσερα κόμματα είχε το καθένα το δικό του υποψήφιο, το 1993 ΔΗΚΟ και ΕΔΕΚ είχαν κοινό υποψήφιο αλλά χωρίς ιδιαίτερες προοπτικές, το 1998  ΑΚΕΛ και ΔΗΚΟ είχαν κοινό υποψήφιο, το 2003 επίσης ΑΚΕΛ και ΔΗΚΟ είχαν κοινό υποψήφιο).

Εν ολίγοις, ο κεντρώος χώρος από το 2008 και μετέπειτα εμφανίζεται να «κυνηγά» τον ρόλο του τρίτου πόλου μεταξύ ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ. Ενός τρίτου πόλου όμως που να έχει και τη δυνατότητα αλλά και την ικανότητα να «περνά» τον δικό του υποψήφιο στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών. Ας δούμε όμως τις δυο περιπτώσεις των εκλογών του 2008 και του 2013.

 

Η «βέβαιη» ανατροπή που δεν έγινε

Κόντρα σε όλες τις προβλέψεις που τον έχριζαν ως φαβορί ο Τάσσος Παπαδόπουλος, όντας Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αποκλείστηκε από τον δεύτερο γύρο στις προεδρικές εκλογές του 2008

Όταν το 2007 ήταν πλέον επιβεβαιωμένο ότι ο «κεντρώος χώρος» θα διεκδικούσε τις προεδρικές εκλογές του 2008 με τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μ. Τάσσο Παπαδόπουλο, και θα αντιμετώπιζε τους Ι. Κασουλίδη (ως υποψήφιο του ΔΗΣΥ) και Δ. Χριστόφια (ως υποψήφιο του ΑΚΕΛ), δημιουργήθηκε ένα διαφορετικό πολιτικό κλίμα στην Κύπρο, κάτι που για πρώτη φορά συνέβαινε στα 48 χρόνια ύπαρξης της Κυπριακής Δημοκρατίας: Ότι για πρώτη φορά ο «κεντρώος χώρος» θα διεκδικούσε την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας «επί ίσοις όροις» και με αξιώσεις, με τις πιθανότητες μάλιστα να γέρνουν υπέρ του τότε ισχυρού πολιτικού άντρα, Τ. Παπαδόπουλου.

Και αυτό όχι αδικαιολόγητα. Κατά την περίοδο εκείνη υπήρξαν κάποια πολιτικά γεγονότα, τα οποία συνέτειναν και ενίσχυαν αυτό το πολιτικό κλίμα. Κατά την πενταετή διακυβέρνηση του Τάσσου Παπαδόπουλου συνέβησαν αρκετά δυνατά πολιτικά γεγονότα.

Μόλις ένα χρόνο από την εκλογή του Τ. Παπαδόπουλου, έγινε το Δημοψήφισμα για το Σχέδιο Λύσης με το συντριπτικό αποτέλεσμα της απόρριψης του να επιχειρείται να γίνει πίστωση στο πρόσωπο του Τ. Παπαδόπουλου  ενώ ένα μήνα μετέπειτα, 1η Μαΐου 2004, η Κύπρος μετά από μια πορεία προσέγγισης με την ΕΕ που χρονολογείται από το 1972, εντάχθηκε στην ΕΕ.

Στις πρώτες εκλογές για την Ευρωβουλή (13/6/2004) τα δυο μεγάλα κόμματα ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ συγκέντρωσαν ποσοστά της τάξεως μόλις του 56%, ενώ όλα τα κόμματα που στήριζαν τον Τ. Παπαδόπουλο και την πολιτική του συγκέντρωσαν περίπου το 42%.

Στις Βουλευτικές εκλογές του 2006 και πάλι τα δυο μεγάλα κόμματα είχαν απώλειες, συνολικά, της τάξεως του -7,2% ενώ ο κεντρώος χώρος και τα κόμματα που στήριζαν τον τότε Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας είχαν αύξηση ποσοστών (σε σύγκριση με τις Βουλευτικές του 2001) +13,5% (συμπεριλαμβανομένων των καινούργιων σχηματισμών).

Ως προς την εσωτερική διακυβέρνηση και την οικονομική κατάσταση, επίσης τα πράγματα ήταν πρωτόγνωρα για τα κυπριακά δεδομένα. Υπήρχε ένα ντελίριο οικονομικής άνθησης, οικοδομικής ανάπτυξης και χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων που εκτόξευσαν το γενικό αίσθημα οικονομικής ασφάλειας –έστω και επίπλαστο- των πολιτών στα ύψη.

Οι συγκυρίες λοιπόν, έμοιαζαν και φάνταζαν «τέλειες». Για τον «κεντρώο χώρο» που μέχρι το 2008 κυβερνούσε τα 33 χρόνια, από τα 48 χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά ουδέποτε ανέδειξε Πρόεδρο από μόνος του (πάντοτε με την στήριξη του ΑΚΕΛ), οι συγκυρίες και τα γεγονότα έδειχναν ότι θα μπορούσε, επιτέλους για πρώτη φορά στην πολιτική ιστορία της Κύπρου, να διεκδικήσει «επάξια» το ύπατο αξίωμα και να νικήσει τα δυο μεγάλα κόμματα.

Θα επρόκειτο για μια μεγάλη ανατροπή στα κομματικά δεδομένα της Κύπρου, η οποία κατά πάσα πιθανότητα θα δημιουργούσε ριζικό επανασχεδιασμό του κομματικού τοπίου της χώρας.

Ωστόσο τα αποτελέσματα των εκλογών του 2008 κατέδειξαν πως τελικά ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ μπορούσαν να διατηρήσουν τον ρόλο των δυο πόλων αφού οι υποψήφιοί τους έλαβαν 33,51%  ο Ι. Κασουλίδης, 33,29% ο Δ. Χριστόφιας ενώ ο υποψήφιος του «κεντρώου χώρου» Τ. Παπαδόπουλος έλαβε 31,79%.

 

Ξηλώθηκε πριν καν αρχίσουν… 

Στις εκλογές του 2013 ο λεγόμενος ενδιάμεσος χώρος δεν μπόρεσε να κατέλθει με κοινό υποψήφιο. Το ΔΗΚΟ επί προεδρίας Καρογιάν στήριξε τον Νίκο Αναστασιάδη ενώ η ΕΔΕΚ τον Γιώργο Λιλλήκα. Το εισιτήριο για τον δεύτερο γύρο εξασφάλισε ο Σταύρος Μαλάς.

Η κατάσταση το 2013 ήταν κάπως αλλιώς, αλλά με τις συγκυρίες τότε να ευνοούν και πάλι τον «κεντρώο χώρο» αφού το ΑΚΕΛ ήταν «αποδεκατισμένο» λόγω της 5ετής διακυβέρνησης του και στην απέναντι πλευρά βρισκόταν ο ΔΗΣΥ με τον τότε πρόεδρο του να διεκδικεί το ύπατο αξίωμα του τόπου, Νίκο Αναστασιάδη, ένα πολιτικό ο οποίος επί σειρά ετών δεχόταν δριμεία κριτική από όλες τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις.

Ωστόσο η συνεργασία όλων των δυνάμεων του «κεντρώου χώρου» δεν κατέστη δυνατή αφού υπήρχαν διαφωνίες ως προς τον κοινό υποψήφιο. Αποτέλεσμα ήταν να διεκδικήσουν τις εκλογές οι δυο υποψήφιοι των μεγάλων κομμάτων ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ και ο Γιώργος Λιλλήκας να επιχειρεί ως ανεξάρτητος υποψήφιος με την στήριξη της ΕΔΕΚ και μερίδας του ΔΗΚΟ την πρόκρισή του στο δεύτερο γύρο, χάνοντας όμως από τον υποψήφιο του ΑΚΕΛ, Σ. Μαλά, για 9,000 ψήφους λαμβάνοντας ποσοστό 24,93% και με τον Σ. Μαλά να λαμβάνει 26,91% ενώ ο Ν. Αναστασιάδης έλαβε 45,46%.

 

Η 3η προσπάθεια το 2018

Για τις εκλογές του 2018, γίνεται προσπάθεια για 3η συνεχή φορά από πλευράς του «κεντρώου χώρου» να προσπεράσει τα δυο μεγάλα κόμματα. Οι συγκυρίες επίσης και πάλι φαίνονται να είναι ευνοϊκές αφού από την μια το ΑΚΕΛ εμφανίζεται ακόμη σε πορεία ανασυγκρότησης και «αναδιάρθρωσης» ενώ ο Ν. Αναστασιάδης είχε να διαχειριστεί μια υπερβολικά δύσκολη πενταετία και για την οποία πρέπει να πείσει τους πολίτες ότι την διαχειρίστηκε όσο το δυνατό καλύτερα επέτρεπαν οι περιστάσεις και ότι τα δύσκολα ξεπεράστηκαν και πλέον αρχίζει η οικονομική ανάκαμψη. Επιπλέον, κατά την 5ετία υπήρξε διάσπαση στο ΔΗΣΥ, με την Ελένη Θεοχάρους να ιδρύει δική της κίνηση και σήμερα να βρίσκεται στο πλευρό του Ν. Παπαδόπουλου, ο οποίος ανέλαβε τον ρόλο του «Καπετάνιου» και του υποψηφίου του «κεντρώου χώρου».

Πρόκειται για μια προσπάθεια από πλευράς του «Κεντρώου χώρου», η οποία ενδεχομένως να καθορίσει πολλά για το τι δέον γενέσθαι στον κομματικό χάρτη της Κύπρου.

Μια τρίτη σερί ήττα του «κεντρώου χώρου» και για 15 χρόνια αποτυχημένες προσπάθειες θα καθιερώσει για τα καλά την παντοδυναμία των δυο πόλων ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ και κατά πάσα πιθανότητα τα κομματικά πράγματα στην Κύπρο να πάρουν την πορεία που ακολουθείται στον δυτικό κόσμο, όπου δηλαδή το πολιτικό περιβάλλον αποτελείται κυρίως και κατά κύριο λόγο από δυο μεγάλα κόμματα με άλλα κόμματα και κινήσεις να διαδραματίζουν δευτερευούσης σημασία ρόλο.

Πηγή: Περιοδικό Ευρωκέρδος

 


Comments

comments

Σχετικά με τον Συγγραφέα