Να διαφυλάξουμε τις προοπτικές για το αύριο το μήνυμα του Ανδρέα Δ. Μαυρογιάννη

Να διαφυλάξουμε τις προοπτικές για το αύριο το μήνυμα του Ανδρέα Δ. Μαυρογιάννη


 


Της Νικολέττας Λιβέρα

 

Δεν θα εγκαταλειφθεί η προσπάθεια για επίλυση του Κυπριακού και ο χρόνος είναι πολύτιμος, υποδεικνύει ο πρέσβης Ανδρέας Δ. Μαυρογιάννης αναφερόμενος στην επόμενη μέρα μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων στο Κραν Μοντανά.
Σε συνέντευξη στο Ευρωκέρδος ο έχων γενική εποπτεία των διαπραγματεύσεων για επίλυση του Κυπριακού υπό τις πολιτικές οδηγίες του Προέδρου της Δημοκρατίας, προβαίνει σε μια αποτίμηση της κατάστασης στο Κυπριακό και αναφέρεται στη μακρά του διαδρομή στο χώρο της διπλωματίας.

 

Πως είναι η επόμενη μέρα μετά το ναυάγιο στο Κραν Μοντανά;

Η επόμενη μέρα είναι πάντα δύσκολη, δεν είναι ευχάριστη η αποτυχία μιας πολύχρονης και τεράστιας προσπάθειας. Προέχει, ωστόσο, σε τέτοιες δύσκολες στιγμές να διαφυλάξουμε τις προοπτικές του αύριο.

Πέρα από τα συναισθήματα, από την ματαίωση, την απογοήτευση και την κόπωση πρέπει να κρατήσουμε ό,τι πετύχαμε και να μπορέσουμε να συνεχίσουμε την προσπάθεια το συντομότερο, άοκνα και ει δυνατόν αδιάκοπα. Δεν πολυπιστεύω πως ο χρόνος και η περισυλλογή και τα άλλα για τα οποία γίνεται λόγος, είναι καλή συμβουλή στην παρούσα συγκυρία.

Η προσπάθεια για λύση του Κυπριακού έφτασε στην κορύφωσή της, έχει ασχοληθεί ίσως για πρώτη φορά με καίρια και θεμελιώδη και απαράκαμπτα ζητήματα που είναι το litmus test της λύσης. Δεν πρέπει να αφήσουμε αυτή την εστίαση επί της ουσίας να χαθεί.

Δεν σκοπεύουμε να εγκαταλείψουμε την προσπάθεια και να περιμένουμε μετά τις προεδρικές εκλογές

Μπορούμε να μιλούμε για διάλειμμα στην προσπάθεια του ΟΗΕ, ή για ναυάγιο;

Οι άνθρωποι πάντα έχουν συναισθήματα, φυσικές δυνάμεις και αντοχές. Κουράζονται, απογοητεύονται, έχουν τάσεις φυγής. Τα Ηνωμένα Έθνη, όμως, ως θεματοφύλακας της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, έχουν θεσμικά, ως Οργανισμός, μια ευθύνη που εκφράζεται μέσα από ψηφίσματα, έχουν εν εξελίξει μια αποστολή Καλών Υπηρεσιών, η οποία βρίσκεται και πρέπει να παραμείνει στη διάθεση των μερών. Αυτό το πολύ σπουδαίο εργαλείο πρέπει να το αξιοποιήσουμε περαιτέρω το συντομότερο. Ωστόσο δεν αναμένω ότι τα Ηνωμένα Έθνη, προς το παρόν τουλάχιστον, θα ενεργήσουν αυτόβουλα. Περιμένουν ενθάρρυνση και αναζήτηση από τα μέρη της επανενεργοποίησης των Καλών τους Υπηρεσιών.

 

Αναμένετε να υπάρξει κάποια κίνηση σε διπλωματικό επίπεδο πριν τις προεδρικές εκλογές;

Οι εκλογικές προθεσμίες δεν είναι για εμάς ο ορίζοντας που καθορίζει την προσπάθεια για λύση του Κυπριακού. Όμως εάν θέλουμε να είμαστε πραγματιστές, σίγουρα και η πολιτική στο εσωτερικό της χώρας επηρεάζει και η προεκλογική περίοδος και το πολιτικό σκηνικό καθιστούν τα πράγματα πολύπλοκα και περίπλοκα. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα εγκαταλείψουμε την προσπάθεια για να περιμένουμε παθητικά να παρέλθουν οι προεδρικές ή όποιες άλλες εκλογές.

 

Πέραν της αδιαλλαξίας της Τουρκίας τί κατά τη γνώμη σας πήγε λάθος; Μήπως στη διαδικασία αυτή καθ᾽ αυτή ή και στην ουσία; Υπήρξαν αδυναμίες στην προετοιμασία της διάσκεψης;

Σε μια εκ των υστέρων αξιολόγηση μπορεί κανείς να βρει πολλά στοιχεία που θα μπορούσαν να διαρθρωθούν αλλιώς αλλά αυτό δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζει. Η ουσία είναι ότι δεν υπήρξε τελικά εκείνη η ουσιαστική μετατόπιση της τουρκικής στάσης από τις πάγιες θέσεις της που υποβαστάζουν τα τετελεσμένα της εισβολής και της κατοχής. Μόνο μια τέτοια διαφοροποίηση θα επέτρεπε να δοθεί μια αποφασιστική ώθηση στην διαπραγμάτευση. Όλα τα άλλα είναι δευτερεύοντα. Πάντα υπάρχουν πράγματα που θα μπορούσαν να γίνουν καλύτερα. Είναι κρίμα για παράδειγμα, να φτάνουμε μετά από σαράντα τόσα χρόνια προσπαθειών ακριβώς στον ίδιο παρανομαστή, ο ελέφαντας να παραμείνει απτόητος μέσα στο δωμάτιο : Οι εγγυήσεις, το θέμα των επεμβατικών δικαιωμάτων, το θέμα της αποχώρησης των στρατευμάτων, συνεχίζουν αναλλοίωτα να δηλητηριάζουν την προσπάθεια για λύση. Ίσως το μάθημα να είναι πως τα ζητήματα αυτά πρέπει να αντιμετωπιστούν επιτέλους κατά προτεραιότητα, διαφορετικά κάνουμε κύκλους ανούσιους. Μια νέα τουρκική θεώρηση που, αντί να επιζητεί τον έλεγχο και την επέμβαση στα εσωτερικά μας, θα βλέπει την Κύπρο ως φίλο και ισότιμο εταίρο είναι η μόνη που μπορεί να οδηγήσει σε λύση. Μπορούμε να την πετύχουμε; πώς; είναι εφικτή εντός των ορίων ασφαλείας μας;

Είναι δύσκολη δουλειά και άχαρη αποστολή να είσαι Διαπραγματευτής και να προσπαθείς να λύσεις το πρόβλημα του τόπου σου

Πώς βιώσατε την πολύ σημαντική εμπειρία του Διαπραγματευτή της Ε/κ πλευράς τα τελευταία χρόνια;

Μου έτυχε να έχω περάσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου ασχολούμενος με το Κυπριακό. Δεν ξέρω κατά πόσο η περίοδος των τελευταίων τεσσάρων χρόνων ως Διαπραγματευτής είναι πολύ διαφορετική από προηγουμένως γιατί, όπως γνωρίζετε, είχα λάβει μέρος και στην διαπραγμάτευση που έγινε στην αρχή της δεκαετίας του 2000 που οδήγησε στο σχέδιο Ανάν και στην απόρριψή του. Έτυχε να είμαι σε πολλές προσπάθειες μέσα από τα χρόνια, για την επίλυση του Κυπριακού. Υπηρέτησα και ως Πρέσβης, Μόνιμος Αντιπρόσωπος στα Ηνωμένα Έθνη. Αυτό που με κρατά κοντά είναι μια αστείρευτη αίσθηση χρέους προς τον τόπο και τους ανθρώπους μας, ιδιαίτερα τους νέους. Δύσκολη δουλειά όμως και άχαρη αποστολή να είσαι Διαπραγματευτής και να προσπαθείς να λύσεις το μεγάλο πρόβλημα του τόπου σου. Ιδιαίτερα αφού εξ΄ ορισμού δεν έχεις έλεγχο ούτε των δεδομένων, ούτε των εξελίξεων, για να επιτύχεις τον στόχο σου. Απλώς ρίχνεις μικρά μπουκάλια στον ωκεανό ελπίζοντας ότι θα οδηγήσουν κάπου. Κάνεις ό,τι μπορείς χωρίς να έχεις ποτέ οποιαδήποτε εχέγγυα. Είναι μια πολύ δύσκολη μα αναγκαία επένδυση. Επιβάλλει να επεκτείνουμε τους ορίζοντες του εφικτού. Όπως αναφέρει ο Ευαγγελιστής Λουκάς, ο Χριστός δίδασκε πως δεν αρκεί να κάνουμε αυτό που μας ανατέθηκε αν αλλοτριώνουμε τους εαυτούς μας από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Ανδρέας Δ. Μαυρογιάννης: Δεν πιστεύω ότι ο χρόνος και η περισυλλογή για τα οποία γίνεται λόγος είναι καλή συμβουλή

Είναι σωστό να μιλούμε για χαμένη ευκαιρία ή χαμένες ευκαιρίες στο Κυπριακό; Μετά την αποτυχία στην τελευταία προσπάθεια νομίζετε ότι μπορούμε ακόμη να τρέφουμε για ελπίδες επίλυσης του Κυπριακού;

Δεν θα μιλούσα ούτε για χαμένες ευκαιρίες, ούτε για κομβικές στιγμές που τα πράγματα έμοιαζαν να είναι πολύ πιο κοντά, ούτε θα έλεγα πως είναι οι χειρισμοί που δεν επέτρεψαν την επιτυχία. Αυτά είναι αξιολογικές κρίσεις για τους έξω. Πηγαίνοντας στην Ελβετία ελπίζαμε ότι θα ήταν δυνατόν στο τέλος, στο πλαίσιο μιας διαπραγμάτευσης, στο πλαίσιο σφαιρικής και περιεκτικής αντιμετώπισης των θεμάτων, να υπάρξει ουσιαστική μετατόπιση που θα επέτρεπε αποφασιστική ώθηση προς τα εμπρός. Καταβάλαμε με καλή πίστη, ειλικρινή και μεγάλη προσπάθεια. Η ελπίδα αυτή αποδείχθηκε φρούδα και μάταιη. Μπορούμε να επικρίνουμε άμα θέλουμε. Σε ό,τι αφορά τις ελπίδες, υπάρχει πάντα η προσέγγιση του dum spiro spero (όσο αναπνέω, ελπίζω), ο άνθρωπος πρέπει πάντα να προσπαθεί και να εξαντλεί κάθε δυνατότητα, όσο είναι πεπεισμένος για τον στόχο. Είναι επαρκής νομιμοποιητική βάση; Αυτό που εγώ πρεσβεύω είναι πως τα όρια δεν είναι προκαθορισμένα για να λες αυτό είναι και φτάνει. Διαφορετικά, μοιρολατρικά θα δεχόμασταν πως ο άνθρωπος δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Όμως ο άνθρωπος πρέπει να μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Ο τόπος μας σε όλες του τις συνισταμένες και με όλους του τους ανθρώπους από όλες τις κοινότητες του, ιδιαίτερα σήμερα στον χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει απεριόριστες δυνατότητες και είναι κρίμα να μένει εγκλωβισμένος και τεχνητά διαιρεμένος. Μπορούμε να δημιουργήσουμε τις οργανικές συνθήκες ειρήνης και ευημερίας σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή κοινωνία, μπορούμε να έχουμε ένα πραγματικό φιλόξενο τόπο.

 

Στη διπλωματική σας διαδρομή υπηρετήσατε από πολλά πόστα. Ποιό ήταν το σημαντικότερο, τι είναι εκείνο που θυμάστε με ενδιαφέρον;

Βλέπω πίσω μου χωρίς νοσταλγία αλλά με τρυφερότητα. Είναι δύσκολο να κάνεις ανασκόπηση μιας πλούσιας πορείας. Σε κάποιες περιόδους της ζωής μου είχα πιο πολύ χρόνο για την οικογένεια μου, κάποιες φορές είχα τέτοια ένταση και φόρτο που δεν μπορούσα καν να πάω στο σπίτι μου. Ήταν μια διαδρομή που αφήνει όλα τα είδη των αναμνήσεων, μα σίγουρα βιώματα που δεν αναλύονται τελεολογικά, ούτε σε όρους καλού/κακού, πιο πολύ σε υπαρξιακούς όρους. Πάνω από όλα για μένα, εκείνο που πάντα με κινητοποιεί είναι η προσπάθεια να πετύχω την αποστολή μου. Σημειώνω την γλυκιά αίσθηση επιτυχούς διεκπεραίωσης της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το 2012. Υπηρέτησα τότε ως Υφυπουργός Προεδρίας για Ευρωπαϊκά θέματα.

 

Η αποστολή ολοκληρώθηκε για εσάς; Επιστροφή στο υπουργείο; Και σε ποιό πόστο;

Δεν έχω καμιά ιδιαίτερη επιδίωξη για μένα. Προσπάθησα να συνεισφέρω στον τόπο μας, σ΄ αυτήν την όμορφη και παράξενη πατρίδα που μας πληγώνει και την πληγώνουμε. Με πολλή αγάπη να την ανεβάσουμε λίγο ψηλότερα. Σ΄ ότι αφορά τα επαγγελματικά, θα δούμε. Μπορεί να εργαστώ ακόμη λίγα χρόνια, μπορεί να αφυπηρετήσω. Δεν έχει μεγάλη σημασία. Δεν θεωρώ πως γεννήθηκα για να είμαι διπλωμάτης ούτε πως στη ζωή μας η αποστολή μας είναι μόνο το επάγγελμά μας. Τα παιδιά μου έχουν μεγαλώσει πλέον και τα παρακολουθώ με στοργή και περηφάνια. Τη σύζυγό μου την έχω χάσει εδώ και μερικά χρόνια. Θα ήθελα να είχα λίγο χρόνο παραπάνω για τον εαυτό μου. Σιγανά και ταπεινά. Έχω ασχοληθεί λίγο με τη λογοτεχνία, έχω δημοσιεύσει ήδη ένα βιβλίο, έχω διάφορα άλλα που είναι υπό συγγραφή αλλά παραμένουν ατέλειωτα. Είναι πολλές οι ενασχολήσεις και τα πράγματα που θα μπορούσαν να με ελκύσουν ακόμα στην ζωή μου.

 

Όντας νομικός και διπλωμάτης, με υπηρεσία στην έδρα του διεθνούς οργανισμού που είναι επιφορτισμένος με τη διαφύλαξη του δικαίου στον κόσμο, πόσο απογοητευμένος είστε που βλέπετε να δικαιώνεται η ρήση του Πλάτωνα ότι «το δίκαιο δεν είναι τίποτα άλλο από το συμφέρον του ισχυρότερου»;

Δεν είμαι απογοητευμένος. Αυτό που είπε ο Πλάτωνας, αλλά και πολλοί άλλοι στοχαστές μέσα από τους αιώνες, είναι μια ακριβής διαπίστωση. Ωστόσο η σύγχρονη έννοια του δικαίου, το διεθνές δίκαιο, οι Διεθνείς θεσμοί, και οι άλλες εκφάνσεις της οργανωμένης διεθνούς κοινότητας έχουν ως κύρια αποστολή, ακριβώς να καταφέρουν να μετριάσουν τις σχέσεις δυνάμεως που επικρατούν στον κόσμο και να προαγάγουν μια ισότιμη διεθνή συνεργασία. Προς Θεού, κάτι τέτοιο δεν είναι πάντα ούτε εφικτό, ούτε απόλυτο. Οι σχέσεις δυνάμεως, το δίκαιο του ισχυρού πάντα υπάρχουν. Όμως δεν έχουμε τίποτα καλύτερο από την προσπάθεια μετριασμού τους μέσα από το διεθνές δίκαιο, μέσα από την πολυμερή διπλωματία, μέσα από τους Διεθνείς Οργανισμούς, τις διαπραγματεύσεις. Αυτά είναι τα εργαλεία για να αποτρέψουμε την πλήρη επικράτηση της ισχύος και του καταναγκασμού της δύναμης και/ή της βίας, είτε απλά του ετεροκαθορισμού.

Σκεφτείτε την Κύπρο, με τόσα που υποφέρει εάν δεν είχαμε ένα πλαίσιο, όπως τα Ηνωμένα Έθνη. Είναι απολύτως αποτελεσματικό και ικανοποιητικό; Όχι, κάθε άλλο, αλλά είναι σημαντικό. Ένας καθοριστικός σταθμός για την Κύπρο είναι επίσης η ένταξη μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι πανάκια; Κάθε άλλο. Όμως ανήκουμε πλέον σε μια μεγάλη «οικογένεια» που έχει αρχές, που έχει αξίες, που είναι χώρος δικαίου και σίγουρα προσφέρει διασφαλίσεις και δυνατότητες. Από εκεί και πέρα στη ζωή πάντα πρέπει να παλεύεις.

 

Στο βιβλίο σας «Το γαλάζιο φουστάνι», πραγματεύεστε την αρχέγονη αναζήτηση της συμφιλίωσης του ανθρώπου με το χάος που μας περιβάλλει, με τη ζωή και το θάνατο. Πώς συμφιλιώνεται ο άνθρωπος με αυτά τα δύο άκρα;

Συμφιλιώνεται; Προσπαθεί να συμφιλιωθεί. Είναι μια συνεχής αναζήτηση νοημάτων και απαντήσεων. Όπως έλεγε και ο Οδυσσέας Ελύτης «ο άνθρωπος προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει το άπειρο», την «αλληλουχία των κρυφών νοημάτων».

Οι απαντήσεις δεν είναι σταθερές και δεδομένες, ούτε υπάρχει η απόλυτη αλήθεια. Μιλούμε κυρίως για την αναζήτηση όμως πάνω από όλα. Αυτό κάνει ο κάθε άνθρωπος με τον άλφα ή βήτα τρόπο. Κάποιοι πιστεύουν πως βρίσκουν εύκολα τις απαντήσεις, και κάποιοι νομίζουν ότι δεν τις βρίσκουν.

Πιστεύω πως η αναζήτηση δεν τελειώνει ποτέ και η διαδρομή αφήνει το σημάδι της περισσότερο από το αποτέλεσμα, σε μια καβαφική λογική. Η λογοτεχνία για μένα είναι κυρίως έντεχνη διαδρομή αναζήτησης των νοηματοδοτικών μηχανισμών.

 

Πηγή: Έντυπο Περιοδικό Ευρωκέρδος

Φωτογραφίες: Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών


Comments

comments

Σχετικά με τον Συγγραφέα