Θα πληρώσουμε ακριβά την κακοδιαχείριση των ακτών μας

Θα πληρώσουμε ακριβά την κακοδιαχείριση των ακτών μας


 


Η γαλάζια ανάπτυξη «κλειδί» για το άνοιγμα νέων θέσεων εργασίας

 

 

Της Αγγέλας Κωμοδρόμου

 

Αν και τα τελευταία χρόνια άρχισε να γίνεται κουβέντα γύρω από το θέμα της Γαλάζιας Ανάπτυξης, προς το παρόν μείναμε τουλάχιστον θεσμικά, στην κουβέντα και στις διακηρύξεις. Αυτό επεσήμανε μιλώντας στο Ευρωκέρδος, η Ξένια I. Λοϊζίδου, Πολιτικός Μηχανικός/Ακτομηχανικός και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Μελετών και Έρευνας ΑΚΤΗ, και Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού. Σημείωσε δε, πως η Γαλάζια Ανάπτυξη θεωρείται ένας από τους σημαντικούς πυλώνες οικονομικής ανάπτυξης σε πολλές χώρες της Ευρώπης, αλλά και το «κλειδί» για το άνοιγμα νέων θέσεων εργασίας. Την ίδια ώρα υπογραμμίζει πως θα πληρώσουμε ακριβά την καταστροφή των ακτών μας.

 

Απαραίτητη η δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου Ακτών και Θάλασσας

 

Τι εννοούμε με τον όρο γαλάζια ανάπτυξη;

Είναι η ανάπτυξη και η οικονομική δραστηριότητα που σχετίζεται με τη θάλασσα. Αφορά τη ναυτιλία, τον τουρισμό, την ναυπηγοεπισκευή, τη γεωργία και αλιεία, την έρευνα και την καινοτομία, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πολλά άλλα. Το σημαντικό είναι ότι έχει ως βάση τους τρεις άξονες της αειφορίας: οικονομία, κοινωνία, περιβάλλον και στηρίζεται στη δημιουργία συνεργασιών. Η Κύπρος είναι μια νησιωτική χώρα. Όλες σχεδόν οι οικονομικές μας δραστηριότητες έχουν αναφορά στο υδάτινο στοιχείο που μας περιβάλλει. Η Γαλάζια ανάπτυξη δημιουργεί οικονομίες κλίμακας με συνεργασίες ανάμεσα σε επιχειρήσεις, σε οργανισμούς και ανάμεσα σε χώρες. Πρόκειται για ένα σύγχρονο πλαίσιο ανάπτυξης, που στην πραγματικότητα κάθε χώρα μπορεί να το καθορίσει και να το προωθήσει ανάλογα με τις δικές της προτεραιότητες και προοπτικές.

Ποιες οι προοπτικές για την Κύπρο;

Τα τελευταία χρόνια άρχισε να γίνεται μια κουβέντα για το θέμα, αλλά προς το παρόν μείναμε τουλάχιστον θεσμικά, στην κουβέντα και στις διακηρύξεις. Οι προοπτικές είναι πολλές. Η Ιρλανδία για παράδειγμα, έχει οργανώσει τέτοιες δομές εδώ και 10 χρόνια. Τότε με την κρίση και τα μνημόνια, η Γαλάζια Ανάπτυξη τέθηκε ως προμετωπίδα της προσπάθειας για οικονομική ανάκαμψη, και η Ιρλανδία είδε την οικονομία της να βελτιώνεται άρδην χάριν ακριβώς στη δομημένη ανάπτυξη της Γαλάζιας οικονομίας. Αυτή τη στιγμή η Γαλάζια Ανάπτυξη θεωρείται ένας από τους σημαντικούς πυλώνες οικονομικής ανάπτυξης σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Η Γερμανία υλοποιεί σχέδιο για την «Γαλάζια Ανάπτυξη των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων», η Δανία, η Φινλανδία το ίδιο. Η Ισπανία άρχισε τη διάθεση χαμηλότοκων δανείων για Γαλάζιες δραστηριότητες. Γενικά υπάρχει συνειδητοποίηση της δυναμικής που μπορεί να αναπτύξει η «Γαλάζια» οικονομία, και οι σημαντικές κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις που θα έχει.

Ξένια I. Λοϊζίδου: Τη θάλασσα δεν πρέπει να την βλέπουμε μόνο ως ρομαντική αναφορά, με τα κυματάκια και τους γλάρους

Tι αποτελεί τροχοπέδη για την γαλάζια ανάπτυξη;

Δεν υπάρχει η κουλτούρα της θάλασσας στις δομές λήψης αποφάσεων, ούτε και η κουλτούρα της ολοκληρωμένης προσέγγισης. Δύο ελλείψεις που είναι τα βασικά εμπόδια. Πρέπει να ομολογήσουμε ότι δεν συμπεριφερόμαστε σαν νησιώτες! Και εύκολα «θυσιάζουμε» τα … θαλασσινά μας προνόμια στο βωμό μιας βραχυπρόθεσμης ανάπτυξης. Δείτε την φρενίτιδα με τα ψηλά κτήρια, με τα οποία δεν θα είχα κανένα πρόβλημα αν χωροθετούνταν μακριά από την ακτογραμμή, σε συγκεκριμένες «θυσιαζόμενες» περιοχές, όπως γίνεται σε πολλές χώρες του πολιτισμένου κόσμου.

Εμείς τα χτίζουμε όλα πάνω στο κύμα, αποκόπτουμε τους ιστούς των πόλεων από τη θάλασσα, αλλάζουμε το μικρο και μάκρο κλίμα, δεν δίνουμε και ιδιαίτερη σημασία στις πολύ σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αρκεί να ικανοποιηθεί η προσοδοφόρα πολιτική των διαβατηρίων και βλέπουμε. Όμως ο τουρισμός μας είναι παράκτιος, και αν καταρρεύσουν οι παραλίες μας τότε θα έχουμε πρόβλημα σοβαρό. Ή δείτε για παράδειγμα τη νέα Στρατηγική για τον Τουρισμό. Δεν συνδέεται επαρκώς με άλλους τομείς της ανάπτυξης του τόπου λες και ο τουρισμός λειτουργεί σε συνθήκες κενού.

Αυτό πιστεύω, η πολυδιάσπαση είναι το πιο σημαντικό πρόβλημα που αφορά κάθε σύγχρονο, αναπτυξιακό πλαίσιο που απαιτεί ολοκληρωμένες δομές όπως είναι η Γαλάζια Ανάπτυξη. Σίγουρα γίνονται πράγματα, απόδειξη ότι βγήκαμε από τα μνημόνια τόσο σύντομα, που είναι μια τεράστια επιτυχία. Βλέπουμε όμως ενώ αναπτύσσονται στρατηγικές, σχέδια δράσης πολύ σημαντικά, είναι αποσπασματικά, συχνά μονοδιάστατα άρα και βραχυπρόθεσμα. Αυτό είναι ένα πρόβλημα βιωσιμότητας. Η Γαλάζια Ανάπτυξη δίνει ένα καλό πλαίσιο, έχει πιο ευρεία έννοια, λειτουργεί σε ένα πλαίσιο διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων και αντιστέκεται σε «μονοκαλλιέργειες» που σταδιακά δημιουργούν στρεβλώσεις στην οικονομία και την ανάπτυξη.

Η Κύπρος θα μπορούσε να διαδραματίσει περιφερειακό ρόλο στον τομέα της γαλάζιας ανάπτυξης;

Η Κύπρος επειδή είναι μεγάλο νησί, σε μια πολύ ιδιαίτερη γεωγραφική θέση, μπορεί να αποτελέσει μοντέλο για πολλές επιστήμες, δράσεις, πολιτικές. Αυτό είναι ένα μεγάλο πλεονέκτημα. Η Γαλάζια Ανάπτυξη είναι ένα πλαίσιο από σύγχρονες δομές, στις οποίο θα μπορούσε να αναπτυχθεί ο τόπος σαν περιφερειακό και γιατί όχι και διεθνές κέντρο και που μπορούν να δώσουν μια άλλη ενέργεια, μια άλλη δυναμική. Έτσι ενδεικτικά αναφέρω κάποιους τομείς: οι ανανεώσιμες πηγές Ενέργειας (κύματα, άνεμος), ο Γαλάζιος Τουρισμός, η Γαλάζια Έρευνα και Καινοτομία, η Θαλάσσια Επιτήρηση – Ασφάλεια, η Ναυπηγοεπισκευή, η Αλιεία, η υδατοκαλλιέργεια και η εμπορία/ μεταποίηση αλιευμάτων, μια πιο σύγχρονη γεωργία, γιατί ο ήλιος μας και η θάλασσα δίνουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στα γεωργικά μας προϊόντα, η Εκπαίδευση, τυπική, άτυπη ακαδημαϊκή και επαγγελματική εκπαίδευση, η Τεχνολογία και καινοτομία (IT) με έξυπνη εξειδίκευση π.χ. στη ναυτιλία …και ακόμα πολλά, πολλά

Θεωρείτε πως η γαλάζια ανάπτυξη αποτελεί «κλειδί» για το άνοιγμα νέων θέσεων εργασίας;

Μα προφανώς! Και μάλιστα καλών, ουσιαστικών θέσεων εργασίας που δημιουργούν μια πιο δημοκρατική κατανομή εισοδημάτων και δραστηριοτήτων. Είναι καθαρά θέμα πολιτικής. Ας πάρουμε το χαρακτηριστικό παράδειγμα: έχουμε πολιτική για την κατασκευή Μαρίνων σχεδόν παντού, αλλά δεν έχουμε πολιτική ούτε δόθηκαν κίνητρα για την ταυτόχρονη ανάπτυξη υποστηρικτικών δραστηριοτήτων όπως πχ η ναυπηγοεπισκευή. Αντίθετα, οι πολιτικές των τελευταίων 30 χρόνων τους τσάκισαν τους λίγους καραβομαραγκούς που είχαν απομείνει, τους εξαφάνισαν. Ενώ η Κύπρος έχει παράδοση χιλιετιών στο χτίσιμο καραβιών! Και μιλάμε για τεράστια η αγορά, καλύπτει ανάγκες της γύρω περιοχής και πολλές οι νέες θέσεις καλής αμειβόμενης εργασίας. Βλέπετε λοιπόν πως οι πολιτικές καθορίζουν και το αποτέλεσμα. Ναι, λοιπόν, η γαλάζια ανάπτυξη είναι «κλειδί» για νέες θέσεις εργασίας, αλλά πρέπει να το «γυρίσουμε» αυτό το κλειδί προς τη σωστή κατεύθυνση για να …ξεκλειδώσει!

Πόσο σημαντική είναι η στόχευση του γαλάζιου τουρισμού;

Ο τουρισμός είναι η πιο βαριά βιομηχανία του τόπου. Στην Κύπρο, εν μέσω δύσκολων συνθηκών, τα τελευταία δύο χρόνια «σπάζουμε» το ένα ρεκόρ μετά το άλλο σε προσέλκυση τουριστών, η μεγάλη πλειοψηφία των οποίων (90%) είναι τουρισμός «ήλιου και θάλασσας». Μπορούμε όμως να αναπτύξουμε περισσότερο τους τομείς της γαλάζιας τουριστικής δραστηριότητας, αφού αναδεικνύουν ανταγωνιστικά μας πλεονεκτήματα και έχουν μεγάλες δυνατότητες. Π.χ. ο καταδυτικός τουρισμός, μια δυναμική τουριστική αγορά, που στην Ευρώπη έχει ετήσιο κύκλο οικονομίας της τάξεως του 1,4 δις ευρώ, με περίπου 3,5 εκατομμύρια δύτες εκ των οποίων το 70% είναι στη Μεσόγειο. Η Κύπρος έχει ένα πολύ μικρό μερίδιο περίπου 120,000 το χρόνο. Γενικότερα τα θαλάσσια αθλήματα είναι ένας τομέας με μεγάλη δυναμική. Να μην μιλήσω για την γαστρονομία, τον πολιτιστικό τουρισμό, τις τέχνες και τόσα άλλα. Σκεφτείτε τι οικονομίες κλίμακας θα μπορούσαν να αναπτυχθούν και ωραίες δουλειές, για τα νέα μας τα παιδιά: συνδυασμός με θαλάσσια έρευνα, θαλάσσιους βιολόγους, γεωλόγους, επιστήμονες δύτες, γυμναστές, εικαστικούς, καλλιτέχνες, παραγωγούς ειδικών προϊόντων, chef κλπ. Και άλλα πολλά είναι τα «γαλάζια» παραδείγματα που δίνουν ανάπτυξη στην ευρύτερη κοινωνία. Στον αντίποδα βρίσκονται άλλες πολιτικές όπως για παράδειγμα το νομοσχέδιο που θα ψηφιστεί σύντομα στη Βουλή και θα επιτρέπει σε κάθε ξενοδοχείο να κατασκευάσει το λιμανάκι του! Αυτή η πολιτική θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ποιότητα του φυσικού πόρου που αποτελεί τη σημαντικότερη παράμετρο της τουριστικής μας ανάπτυξης: τις ακτές μας! Και προφανώς δεν αφορά την ευρύτερη κοινωνία.

Σε μια περίοδο που βλέπουμε να επικρατεί οικοδομικός οργασμός με την κατασκευή μαρίνων και το παραλιακό μέτωπο της Λεμεσού να αποκτά ύψος, τι είναι αυτό που σας προβληματίζει ως πολιτικό μηχανικό και ακτομηχανικό;

Οι οικονομίες αναπτύσσονται και μαζί αυξάνεται και η πίεση στο παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον. Όπως είπα και πιο πάνω, δεν έχω πειστεί ότι όλα αυτά εντάσσονται σε ένα ολοκληρωμένο, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Όλα αυτά τα έργα γίνονται πάνω στην παράκτια ζώνη. Και σίγουρα δεν έχει γίνει ποτέ μελέτη φέρουσας ικανότητας των ακτών μας: πόσο αντέχουν αυτή τη φόρτιση οι ακτές μας; Ποια είναι η φέρουσα ικανότητά τους, δηλαδή πόσους ανθρώπους και πόσες δραστηριότητες μπορούν να φιλoξενήσουν χωρίς να καταρρεύσουν; Τα τελευταία χρόνια ξέρετε πόσες φορές με καλούν σε περιοχές που είχα προβλέψει πριν 10 ή 15 χρόνια ότι θα εμφανιστεί παράκτια διάβρωση και θα υποβαθμιστεί η ποιότητα του θαλασσινού νερού, αν προχωρήσει η κατασκευή ενός έργου. Και εκείνη η πρόβλεψη επιβεβαιώνεται. Μου λένε οι άνθρωποι ότι είμαι Κασσάνδρα, μαντεύω τα κακά που θα έρθουν! Προφανώς δεν έχω μαντικές ικανότητες, αλλά αυτό έχω σπουδάσει και με αυτό ασχολούμαι 30 χρόνια τώρα: την πρόβλεψη της εξέλιξης της ακτογραμμής. Και αν προχωρήσει η απελευθέρωση της κατασκευής λιμενίσκων το πρόβλημα θα γίνει τεράστιο. Το θέμα είναι ότι η καταστροφή των φυσικών μας πόρων δεν είναι αντιστρέψιμη. Και σε μια μικρή νησιώτικη χώρα, με τόσο ευάλωτο και ήδη ταλαιπωρημένο περιβάλλον, δεν έχουμε την πολυτέλεια να αγνοούμε τις επιπτώσεις των αναπτυξιακών μας επιλογών σε άλλους τομείς της οικονομίας. Εν ολίγοις, αν καταστρέφουμε την ποιότητα των ακτών μας, τότε καταστρέφουμε τον τουρισμό μας. Θα το πληρώσουμε ακριβά σύντομα.

Είχατε προτείνει τη δημιουργία ενός Συμβουλίου Θαλάσσης, το οποίο θα λειτουργεί συμβουλευτικά στην ίδια βάση που λειτουργεί και το Συμβούλιο για την Οικονομία. Τι έγινε με αυτή την πρόταση;

Ήμασταν ομάδα εμπειρογνωμόνων που υποβάλαμε την πρόταση, πριν 4 χρόνια και εισηγηθήκαμε τη δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου Ακτών και Θάλασσας. Δεν έγινε τίποτα. Υπάρχει τόσο μεγάλη πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων στις κρατικές υπηρεσίες που διαχειρίζονται θέματα σχετικά με την παράκτια και θαλάσσια ανάπτυξη, και ταυτόχρονα αντιμετωπίζεται αρνητικά η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα (ειδικών, αλλά και της κοινωνίας των πολιτών), που δύσκολα θα υπάρξει ένας συντονιστικός φορέας, ιδιαίτερα σε αυτό το επίπεδο. Πιστεύω όμως ότι είναι απαραίτητο. Σε μια νησιωτική χώρα, το Συμβούλιο για τη Θάλασσα και τη Γαλάζια Οικονομία θα έπρεπε να είναι αυτονόητο!

Τέλος το γεγονός ότι ζούμε σε νησί, αλλά την ίδια στιγμή η θάλασσα δεν αποτελεί αναπτυξιακή μας προτεραιότητα δεν είναι κάτι που πρέπει να προβληματίσει όλους;

Αυτό είναι ένα βαθειά πολιτικό θέμα και μια παράξενη παράδοση του τόπου. Αντικατοπτρίζεται στην εκπαίδευση, στα σχολεία μας: η θάλασσα μόνο ως ρομαντική αναφορά, με τα κυματάκια και τους γλάρους καταγράφεται στη συνείδηση των παιδιών. Τα πανεπιστήμια μας; Ελάχιστες είναι οι θεματικές που ασχολούνται με τη θάλασσα, την έρευνα και την γαλάζια οικονομία. Δεν υπάρχει ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, της γαλάζιας καινοτομίας, της γνώσης της θάλασσας, της πραγματικής γνώσης του τόπου μας δηλαδή! Ελπίζω πάντως η Γαλάζια Ανάπτυξη να αποτελέσει σύντομα το πλαίσιο μιας ισόρροπης ανάπτυξης του τόπου.


Comments

comments

Σχετικά με τον Συγγραφέα