Κυπριακό, κίνηση ματ

Κυπριακό, κίνηση ματ


 

Του Νίκου Σύκα, Σύμβουλος Στρατηγικής & Καινοτομίας

 

Λαμβάνοντας υπόψη τις νέες εξελίξεις και κρίσιμες συναντήσεις στη Νέα Υόρκη για το Κυπριακό, εισηγούμαι όπως ο Πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Αναστασιάδης προτείνει στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες να ζητηθεί γνωμάτευση από τον Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Νασίμ Νίκολας Ταλέμπ –τον κορυφαίο παγκοσμίως ειδικό στο Risk Management– για τη συνολική βιωσιμότητα της λύσης του Κυπριακού.

Κοινός πρέπει να είναι ο στόχος όλων των πλευρών για επίτευξη μιας επιστημονικά τεκμηριωμένης, απόλυτα βιώσιμης λύσης, με όλους τους νόμιμους κάτοικους της Κύπρου να ζουν κάτω από συνθήκες ασφάλειας. Εάν η τουρκική πλευρά επιμείνει σε μια εύθραυστη λύση, απορρίπτοντας μια επιστημονικά αποδεδειγμένα 100% βιώσιμη λύση, θα αποκαλυφθούν τα πραγματικά της σχέδια και θα επωμιστεί το πολιτικό κόστος ενός νέου αδιεξόδου.

Η Τουρκία επιδιώκει μια επισφαλή συμφωνία η οποία θα της παρέχει τη δυνατότητα να ερμηνεύει και να εφαρμόζει πρόνοιες κατά το δοκούν. Λόγω της ισχύος και του μεγέθους της η Τουρκία έχει το πλεονέκτημα: την ευχέρεια της επιλογής (optionality) και της προβολής του δικού της αφηγήματος το οποίο εξυπηρετεί τους στρατηγικούς της στόχους.

Η Τουρκία θέλει μια λύση την οποία θα χρησιμοποίει ως: α)Άλλοθι για να αποκτήσει το στρατηγικό έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου παράλληλα με τη συμμετοχή της στην εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου και β)μοχλό πίεσης, σαν όπλο προς την Ελλάδα αλλά και κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η θεωρία Antifragility και το στατιστικό μοντέλο του Καθηγητή Ν. Ταλέμπ παρέχουν τη δυνατότητα αξιολόγησης –με μαθηματική ακρίβεια– της συνολικής βιωσιμότητας της λύσης του Κυπριακού. Το εργαλείο Antifragility μπορεί να καταδείξει τις εύθραυστες πρόνοιες που πρέπει να αφαιρεθούν και τα στοιχεία που πρέπει να προστεθούν, ώστε να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της λύσης και να διασφαλιστεί ότι η πιθανότητα της καταστροφής είναι μηδενική. Τυχόν ευθραυστότητες και επικινδυνότητες πρέπει να αντιμετωπιστούν προληπτικά και πριν την τελική συμφωνία και τα δημοψηφίσματα. Μια εύθραυστη συμφωνία θα έχει δραματικές και μη αναστρέψιμες συνέπειες.

Ο Καθηγητής Ν. Ταλέμπ υπογραμμίζει ότι στην εποχή των ασυμμετριών, μια αλλαγή 1% στα συστήματα μπορεί να μειώσει την ευθραυστότητα «fragility» (ή να αυξήσει την ανθεκτικότητα «antifragility») κατά περίπου 99%. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται μόνο πολύ λίγα βήματα για να κάνουμε τα πράγματα καλύτερα και πιο ασφαλή. Σχεδόν όλα σήμερα χαρακτηρίζονται από «winner-take-all effects» (ο νικητής τα παίρνει όλα) και περιλαμβάνουν πηγές που μπορεί να προκαλέσουν ζημιά ή να αποφέρουν οφέλη.

Η πολυπλοκότητα της λύσης του Κυπριακού, η πιθανότητα λανθασμένων προβλέψεων, η γεωπολιτική ρευστότητα και ο τουρκικός αναθεωρητισμός και επεκτατισμός, δημιουργούν ασύμμετρους κινδύνους και εκρηκτικά ρίσκα. Η περιπλοκότητα, οι αλληλεξαρτήσεις, ο παράγοντας χρόνος, η αβεβαιότητα, η μεταβλητότητα και οι αρνητικές ασυμμετρίες –λόγω και της ισχύος της Τουρκίας– που χαρακτηρίζουν το Κυπριακό αποτελούν πηγή σοβαρών ευθραυστοτήτων. Στα εύθραυστα συστήματα τα οφέλη είναι μικρά και ορατά, ενώ οι παρενέργειες μπορεί να είναι εξαιρετικά δυσμενείς και να μην φαίνονται.

Η θεωρία του Καθηγητή Ν. Ταλέμπ θέτει τους κανόνες για τη μετάβαση από το εύθραυστο στο ανθεκτικό. Βοηθά τους οργανισμούς να τροποποιούν την έκθεσή τους (modify their exposure) ώστε να είναι: α)Λιγότερο εκτεθειμένοι σε αρνητικά συμβάντα που μπορεί να προκύψουν (να ελαχιστοποιούν το ρίσκο και τη ζημιά από αρνητικές ασυμμετρίες) και β)περισσότερο ανοικτοί σε θετικά συμβάντα που μπορεί να προκύψουν (να μεγιστοποιούν το όφελος από θετικές ασυμμετρίες).

Όλες οι παράμετροι/πρόνοιες της λύσης του Κυπριακού μπορούν να αξιολογηθούν με βάση το σύστημα Antifragility και το κριτήριο ευθραυστότητα – ανθεκτικότητα. Υπάρχουν θέματα στα οποία μπορούν να γίνουν κάποιες υποχωρήσεις στις διαπραγματεύσεις χωρίς αυτό να επηρεάζει ουσιαστικά τη συνολική βιωσιμότητα της λύσης. Υπάρχουν όμως και αρκετά ουσιώδη ζητήματα –ασφάλεια, εγγυήσεις, παραμονή τουρκικών στρατευμάτων, τουρκικό βέτο στις αποφάσεις του ομόσπονδου κράτους κ.ά.– όπου ακόμη και η παραμικρή ευθραυστότητα μπορεί να τινάξει τη λύση στον αέρα. Η τουρκική αξίωση να ισχύσουν οι 4 ελευθερίες της ΕΕ για Τούρκους υπηκόους στην Κύπρο αποτελεί ακόμη ένα εξαιρετικά εύθραυστο σημείο.

Με τη βοήθεια του εργαλείου Antifragility η λύση του Κυπριακού μπορεί να καταστεί απόλυτα βιώσιμη ώστε να αντέξει ακόμη και στο πιο ακραίο αρνητικό σενάριο ή/και σε απρόβλεπτες καταστάσεις.

Στο τελικό αυτό στάδιο του Κυπριακού, πιστεύω η ορθότερη κίνηση στη σκακιέρα των διαπραγματεύσεων θα ήταν η λήψη γνωμάτευσης από τον Καθηγητή Ν. Ταλέμπ με στόχο την επιστημονική τεκμηρίωση της συνολικής βιωσιμότητας λύσης του Κυπριακού.

Το μοντέλο του Καθηγητή Ν. Ταλέμπ  Antifragility αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο, επιστημονικό μοντέλο το οποίο εφαρμόζεται εδώ και πολλά χρόνια για σκοπούς αξιολόγησης και ενίσχυσης της βιωσιμότητας/ανθεκτικότητας κρατών, συστημάτων διακυβέρνησης, επιχειρήσεων και άλλων οργανισμών.


Comments

comments

Categories: Απόψεις

Σχετικά με τον Συγγραφέα