Το σύστημα εγγυήσεων του 1960

Το σύστημα εγγυήσεων του 1960


 

Του Δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού¸ Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, LL.BLaw (Bristol), Ph.D in Law – International Law and Human Rights (Kent), Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας

 

Ενόψει της έναρξης των διαπραγματεύσεων στο ελβετικό θέρετρο του Crans Montana, ως συνέχιση της πρώτης Γενεύης στο κεφάλαιο της ασφάλειας και των εγγυήσεων, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη το ακριβές αντικείμενο του ζητήματος που προκύπτει από τη Συνθήκη Εγγυήσεων του 1960, ως επίσης και τη Συνθήκη Ασφάλειας. Οι δυο Συνθήκες, σύμφωνα με το Άρθρο 181 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας κέκτηνται συνταγματικής ισχύς και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του Συντάγματος.

Τόσο η Συνθήκη Εγγυήσεων και η Συνθήκη Ασφάλειας αλλά και η Συνθήκη Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι απότοκα των Συμφωνιών Ζυρίχης – Λονδίνου που προηγήθηκαν της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας στις 16 Αυγούστου 1960. Ως τέτοιες, όπως και το ίδιο το Σύνταγμα της χώρας, θεωρούνται δοτά, αφού ο Κυπριακός Λαός δεν κλήθηκε ποτέ να τις εγκρίνει, παρά υπογράφησαν από τους εκπροσώπους των δυο κοινοτήτων και των εμπλεκομένων μερών, ήτοι της Ελλάδας, της Τουρκίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Πάρα ταύτα, η Συνθήκη Εγκαθίδρυσης και το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας εγκαθιδρύουν μια ανεξάρτητη και κυρίαρχη Δημοκρατία, η οποία έκτοτε αποτελεί μέλος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και από την 1η Μαίου 2004 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως τέτοια, η Δημοκρατία υπόκειται στους θεμελιώδεις κανόνες του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου όπως ορίζονται από τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ και τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Συνθήκη Εγγυήσεως υπογράφτηκε μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας αφενός, εκπροσωπούμενη από τον Κύπρου Μακάριο και τον Φαζίλ Κουτσιούκ, και αφετέρου από την Ελλάδα, Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο, εκπροσωπούμενη από τους γενικούς πρόξενους Χριστόπουλο και Τουρέλ οι μεν δυο πρώτες και από τελευταίο κυβερνήτη της Βρετανικής Αποικίας Φουτ. Η Συνθήκη προβλέπει την υποχρέωση της Κυπριακής Δημοκρατίας να διασφαλίζει την διατήρηση της ανεξαρτησίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της ασφάλειας της, την απαγόρευση ένωσης με οποιοδήποτε άλλο κράτος ή τον διαμελισμό του νησιού, την υποχρέωση της Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου όπως αναγνωρίζουν και εγγυώνται την ανεξαρτησία, εδαφική ακεραιότητα και ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Επιπρόσθετα, στο Άρθρο ΙΙΙ της Συνθήκης προβλέπεται ο σεβασμός της ακεραιότητας των περιοχών των βρετανικών βάσεων, ενώ η πλέον αμφισβητούμενη πρόνοια βρίσκεται στο Άρθρο IV.

Σύμφωνα με το Άρθρο IV, σε περίπτωση παραβίασης της Συνθήκης, οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις αναλαμβάνουν την υποχρέωση διαβούλευσης μεταξύ τους όσον αφορά στις παραστάσεις ή μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αποκατάσταση τήρησης της Συνθήκης. Η δεύτερη παράγραφος του εν λόγω άρθρου αναφέρεται στις περιπτώσεις εκείνης όπου κοινή ενέργεια δεν είναι δυνατή και δίνει μονομερές δικαίωμα σε έκαστη των εγγυητριών δυνάμεων να ενεργήσει (to take action) με μόνο σκοπό την επαναφορά της προτέρας κατάστασης.

Η εν λόγω πρόνοια του Άρθρου IV της Συνθήκης Εγγυήσεως δεν ερμηνεύεται νομικά ως παρέχουσα το δικαίωμα χρήσης στρατιωτικής βίας (όπως έπραξε η Τουρκία), αφού αυτό βρίσκεται αντίθετο με θεμελιώδες κανόνα του διεθνούς αναγκαστικού δικαίου που απαγορεύει ρητά την χρήση βίας, πλην δυο εξαιρέσεων που ορίζονται από τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.


Comments

comments

Categories: Απόψεις
Tags: cyprus

Σχετικά με τον Συγγραφέα