Ευρωεκλογές, η κάλπη δεν παίζει ζάρια  

Ευρωεκλογές, η κάλπη δεν παίζει ζάρια  

 


Του Νίκου Γ. Σύκα, Σύμβουλος Στρατηγικής, Επικοινωνίας και Καινοτομίας

 

Ο «Μαύρος Κύκνος» των Ευρωεκλογών 2019 θα προκαλέσει τεκτονικές αλλαγές στον κομματικό χάρτη. Οι τάσεις άρχισαν να διαμορφώνονται και να διαφαίνονται εδώ και αρκετούς μήνες. Οι προεκλογικές εκστρατείες αδυνατούν να ανατρέψουν τις τάσεις αυτές οι οποίες ενισχύονται όσο πλησιάζουν οι εκλογές. Θα υπάρξουν εκπλήξεις και ανατροπές στο πολιτικό σκηνικό. Για αρκετές πολιτικές δυνάμεις και υποψηφίους, οι Ευρωεκλογές θα είναι ένας αρνητικός «Μαύρος Κύκνος» με δυσμενείς συνέπειες. Για ορισμένα όμως κόμματα και υποψήφιους, οι επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση θα είναι ένας θετικός «Μαύρος Κύκνος» με πολλαπλά οφέλη.

Ένα σημαντικό ποσοστό των ψηφοφόρων δηλώνουν αποχή και αναποφάσιστοι. Στις διάφορες εκλογικές αναμετρήσεις τα τελευταία πέντε χρόνια –τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα– έχει καταγραφεί πολύ μεγάλη εκλογική κινητικότητα με πολλαπλά είδη μετατοπίσεων. Η πρωτοφανής ρευστότητα και αστάθεια του πολίτικου υπεδάφους αφήνει τεράστια περιθώρια ελιγμών στο πολιτικό μάρκετινγκ. Στις πλείστες όμως περιπτώσεις οι πολιτικές καμπάνιες δεν πετυχαίνουν τους στόχους τους.

Κινούμενη άμμος το επικοινωνιακό τοπίο – ο ξύλινος λόγος ενισχύει την απαξίωση και μετατρέπεται σε μπούμερανγκ. Οι προεκλογικές εκστρατείες εστιάζονται στις συσπειρώσεις και σε φανατικότερες, αντί σε περισσότερες ψήφους.

Η εκλογική συμπεριφορά έχει αλλάξει. Οι ψηφοφόροι βλέπουν τα πάντα με πιο κριτική διάθεση και αξιολογούν τα κόμματα και τους υποψηφίους με βάση τις διαχρονικές τους θέσεις, τη συνέπεια, την αποτελεσματικότητα, την προσφορά και την πολιτική τους εικόνα. Οι πολίτες απαιτούν μεγαλύτερη υπευθυνότητα.

Στην Κύπρο, στην κούρσα των Ευρωεκλογών μόνο ένας υποψήφιος έχει δημιουργήσει μια ξεχωριστή δυναμική. Αρκετοί υποψήφιοι Ευρωβουλευτές –από διάφορα κόμματα– έχουν επίσης τη δυνατότητα να διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο αλλά μέχρι στιγμής επικοινωνιακά δεν το έχουν πετύχει. Οι παραδοσιακές προεκλογικές συνταγές όχι μόνο δεν αρκούν αλλά κάποτε πετυχαίνουν αντίθετα αποτελέσματα. Σε κομματικό επίπεδο, δύο πολιτικές δυνάμεις έχουν αποκτήσει το πλεονέκτημα από νωρίς. Ορισμένα ψηφοδέλτια είναι πιο δυνατά από άλλα. Υπάρχουν αξιόλογοι υποψήφιοι Ευρωβουλευτές με ελάχιστο όμως –μέχρι στιγμής– προεκλογικό αντίκτυπο πέραν των κομματικών τους χώρων.

Αυτές οι Ευρωεκλογές έχουν προκαλέσει αυξημένο ενδιαφέρον. Ο κομματικός χάρτης θα αλλάξει, οι νικητές θα είναι λίγοι, οι χαμένοι πολλοί. Θεωρητικά τίποτα δεν έχει ακόμη κριθεί. Οι προεκλογικές εκστρατείες μπορούν ακόμη να διεισδύσουν σε τεράστιες δεξαμενές ψηφοφόρων που είναι ακόμα διαθέσιμες. Μόνο ένα θαύμα μπορεί να αλλάξει τη ροή των πραγμάτων. Στην εποχή της μεταβλητότητας, της ρευστότητας, της αβεβαιότητας, των ασυμμετριών και των «Μαύρων Κύκνων» όλα μπορούν να συμβούν. Τα εκλογικά αποτελέσματα δεν θα εξαρτηθούν από την τυχαιότητα αλλά από τις καινοτόμες λύσεις στις πολλαπλές προκλήσεις και τη στρατηγική επικοινωνίας. Η κάλπη δεν παίζει ζάρια.

Στον πολιτικό κόσμο η φήμη (reputation) είναι το παν. Η φήμη δεν είναι ότι πραγματικά είσαι αλλά πώς σε αντιλαμβάνονται οι άλλοι ότι είσαι. Αυτό οφείλεται, σε κάποιο βαθμό, από το γεγονός ότι η φήμη ταξιδεύει μέσα από δίκτυα. Η φήμη αρχίζει από τις πράξεις μας οι οποίες διατυπώνονται σε μια ιστορία που ταξιδεύει μέσα από δίκτυα. Η φήμη ικανότητας (capability reputation) πηγάζει από το πόσο αποτελεσματικός είσαι. Η φήμη χαρακτήρα (character reputation) αντανακλά τις αξίες, το ήθος.

Στην εποχή της αστραπιαίας μετάδοσης μηνυμάτων και των fake news, η φήμη  χαρακτήρα μπορεί να καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος, ενώ η φήμη ικανότητας αντέχει στο χρόνο. Το στίγμα της απρεπούς συμπεριφοράς είναι εξαιρετικά δύσκολο, εάν όχι αδύνατο, να αφαιρεθεί. Οι πολιτικές φήμες είναι εξαιρετικά εύθραυστες.

Η αυξημένη συνδεσιμότητα που χαρακτηρίζει την ψηφιακή εποχή καθιστά την «online» φήμη πιο πολύτιμη από ποτέ. Ένα παραπάτημα, ένα σημάδι κακής συμπεριφοράς, μπορούν να μετατρέψουν την ορατότητα (visibility) σε μειονέκτημα. Με το διαδίκτυο ο χώρος έχει διαλυθεί… ο χρόνος έχει καταρρεύσει. Η μνήμη έχει καταστεί μόνιμη και αλάνθαστη – το διαδίκτυο μια γιγαντιαία μηχανή που παράγει φήμες. Υπάρχει μια απόσταση ανάμεσα στη φήμη που διατηρείς με τους φίλους σου και τη φήμη που χρειάζεσαι στην πολιτική ή/και την επαγγελματική σου καριέρα. Σε ένα κόσμο που η αλήθεια είναι σχετική, η φήμη –που εξαρτάται από τις αντιλήψεις (perceptions)– έχει γίνει ακόμη πιο σημαντική. Το τι λένε οι άλλοι για σένα έχει μεγάλη σημασία.

Τα αφηγήματα ικανότητας και χαρακτήρα είναι οι δύο μηχανισμοί μέσα από τους οποίους κτίζεται η αξιοπιστία και η νομιμότητα (legitimacy). Στην προσπάθεια αυτή η διαφάνεια είναι εκ των ων ουκ άνευ. Η διαφάνεια έχει αξία όταν συμπεριφέρεσαι αυθεντικά. Στο σημερινό πολύπλοκο και αβέβαιο κόσμο η αυθεντικότητα αποτελεί το κλειδί της αξιοπιστίας και της πειστικότητας. Η προσωπική αξιοπιστία και πειστικότητα του πολιτικού προέρχεται από την ανάδειξη του «είναι», της αλήθειας του και από την ταύτισή του με τον ψηφοφόρο, κατά πόσο έχει κάτι κοινό μαζί του.

Ο υποψήφιος Ευρωβουλευτής χρειάζεται ένα κύριο αφήγημα (master narrative), ένα αυθεντικό αφήγημα, ένα απλό πλαίσιο που να εμπνέει, να εξηγεί τη θεμελιώδη πολιτική του ατζέντα.


Comments

comments

Categories: Απόψεις

Σχετικά με τον Συγγραφέα