Ισοπεδωτικές και καταστροφικές

Ισοπεδωτικές και καταστροφικές

 


 


Του Δημήτρη Γεωργιάδη, Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου

 

Όλες οι οικονομικές θεωρίες έχουν ως στόχο τη δημιουργία ενός συστήματος κάτω από το οποίο θα ευημερούν όλοι οι πολίτες. Όμως η οικονομία δεν είναι ένα ομοιογενές σώμα. Ούτε και οι πολίτες της. Ευτυχώς ή δυστυχώς, οι άνθρωποι δεν έχουν τις ίδιες προτιμήσεις, αξιολογούν τις ανάγκες τους διαφορετικά, δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες και δεξιότητες, η παραγωγικότητα τους είναι διαφορετική και ακόμη η προθυμία τους να παράγουν και να δημιουργούν ή και για να αναλαμβάνουν επιχειρηματικό ρίσκο μπορεί να είναι διαφορετική. Η επίτευξη του στόχου εφαρμογής πολιτικών με στόχο την καθολική ευημερία καθίσταται ακόμη πιο δύσκολη και πολύπλοκη αν συμμεριστεί κάποιος ότι ο άνθρωπος – όλα όσα δηλαδή προαναφέρθηκαν – αλλάζει. Τι του αρέσει σήμερα δεν σημαίνει πως θα του αρέσει πάντα.

Είναι γι’ αυτούς τους λόγους που ανεξαρτήτως των προθέσεων οι ισοπεδωτικές προσεγγίσεις οδηγούν σε λανθασμένα και πολλές φορές σε καταστροφικά αποτελέσματα. Πολύ περισσότερο όταν αυτές οι γενικές προσεγγίσεις βασίζονται σε λανθασμένα δεδομένα. Αυτό δεν σημαίνει πως το κράτος δεν έχει κανένα ρόλο να διαδραματίσει. Ρόλο έχει, φτάνει να αντιλαμβάνονται αυτοί που καθορίζουν πολιτικές αυτούς τους περιορισμούς,  ιδιαιτερότητες και κινδύνους.

Παραγνωρίζοντας τα παθήματα της κρίσης, συνεχίζουμε να συζητούμε στο δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα για γενικές και ισοπεδωτικές αυξήσεις και γενικότερα για μηχανισμούς ανταμοιβής. Τα διπλώματα και οι ειδικότητες έχουν ισοπεδωθεί. Ο βαθμός ευθύνης και δυσκολίας, η παραγωγικότητα και οι εκάστοτε ανάγκες σπάνια διαδραματίζουν ρόλο στον καθορισμό της αμοιβής. Το αποτέλεσμα αναμενόμενο. Οι πλείστοι επιδιώκουν να αποκτήσουν όσο το δυνατότερα περισσότερα διπλώματα, ανεξαρτήτως τι γνώση υπάρχει πίσω από αυτό, και να καταλάβουν την ψηλότερα αμειβόμενη αλλά με λιγότερες ευθύνες θέση.  Το όνειρο και η ελπίδα ότι θα αποκτήσουν όλοι μια θέση στο δημόσιο μεταφέρει σε μεγάλο βαθμό αυτή τη νοοτροπία και στον ιδιωτικό τομέα. Χειρότερα, έχει εμπεδωθεί και στο εκπαιδευτικό μας σύστημα και καθορίζει την εξέλιξη του.

Αντί λοιπόν να επιδιώξουμε την αλλαγή αυτής της κάκιστης και καταστροφικής νοοτροπίας και να προχωρήσουμε σε  μεταρρυθμίσεις, ακόμη και μετά την κρίση, συνεχίζουμε όπως πριν. Οι ισοπεδωτικές προσεγγίσεις που αφαιρούν κάθε κίνητρο ουσιαστικής βελτίωσης και καινοτομίας, που παραγνωρίζουν τις ικανότητες των ατόμων, τις ανάγκες της οικονομίας ακόμη και του ίδιου του εργοδότη συνεχίζουν.

Κλασικό παράδειγμα οι πρόσφατες διεκδικήσεις αυξήσεων στους ημικρατικούς οργανισμούς. Με βασικό επιχείρημα ότι, «αυξήθηκε το ΑΕΠ κατά Χ%», απαιτούνται ισοπεδωτικές αυξήσεις. Σημαντικότατοι παράγοντες παραγνωρίζονται και οι επιπτώσεις, που σε κάποιες περιπτώσεις μπορούν να αποβούν και καταστροφικές δεν φαίνεται να απασχολούν κανένα.

Στόχος δεν είναι να αναλύσω σε αυτό το άρθρο πόσα και ποιος θα πάρει αυξήσεις, αλλά απλά να επιδιώξω να δείξω πόσο εκτός λογικής είναι αυτές οι προσεγγίσεις.

Αυξήθηκε λοιπόν το ΑΕΠ στην Κύπρο.  Η αύξηση όμως δεν προήλθε κυρίως από αύξηση της παραγωγικότητας αλλά από την αύξηση του αριθμού των εργαζομένων. Αν αυξανόταν το τι παράγει και τι αμείβεται ο κάθε εργαζόμενος τότε θα αποτελούσε ένα – μεταξύ άλλων – επιχείρημα/ παράγοντα υπέρ της παραχώρησης αυξήσεων και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Όμως δεν έχει συμβεί αυτό. Το αποτέλεσμα αν εφαρμοστεί  μια τέτοια πολιτική είναι να διευρυνθεί κι άλλο το ήδη ψηλό χάσμα απολαβών μεταξύ των εργαζομένων δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, όπως και το φορολογικό βάρος. Αυτό ισοδυναμεί με το ο κάθε εργαζόμενος στο δημόσιο τομέα να έχει δικαίωμα μεριδίου στο κάθε τι που παράγεται στον τόπο! Ακούγεται άσχημο, αλλά αυτό είναι το αποτέλεσμα αυτής της προσέγγισης.

Αυξήθηκε το ΑΕΠ στην Κύπρο, αλλά δεν έχει αυξηθεί σε όλους τους τομείς. Ακόμη και να έχει αυξηθεί σε όλους τους τομείς, δεν σημαίνει πως αυξήθηκε με τον ίδιο βαθμό σε όλους τους συμμετέχοντες του τομέα. Στην CYTA για παράδειγμα βλέπουμε μείωση στα μερίδια και μείωση στα έσοδα της. Η κερδοφορίας της συγκρατήθηκε σε σχετικά ψηλά επίπεδα, λόγω των μέτρων εξοικονόμησης που λήφθηκαν κυρίως λόγω της ένταξης μας στο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής (Μνημόνιο). Ποια θα είναι η επίπτωση, αν ξεκινήσουν οι παραχωρήσεις αυξήσεων στην CYTA, γιατί παράγει κάποιος άλλος περισσότερα; … και χειρότερα, αν αυτός ο άλλος είναι ένας ανταγωνιστής της!

Ακόμη και να υπάρχει λόγος να δοθούν αυξήσεις σε έναν οργανισμό ο μηχανισμός αυτός δεν πρέπει να είναι γενικός. Υπάρχει ενδεχόμενο να υπάρχει τεράστια έλλειψη στην αγορά συγκεκριμένων απαραίτητων επαγγελματιών π.χ. μηχανικών πληροφορικής. Οι ανταγωνιστές του δημόσιου οργανισμού θα μπορούν να αυξάνουν συγκριτικά περισσότερο τις απολαβές για αυτές τις θέσεις και να προσελκύουν άτομα, εφόσον ο δημόσιος οργανισμός θα έχει δεμένα τα χέρια μέσα από αυτές τις ισοπεδωτικές διαδικασίες.

Οφείλουμε όλοι προς το φορολογούμενο πολίτη και στις επόμενες γενιές να εγκαταλείψουμε αυτές τις ισοπεδωτικές και καταστροφικές πρακτικές και να αντιστεκόμαστε στις απαιτήσεις από οργανωμένα σύνολα που εκπροσωπούν ατομικά ή μικρών ομάδων συμφέρονταν.

* Οι απόψεις που εκφράζονται είναι προσωπικές


Comments

comments

Categories: Απόψεις
Tags: cyprus, economy

Σχετικά με τον Συγγραφέα