Εστία: Αναγκαίος ή επικίνδυνα αχρείαστος παρεμβατισμός;

Εστία: Αναγκαίος ή επικίνδυνα αχρείαστος παρεμβατισμός;

 


Του Δημήτρη Γεωργιάδη, Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου

 

Στην κοινωνία μας, επικρατεί έντονα το φαινόμενο του ιδεολογικού διπολισμού ή και του πολύ-πολισμού. Το φαινόμενο παρουσιάζεται συχνά, κάποτε είναι αναγκαίο στοιχείο εφόσον ενθαρρύνει το διάλογο, αλλά πολλές φορές φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα.  Αντί δηλαδή να οδηγήσει στην κατάθεση επιχειρημάτων και στοιχείων ξεκινά και κλείνει το διάλογο με συνθήματα.

Κλασικό παράδειγμα στην περίπτωση της οικονομίας οι κόντρες μεταξύ Κέινς (ιανών) και Χάγιεκ (ιανών). Ενώ οι δύο έχουν αρκετά κοινά στις θέσεις τους και δεν έχω αμφιβολία σε κάποια από τα υφιστάμενα προβλήματα μας θα έδιναν ακριβώς τις ίδιες λύσεις, εντούτοις παρουσιάζονται ως δύο αντίθετα. Να υπενθυμίσω ακόμη τις συνεχείς προκατειλημμένες κατά του Ευρώ επισημάνσεις για, και χειρότερα τις παροτρύνσεις προς, την Ελλάδα του νομπελίστα Πολ Κρούγκμαν στο παρά πέντε μιας ολοκληρωτικής κατάρρευσης της χώρας. Στην συνέχεια παραδέχτηκε ότι «υπερεκτίμησε τις ικανότητες της ελληνικής κυβέρνησης». Αυτό ακριβώς που έλεγαν για χρόνια όλοι όσους επέκρινε ο κ. Κρούγκμαν. Μπορεί ο ίδιος να θεωρούσε ότι το μοντέλο του Ευρώ είναι λάθος ή να έχει αδυναμίες και να είχε και δίκαιο. Όμως το κάθε θέμα έχει τα δικά του συστατικά- πραγματικότητες, έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται και σπάνια είναι ιδεολογικό.

Πιστεύω πως ο πραγματικά φιλελεύθερος είναι αυτός που μπορεί να αποδεχτεί ελεύθερα ακόμη και τον περιορισμό των ελευθεριών του. Φυσικά για το δικό του καλό. Αν αυτό γίνει αντιληπτό, τότε θα γίνει αντιληπτή και η σημασία του κράτους, της ομάδας, της οικογένειας, της παρέας. Εκεί που το κράτος γίνεται επικίνδυνο είναι όταν χάνεται ο δημοκρατικός έλεγχος και αρχίζει ο μηχανισμός ή τα στελέχη του να αποφασίζουν από μόνα τους τι είναι καλό για τους υπόλοιπους. Αυτό είναι το κομβικό σημείο. Το πώς μια κοινωνία μπορεί να διασφαλίσει ότι ο κρατικός μηχανισμός θα έχει πάντα ως γνώμονα το δημόσιο συμφέρον. Ένα εγχείρημα καθόλου εύκολο. Πέραν των γνωστών προβλημάτων και προκλήσεων το δημόσιο συμφέρον δεν είναι τίποτα άλλο από το άθροισμα των ατομικών συμφερόντων.

Πρόσφατο παράδειγμα διαλόγου είχε (έχει) να κάνει με το Σχέδιο Εστία:

  • Είναι δίκαιο οι συνετοί πολίτες είτε που δεν δανείστηκαν είτε που εξυπηρετούν τα δάνεια τους και μάλιστα με αυξημένο επιτόκιο λόγω των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων να αρχίσουν να επιδοτούν τα δάνεια, ακόμη και αυτών που συμπεριφέρθηκαν επιπόλαια; Φυσικά όχι.
  • Αν στείλει το μήνυμα το κράτος ότι θα παρεμβαίνει κάθε φορά που γίνονται σοβαρά-καταστροφικά λάθη μήπως θα ενθαρρύνει αυτές τις κακές πρακτικές δημιουργώντας ηθικό κίνδυνο, κακό προηγούμενο και νέες απαιτήσεις; Φυσικά ναι.
  • Θα θέλαμε, ακόμη και όταν κάναμε μια ανοησία τις επιπτώσεις της οποίας δεν θα μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε, να μας στηρίξει κάποιος άλλος; Για παράδειγμα, αφήνω το τζάκι χωρίς προστατευτικό και φεύγω για 5 λεπτά.  Εκρήγνυται ένα ξύλο και αρχίζει η πυρκαγιά. Είναι δίκαιο να παρέμβει το κράτος (πυροσβεστική) και να με σώσει; Είναι δίκαιο γι’ αυτόν που δεν έχτισε τζάκι να πληρώσει φόρους για να σωθώ εγώ; Είναι ορθό να αφήσουμε το σπίτι, τα διπλανά κτίρια και το δάσος της περιοχής να καούν για πληρώσει (που δεν θα μπορέσει να πληρώσει) το κόστος των πράξεων του ο ένοχος ώστε να μην το επαναλάβει; Μήπως τελικά υπάρχει διαφορά μεταξύ δίκαιου και ορθού; Μήπως δεν είναι καν θέμα δικαιοσύνης;
  • Το κράτος ήδη έχει παρέμβει στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Έχει δημιουργήσει μηχανισμό για εγγύηση καταθέσεων. Ήδη έδειξε ότι ορθά ή λανθασμένα, δίκαια ή άδικα παρεμβαίνει (έκδοση ομολόγων προς Λαϊκή και Συνεργατισμό, κάλυψη ζημιών ταμείων προνοίας τραπεζικών υπαλλήλων κ.α.). Μήπως η μη παρέμβαση μέσω ενός σχεδίου του τύπου Εστία θα ενεργοποιήσει άλλη κρατική παρέμβαση και άρα ισοδυναμεί με κρατική παρέμβαση; Ή και να μην ενεργοποίηση άλλη παρέμβαση, μήπως οι παράπλευρες επιπτώσεις της μη παρέμβασης θα είναι χειρότερες;
  • Είναι ξεκάθαρο ότι λήφθηκε η πολιτική απόφαση για τη δημιουργία του σχεδίου Εστία και μάλιστα τέθηκε ως προϋπόθεση σχεδόν απ΄ όλα τα κόμματα. Αν διαφωνείς με τη δημιουργία του, (α) σιωπάς ή (β) καταθέτεις μόνο τη διαφωνία ή (γ) εκφράζεις τις ανησυχίες και επιδιώκεις να το βελτιώσεις ώστε να περιοριστούν οι αδικίες και οι παράπλευρες απώλειες/ ζημιές.

Ευτυχώς ή δυστυχώς δε ζούμε σε έναν τέλειο κόσμο. Λάθη πάντα θα γίνονται. Λάθη του μεγέθους της χρηματιστηριακής φούσκας του 1999-2000, της πιστωτικής – δημοσιονομικής όπως και των ακινήτων φούσκας της δεκαετίας 2001-2011, προκαλούν τεράστιες ζημιές. Ζημιές που σε μεγάλο βαθμό όπως μας έχει διδάξει η ιστορία δεν έχουν δίκαιο τρόπο κατανομής. Η αντιμετώπιση τους όμως πρέπει να γίνεται αξιολογώντας όλα τα δεδομένα και τις συνέπειες, βάζοντας στη ζυγαριά τα συμφέροντα όλων των πολιτών, με πλήρη διαφάνεια και μηχανισμούς ελέγχου. Εγχείρημα καθόλου εύκολο.

* Οι απόψεις που εκφράζονται είναι προσωπικές, Πηγή Έντυπο Περιοδικό Ευρωκέρδος


Comments

comments

Categories: Slider, Απόψεις

Σχετικά με τον Συγγραφέα