Νέα «διεπιστημονικά» εργαλεία βιώσιμης ανάπτυξης

Νέα «διεπιστημονικά» εργαλεία βιώσιμης ανάπτυξης


 

 

 

 

 

 

 

Νίκος Σύκας, Σύμβουλος Στρατηγικής, Επικοινωνίας & Καινοτομίας

Οι νεοφυείς επιχειρήσεις αποτελούν βασικό μοχλό γρήγορης ανάπτυξης. Όμως καινοτομία δεν είναι μόνο Startups. Η καινοτομία καλύπτει ολόκληρο το φάσμα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής – έξυπνες πόλεις, υγεία, κλίμα, ενέργεια, γεωργική καινοτομία, ναυτιλία, εκπαίδευση, σύστημα οδικής ασφάλειας, δημιουργικές βιομηχανίες,καινοτομία στον τουρισμό, nationbranding, αποδοτικότητα επενδυτικών σχεδίων, καινοτομία στον χρηματοοικονομικό τομέα,διαχείριση ρίσκου, μεταρρύθμιση, πολιτικό μάρκετινγκ κ.ά.

Διεθνείς στατιστικές καταδεικνύουν ότι ένα πολύ μικρό ποσοστό περίπου 1 στις 10.000 από τις αρχικές δημιουργικές ιδέες μετατρέπονται σε πετυχημένες καινοτομίες. Δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις τις προκλήσεις του 2020 και 2030 με μεθόδους και τεχνικές του 1970 και 1980.Χρειάζονται νέα στρατηγικά εργαλεία και πολυπαραμετρικές προσεγγίσεις.

Στο κατώφλι της Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης, οι επιδόσεις ενός σύγχρονου Εθνικού Συστήματος για Έρευνα & Καινοτομία είναι συνάρτηση πολλών αλληλεξαρτώμενων παραγόντων που περιλαμβάνουν κάθε διάσταση ενός γόνιμου οικοσυστήματος:

  1. Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση – Ψηφιοποίηση – Έξυπνοι Οικισμοί. Κρίσιμη μάζα συντελεστών και υποδομών, επαρκή κονδύλια για επένδυση στην Έρευνα & Ανάπτυξη, παροχή κινήτρων. Κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο. Οι υποδομές της άυλης οικονομίας (softinfrastructure) –νόμοι και κανονισμοί, πρότυπα, εμπιστοσύνη, κοινωνικό κεφάλαιο, πλαίσιο λειτουργίας και συναντίληψης– ενθαρρύνουν τις επενδύσεις. Πολιτική κοινωνικής συνοχής, έξυπνης εξειδίκευσης και κυκλικής οικονομίας.

2.Καινοτόμος Διακυβέρνηση, αποδοτικότητα, μείωση της γραφειοκρατίας, διευκόλυνση του επιχειρείν. Συνεργατικότητα, δικτύωση, διασυνδεσιμότητα, συν-δημιουργία (co-creation).Συνέργειες μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Μακροχρόνιος σχεδιασμός – η βραχυπρόθεσμη εστίαση αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην καινοτομία. Επιτάχυνση απονομής της δικαιοσύνης.

  1. Κουλτούρα δημιουργικότητας και ανοιχτών οριζόντων.Ποικιλομορφία «diversity» και ανεκτικότητα / δεκτικότητα. Ενθάρρυνση για ανάληψη καινοτόμων πρωτοβουλιών ώστε τυχόν αποτυχία να μην οδηγεί σε στιγματισμό. Κουλτούρα έρευνας και καινοτομίας στο δημόσιο τομέα και στους διαμορφωτές πολιτικής. Ανοικτά δημόσια δεδομένα, επιστημονική τεκμηρίωση.
  2. Στρατηγική επικοινωνία, branding.Ενίσχυση του βαθμού ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης όλων των ενδιαφερόμενων μερών για τα οφέλη που προκύπτουν από ένα σύγχρονο Εθνικό Σύστημα Έρευνας & Καινοτομίας.Ενδυνάμωση της διεθνούς διάστασης και της εξωστρέφειας. Ανάπτυξη της οικονομικής και επιστημονικής διπλωματίας.

Το νέο Μοντέλο Καινοτομίας που έχω αναπτύξει συνδυάζει δημιουργικά τα πιο πάνω στοιχεία, χαρακτηριστικά, παράγοντες και διακριτές ικανότητες ώστε να μεγιστοποιείται η προστιθέμενη αξία και οι επιδόσεις ενός Εθνικού Συστήματος Έρευνας & Καινοτομίας.

Το πρότυπο σε παγκόσμιο επίπεδο «διεπιστημονικό» αυτό εργαλείο (cross-cuttingtool):α) Ακολουθεί μια ολιστική προσέγγιση χρησιμοποιώντας περισσότερα από 100 κριτήρια αξιολόγησης και παράγοντες επιτυχίας που καλύπτουν όλες τις πτυχές σε κάθε στάδιο της καινοτομικής διαδικασίας: δημιουργικότητα,διαφορετικότητα, ευελιξία, προσαρμοστικότητα, αριστεία, προστιθέμενη αξία / όφελος, μεταφορά / διάχυση των καινοτομικών αποτελεσμάτων (transferability), στρατηγικός σχεδιασμός,βιωσιμότητα, υλοποίηση, εμπορευματοποίηση, δυνατότητες ταχείας ανάπτυξης και προοπτικές διείσδυσης στη διεθνή αγορά κ.ά., β) μεγιστοποιεί τον αντίκτυπο της καινοτομίας – από τις Startups μέχρι το Πρόγραμμα Ορίζοντας Ευρώπη, γ) εφαρμόζεται σε όλους τους τομείς –δημόσια διοίκηση, επιχειρήσεις, κοινωνική καινοτομία, κυκλική οικονομία– και σε όλα τα μεγέθη και κλίμακες και δ) μπορεί να συμβάλει στη μετατροπή της Κύπρου σε Περιφερειακό Κέντρο Καινοτομίας και Εκπαίδευσης και στην προσέλκυση ξένων Startups.

Ζούμε στην εποχή των μαύρων κύκνων, των ασυμμετριών, της πολυπλοκότητας, της αταξίας, της αβεβαιότητας,της μεταβλητότητας,των ραγδαίων αλλαγών, του έντονου ανταγωνισμού, των αλληλεξαρτήσεων και των εκρηκτικών ρίσκων.Προγραμματίζουμε και εκτελούμε έργα στην πλάνη του τυχαίου, επηρεαζόμενοι από τις μεροληψίες στην κατανόηση πιθανοτήτων και τα γνωστικά λάθη στις προγνώσεις, την πλάνη του σπανίου γεγονότος και την επαγωγική πλάνη.

Στο βιβλίο τους Superforecasting: TheArtandScienceofPrediction, οι Καθηγητές Tetlock και Gardner παρουσιάζουν τα ευρήματα πολύχρονης διεθνούς έρευνας που καταδεικνύουν τα σοβαρά και συστηματικά σφάλματα των πολιτικών και των ειδικών εμπειρογνωμόνων όσον αφορά στην πρόγνωση γεγονότων οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής φύσης.

Σύμφωνα με τον NassimTaleb –τον κορυφαίο παγκοσμίως ειδικός στο RiskManagement– ο «Μαύρος Κύκνος» συνιστά ένα απροσδόκητο γεγονός με τεράστιο αντίκτυπο, είτε αρνητικό είτε θετικό, που μπορεί να αλλάξει δραματικά τα δεδομένα. Υπάρχουν θετικοί «Μαύροι Κύκνοι» (ευκαιρίες) και αρνητικοί «Μαύροι Κύκνοι» (με καταστροφικές συνέπειες). Μια από τις ιδιότητες του «Μαύρου Κύκνου» είναι η ασυμμετρία στις συνέπειες – θετικές ή αρνητικές. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του «Μαύρου Κύκνου» είναι ο τεράστιος αντίκτυπος και οι πολύ σοβαρές συνέπειες που επιφέρει.

Η δομή, ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός μιας νέας καινοτομίας, πρέπει να είναι τέτοιος που να παρέχει τη δυνατότητα τροποποίησης της έκθεσης (exposure) σε πιθανούς κινδύνους ή/και ευκαιρίες. Στο Εγχειρίδιο Καινοτομίας που έχω ετοιμάσει παρουσιάζεται σειρά μεθόδων και τεχνικών τροποποίησης της έκθεσης (exposure) της καινοτομίας ώστε απ’ τη μια να ελαχιστοποιείται το ρίσκο και η ζημιά από αρνητικές ασυμμετρίες και απ’ την άλλη να μεγιστοποιείται το όφελος από θετικές ασυμμετρίες. Μέσα από τη διττή αυτή στρατηγική (barbellstrategy) οι νέες καινοτομίες: α) Αξιοποιούν το άγνωστο, την αβεβαιότητα, την αλλαγή, το χρόνο, τα τυχαία συμβάντα και τις νέες ευκαιρίες που προκύπτουν, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγουν πιθανούς κινδύνους, ελαχιστοποιούν τα ρίσκα και β) γίνονται καλύτερες με το χρόνο, καθίστανται «antifragile».

Στο νέο Υπόδειγμα Καινοτομίας λαμβάνονται επίσης υπόψη τα πολλά και διαφορετικά λάθη διαισθητικής κρίσης και λήψης αποφάσεων ώστε να αποφεύγονται λανθασμένες εκτιμήσεις τόσο από τους startupers όσο και από τους υποψήφιους επενδυτές. Έχουμε την τάση να υπερεκτιμούμε αυτά που γνωρίζουμε ή να υποεκτιμούμε τις πιθανότητες και τα ρίσκα.

Ο DanielKahneman–στον οποίο το 2002 απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών για το δημιουργικό του έργο στην ψυχολογία–αμφισβήτησε το ορθολογικό μοντέλο περί κρίσεων και λήψης αποφάσεων. Οι ιδέες του έχουν ευρεία απήχηση σε πολλά πεδία–συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών, της καινοτομίας, της ιατρικής και της πολιτικής.

Στο βιβλίο του Σκέψη, αργή και γρήγορη, ο DanielKahneman μας εξηγεί τα δύο συστήματα που καθοδηγούν τον τρόπο σκέψης μας: το Σύστημα 1 είναι γρήγορο, διαισθητικό και συναισθηματικό· το Σύστημα 2 είναι πιο αργό, συνετό και έλλογο. Μας αποκαλύπτει τις εξαιρετικές δυνατότητες –αλλά και τα ελαττώματα και τις στρεβλώσεις– της σκέψης μας και προβάλλει τη μεγάλη επιρροή των διαισθητικών εντυπώσεων στη συμπεριφορά μας.

Συμπερασματικά: Το δυναμικό εργαλείο που παρουσιάζεται πολύ επιγραμματικά πιο πάνω: α) Βοηθά τα στελέχη των οργανισμών να παράγουν περισσότερες και καλύτερες καινοτομίες,να σχεδιάζουν πιο αποτελεσματικές δημόσιες πολιτικές και επιχειρηματικά πλάνακαι β) ενισχύει την ανθεκτικότητα των brands–startups, μεγάλων εταιρειών, πόλεων και κρατών.

 

Categories: Απόψεις