ΤΑΜΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑΣ – Εκσυγχρονισμός και ενιαία εποπτεία

ΤΑΜΕΙΑ ΠΡΟΝΟΙΑΣ – Εκσυγχρονισμός και ενιαία εποπτεία

 


Άλλαξε δραστικά το τοπίο μετά το κούρεμα του 2013- Ταμεία διαλύθηκαν και άλλα επανασυστάθηκαν

 

Της Νατάσας Ευριπίδου

 

Το ταμείο προνοίας ενός εργαζομένου, θεωρείται μια σημαντική οικονομική  εξασφάλισή του, σε τυχόν «καταιγίδα» στη ζωή του, που θα του στερήσει τον μηνιαίο μισθό του. Τα ταμεία προνοίας στην Κύπρο, πέρασαν από πολλές συμπληγάδες αρχής γενομένης το Μάρτιο του 2013 με το πρωτοφανές κούρεμα καταθέσεων και με επακόλουθο  τα στοιχεία ενεργητικού αρκετών Ταμείων Προνοίας να εξανεμιστούν. Κάποια διαλύθηκαν και άλλα συνέχισαν λαβωμένα. Σήμερα, τα ταμεία προνοίας βρίσκονται σε πορεία μεταρρύθμισης ενώ η κυβέρνηση έχει ορίσει το τέλος του 2017 ως χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση σχετικής μελέτης για αλλαγή του πλαισίου με τη συμβολή εμπειρογνώμων.

Σύμφωνα με τον Έφορο των ταμείων προνοίας και διευθυντή του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) Θεοφάνη Τρύφωνος, από το 2013 μέχρι σήμερα, διαλύθηκαν 1048 ταμεία προνοίας ενώ η συντριπτική τους πλειοψηφία, διαλύθηκε τη διετία 2013-2014.  Ωστόσο, όπως δήλωσε ο κ. Τρύφωνος στο Ευρωκέρδος, η τάση της «διάλυσης» ταμείων προνοίας άλλαξε σταδιακά ενώ σήμερα φαίνεται να έχουν επανέλθει σε επίπεδα προ της κρίσης. Σήμερα, λειτουργούν 1120 ταμεία προνοίας που είναι ένας πολύ ικανοποιητικός αριθμός, ενώ προ κρίσης λειτουργούσαν περίπου 1850-1900 ταμεία προνοίας. Από αυτά που βρίσκονται σε λειτουργία, τα περισσότερα είναι ταμεία προνοίας ενώ, λιγότερα είναι συνταξιοδοτικά ταμεία.  Ο Έφορος σημείωσε ότι οι συνολικές εισφορές στα ταμεία προνοίας έχουν μειωθεί καθώς παρουσιάζεται μείωση του ποσοστού εισφορών από εργοδότες και εργαζόμενους. Πέραν αυτού, έχουν μειωθεί και οι μισθοί οδηγώντας σε λιγότερες εισπράξεις.  Από τα νέα ταμεία προνοίας που λειτουργούν σήμερα, όπως εξηγεί ο κ. Τρύφωνος, υπάρχουν αρκετά τα οποία επανασυστάθηκαν μετά τη διάλυση τους, ενώ εδώ και δύο περίπου χρόνια εισέβαλαν στην αγορά και οι ασφαλιστικές εταιρίες που παρέχουν ομαδικά συνταξιοδοτικά σχέδια και έχουν συμβληθεί με ταμεία προνοίας εταιρειών.

Στην πίτα των ταμείων προνοίας, υπάρχουν και τα πολυεπιχειρησιακά ταμεία, όπου ο εργοδότης αντί να προχωρήσει στη σύσταση νέου ταμείου για το προσωπικό του, συμμετέχει σε ταμείο με πολλούς εργοδότες, όπως αυτά της ΣΕΚ και της ΠΕΟ. «Αυτά τα πολυεπιχειρησιακά ταμεία λειτουργούσαν και προηγουμένως για συγκεκριμένο κλάδο της οικονομίας πχ των υπαλλήλων της ξενοδοχειακής βιομηχανίας, της οικοδομικής κτλ. Άρα, ο αριθμός των ταμείων προνοίας, θα μπορούσε σήμερα να ήταν περισσότερος αν δεν υπήρχαν τα πολυεπιχειρησιακά ταμεία».

Η συμμετοχή των εργαζομένων μιας εταιρείας σε μεγαλύτερα ταμεία, σύμφωνα με τον κ. Τρύφωνος, παρέχει περισσότερη ασφάλεια στα μέλη, καθώς έχουν μεγαλύτερο μέγεθος άρα ίσως καλύτερες διαδικασίες ενώ έχουν τη δυνατότητα να προσλαμβάνει συμβούλους για την καλύτερη διαχείριση των κεφαλαίων των μελών.

 

Μεταρρύθμιση

Η Κυβέρνηση προωθεί τη μεταρρύθμιση του πλαισίου λειτουργίας των ταμείων προνοίας, περιλαμβανομένων της διαχείρισης και εποπτείας τους. Η απόφαση λήφθηκε το Σεπτέμβριο του 2016 από το Υπουργικό Συμβούλιο. Ο Διευθυντής Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας στο υπουργείο ΟΙκονομικών Ανδρέας Χαραλάμπους σημείωσε στο Ευρωκέρδος ότι είναι απαραίτητος ο εκσυγχρονισμός του πλαισίου λειτουργίας των Ταμείων προνοίας όπως επίσης και η ενοποίηση της  υπηρεσίας ελέγχου ασφαλιστικών εταιρειών με το τμήμα εφόρου επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών, κάτω από μια εποπτική αρχή αλλά και αναμόρφωση του θεσμού στη βάση διεθνών καλών πρακτικών. Στόχος της κυβέρνησης είπε, είναι η προώθηση μιας συνολικής και ολοκληρωμένης μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού, της οποίας θα προηγηθεί μελέτη για την εξέταση διαφόρων παραμέτρων για καλύτερη και πιο διαφανή διαχείριση των συνταξιοδοτικών ταμείων για τη μεγαλύτερη δυνατή διασφάλιση των συμφερόντων των μελών των ταμείων. Η απόφαση για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση λήφθηκε τον Σεπτέμβριο του 2016 από το υπουργικό συμβούλιο και βασίζεται στην αναβάθμιση του εποπτικού ελέγχου με τη δημιουργία ανεξάρτητης αρχής, στην αναμόρφωση του θεσμού των ταμείων προνοίας η οποία προνοεί ενοποίηση ταμείων για καλύτερη διαχείριση χρημάτων αλλά και αλλαγή στις διαδικασίες και στους μηχανισμούς παραχώρησης των χρημάτων. Ήδη σύμφωνα με τον κ. Χαραλάμπους, βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ο διάλογος με τις συντεχνίες οι οποίες εκφράζουν τους προβληματισμούς τους και τις απόψεις τους. Πρέπει είπε ο κ. Χαραλάμπους να βρεθούν τρόποι κάλυψης με συνταξιοδοτικά ωφελήματα όσο το δυνατόν του μεγαλύτερου ποσοστού πληθυσμού, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόνοιες και σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας.

 

Οι πέντε πυλώνες

Οι πέντε πυλώνες για τον εκσυγχρονισμό των ταμείων προνοίας που έχει καταρτίσει η Κυβέρνηση για τους οποίους διενεργούνται ή έχουν διενεργηθεί σχετικές μελέτες, αφορούν:

  1. στην εξέταση επιλογών πολιτικής αναφορικά με τα ταμεία προνοίας με βάση βέλτιστες πρακτικές με στόχο τη δημιουργία ενός δεύτερου πυλώνα για ενίσχυση των συντάξεων,
  2. στην ενίσχυση της εποπτείας των ταμείων και των ασφαλιστικών εταιρειών με τη δημιουργία ανεξάρτητης εποπτικής αρχής.
  3. η προώθηση της λειτουργίας του ταμείου συντάξεων για τον δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα για εργαζόμενους που δεν καλύπτονται από σχέδιο συντάξεων.
  4. σχέδιο για επιπρόσθετη στήριξη των ταμείων προνοίας/ συντάξεως και των μελών τους με βάσει τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης
  5. η προώθηση της Κύπρου ως προορισμού για την ανάπτυξη και τη διαχείριση διασυνοριακών ταμείων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών.

 

Ενιαία ανεξάρτητη αρχή εποπτείας

Σύμφωνα με τον κ. Χαραλάμπους, σημαντική είναι η προώθηση δημιουργίας ενιαίας ανεξάρτητης αρχής εποπτείας συνταξιοδοτικών ταμείων, ταμείων προνοίας και ασφαλιστικών εταιρειών. Σκοπός είναι να ενδυναμωθεί η εποπτεία και να υπάρχει καλύτερη προστασία των μελών των ταμείων προνοίας. Το νέο πλαίσιο θα προνοεί διευρυμένη οργανωτική δομή με ενίσχυση προσωπικού και την ύπαρξη διοικητικού συμβουλίου, με πλαίσιο διακυβέρνησης βάσει του μοντέλου της επιτροπής κεφαλαιαγοράς.  Ταυτόχρονα, θα διαθέτει συμβουλευτικά σώματα με συγκεκριμένες αρμοδιότητες στα οποία θα συμμετέχουν, όπως είπε, οι κοινωνικοί εταίροι και σύνδεσμοι ασφαλιστικών εταιρειών και διαμεσολαβητών. Το υπουργείο, πρόσθεσε,  έχει ήδη ετοιμάσει προσχέδιο νομοσχεδίου που τέθηκε ενώπιον των δύο εποπτικών αρχών των ταμείων προνοίας και των ασφαλιστικών εταιρειών και στο παρόν στάδιο ενσωματώνονται τα σχόλιά τους ώστε να γίνει ευρύτερος διάλογος.  Σημείωσε τέλος, ότι οι αλλαγές που προωθούνται βασίζονται στις εισηγήσεις της ευρωπαϊκής εποπτικής αρχής EIOPA που εποπτεύει τον τομέα ασφαλίσεων και επαγγελματικών συντάξεων

 

Μειωμένες οι εισφορές λόγω κρίσης

Τα στοιχεία που παραχώρησε στο Ευρωκέρδος ο Έφορος Ταμείων Προνοίας, Θεοφάνης Τρύφωνος για τη μείωση των συνολικών εισφορών στα ταμεία προνοίας, ενισχύει η Έρευνα Ταμείων Επαγγελματικών Συνταξιοδοτικών Παροχών για το 2016, της Aon Hewitt. Η έρευνα περιλαμβάνει απαντήσεις από 78 Ταμεία, με 23 χιλιάδες συνολικό αριθμό μελών και €531 εκ. σε σύνολο αποθεματικών. Σύμφωνα με την έρευνα, το συνολικό μέσο ποσοστό εισφοράς παρουσιάζει μείωση σε σχέση με τις προηγούμενες έρευνες ως αποτέλεσμα της κρίσης και παραμένει χαμηλό σε σχέση με τα απαιτούμενα ποσοστά για επαρκή αντιμετώπιση του συνταξιοδοτικού κινδύνου. Ειδικότερα, το συνολικό μέσο ποσοστό εισφοράς μειώθηκε το 2016 στο 11,0%, από 12,5% το 2013 και 14,2% το 2011.  «Κατά μέσο όρο, οι εργαζόμενοι πρέπει να αποταμιεύουν 15% των αποδοχών τους κάθε έτος από την ηλικία 25 μέχρι τα 65, προκειμένου να συγκεντρώσουν επαρκείς συνταξιοδοτικούς πόρους που να καλύπτουν τις ιδιωτικές συνταξιοδοτικές τους ανάγκες. Αυτό περιλαμβάνει την εισφορά των εργαζομένων και του εργοδότη στο Ταμείο Προνοίας» επισημαίνεται στην έρευνα της Aon Hewitt.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, περίπου οι μισοί από τους συμμετέχοντες θεωρούν σημαντική τη δυνατότητα ατομικής επιλογής επενδύσεων από τα μέλη. Κατά την τελευταία πενταετία παρατηρείται αύξηση στο ποσοστό αυτό, που καταδεικνύει μια σημαντική τάση της αγοράς για την εξέλιξη των Ταμείων νέας γενιάς. Περίπου τα 2/3 των συμμετεχόντων, συγκεκριμένα το 67%, πιστεύουν ότι πρέπει να περιορισθεί η λήψη ολόκληρου ή μέρους του ωφελήματος για μη συνταξιοδοτικούς σκοπούς (π.χ. μέσω δανείων ή κατά τυχόν αλλαγή εργοδότη). Αυτό καταδεικνύει, σύμφωνα με την Aon Hewitt, μια σημαντική μεταβολή σε σχέση με τις προηγούμενες έρευνες που πιθανώς να σχετίζεται με καλύτερη εκπαίδευση, τόσο των ΔΕ όσο και των μελών, σε σχέση με τον συνταξιοδοτικό κίνδυνο και το ρόλο των Ταμείων για την αντιμετώπιση του. Παρατηρείται επίσης ενίσχυση του ποσοστού που δεν πιστεύει ότι είναι προς το συμφέρον των μελών του Ταμείου να λαμβάνεται ένα περιορισμένο μέρος του ωφελήματος κατά τη συνταξιοδότηση σε μορφή εφάπαξ, από 62% το 2013 στο 83%. Αν και αυτό είναι αντίθετο με τη προηγούμενη παρατήρηση καθώς δεν ενισχύει την αντιμετώπιση του συνταξιοδοτικού κινδύνου, εντούτοις, είναι μερικώς αναμενόμενο λόγω της πλήρους φοροαπαλλαγής του 100% της εφάπαξ παροχής και της φορολόγησης της σύνταξης, επισημαίνεται στην έρευνα.

Διαπιστώνεται ακόμα ότι η μέση κατανομή των επενδύσεων των Ταμείων σε μετρητά (63%) θεωρείται αρκετά ψηλή σε σχέση με τη μέση ηλικία των μελών των Ταμείων που συμμετείχαν (40,9 χρόνια). Επίσης, 22% των Ταμείων διατηρούν κατανομή σε μετρητά 100%. Η διασπορά σε επενδυτικές ομάδες δεν είναι επαρκής, αφού η κατανομή σε δύο μόνο επενδυτικές ομάδες (μετρητά και ομόλογα) φτάνει το 75%. Παρατηρείται επίσης μείωση κατανομής σε μετρητά/καταθέσεις (που δεν σχετίζεται με το κούρεμα καταθέσεων), και αύξηση σε μετοχές εξωτερικού και εναλλακτικές επενδύσεις. Η μετατόπιση των χαρτοφυλακίων προς άλλες επενδυτικές κατηγορίες κρίνεται θετική, αφού αυξάνεται η διασπορά και μειώνεται η συγκέντρωση κινδύνου.

Πηγή: Περιοδικό Ευρωκέρδος


Comments

comments

Categories: Ειδήσεις

Σχετικά με τον Συγγραφέα