Καινοτομία στη μάχη κατά του τουρκικού αναθεωρητισμού

Καινοτομία στη μάχη κατά του τουρκικού αναθεωρητισμού


 Στη μνήμη του ήρωα Αρχιπλοίαρχου Ανδρέα Ιωαννίδη       

 

 

 

 

 

 

Νίκος Γ. Σύκας, Σύμβουλος Στρατηγικής, Επικοινωνίας και Καινοτομίας

 

Μετά από πολύχρονη έρευνα έχω αναπτύξει ένα νέο δυναμικό Μοντέλο Καινοτομίας το οποίο: α)Βοηθά τους οργανισμούς να καινοτομούν κάτω από συνθήκες εξαιρετικής αβεβαιότητας και β)μπορεί να εφαρμοστεί σε όλους τους τομείς και σε όλα τα επίπεδα, κλίμακες και μεγέθη. Στο παρόν άρθρο παρουσιάζεται η εφαρμογή του σύγχρονου αυτού στρατηγικού εργαλείου στο πλαίσιο του δόγματος της Έξυπνης Άμυνας.

Η αρχιτεκτονική της Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας είναι συνάρτηση πολλών διαφορετικών συντελεστών ισχύος από τα τέσσερα κύρια είδη καινοτομίας– καινοτομία προϊόντος, καινοτομία διαδικασιών, οργανωσιακή καινοτομία και καινοτομία μάρκετινγκ– και μπορούν να ταξινομηθούν ως ακολούθως:

  1. Ο συνδυασμός οικονομικών, εμπορικών, ενεργειακών, πολιτικών, νομικών, διπλωματικών και στρατιωτικών μέσων και δυνατοτήτων (product innovation). Οικονομική Διπλωματία. Σύγχρονα οπλικά συστήματα και νέες μέθοδοι τακτικής. Έξυπνες λύσεις που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες. Επαύξηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων. Διακλαδική Διοίκηση Ειδικού Πολέμου. Περιφερειακή πολιτική, στρατηγικές συμμαχίες και πολυεθνικές συνεργασίες. Ενεργειακή Ασφάλεια. Αξιοποίηση της ιδιαίτερης γεωπολιτικής προστιθέμενης αξίας. Συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών για την ανίχνευση και αναγνώριση υβριδικών απειλών. Η πληροφορία είναι η τέταρτη έκφανση της ισχύος μετά την στρατιωτική, οικονομική και τη διπλωματική.
  2. Οι νέες διαδικασίες για τη διαχείριση των αμυντικών πόρων: ποιότητα ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση, δεξιότητες, ειδίκευση, συνέργειες, οικονομίες κλίμακας. Μέγιστη αποτελεσματικότητα κάθε ευρώ που δαπανάται για την άμυνα και την ασφάλεια. Αξιοποίηση των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, των ερευνητικών κέντρων και των επιχειρήσεων στην ανάπτυξη της Αμυντικής Βιομηχανίας (π.χ. σχεδιασμό και κατασκευή μη επανδρωμένων αεροσκαφών ‘Drones’). Τα κύρια χαρακτηριστικά της καινοτομίας διαδικασιών (process innovation) είναι ο συντονισμός, η συνεργασία, η ετοιμότητα, η ευελιξία και η ‘μορφικότητα’ – η συνεχής προσαρμογή στην πραγματικότητα.
  3. Η νέα οργανωσιακή και στρατηγική κουλτούρα (organizational innovation and strategic culture) και η δημιουργία συμμαχιών στη βάση της σύγκλισης συμφερόντων για αποτροπή των εξωτερικών απειλών. Ταλέντο, ηθικό, εκπαίδευση και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Μέγιστη προσαρμοστικότητα και ευελιξία. Εφαρμογή της περίφημης θεωρίας του Συνταγματάρχη John Boyed που είναι γνωστή ως βρόγχος Παρατήρησης, Προσανατολισμού, Απόφασης και Ενέργειας (Observe, Orient, Decide, and Act, OODA loop) όπου η ευελιξία και οι γρήγορες αντιδράσεις (agility) υπερνικούν την ωμή δύναμη (raw power).
  4. Στρατηγική επικοινωνία (communication innovation). Ελλάδα και Κύπρος να βρίσκονται σε διαρκή «κόκκινο συναγερμό» ενημερώνοντας και οργανώνοντας συνεχώς τους πολίτες και ευαισθητοποιώντας τη διεθνή κοινή γνώμη για τις παράνομες επεκτατικές ενέργειες της Τουρκίας που θέτουν σε κίνδυνο την περιφερειακή σταθερότητα. Ανάκτηση της ηθικής υπεροχής, διάβρωση της εικόνας της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή, προβολή αποτρεπτικής ισχύος.

Η αποτρεπτική στρατηγική κάθε αμυνόμενου κράτους είναι ένα άθλημα εσωτερικής και εξωτερικής εξισορρόπησης –οικείοι συντελεστές ισχύος και ουσιαστικές συμμαχίες θεμελιωμένες σε συμφέροντα– του αναθεωρητικού, απειλητικού και επιτιθέμενου κράτους.

Η Στρατιωτική Στρατηγική Ελλάδας – Κύπρου πρέπει να εστιάζεται, μεταξύ άλλων στην: α)Δημιουργία ενός ‘δυναμικού’ φάσματος στρατιωτικών ικανοτήτων που να χαρακτηρίζονται από ευελιξία, προσαρμοστικότητα, οικονομική βιωσιμότητα και δυνατότητα εφαρμογής για πολλές και διαφορετικές αποστολές (multi-mission) και για ένα ευρύ φάσμα πιθανών σεναρίων και β)ανάπτυξη εξειδικευμένων (niche) στρατιωτικών ικανοτήτων και καινοτομιών λαμβάνοντας υπόψη τις τοπικές συνθήκες. Ο στόχος είναι διττός: πρώτον η αποφυγή των αρνητικών ασυμμετριών (κινδύνων) ή/και η ελαχιστοποίηση των ευάλωτων / τρωτών σημείων και δεύτερον η αξιοποίηση των θετικών ασυμμετριών (ευκαιριών).

Οι ασυμμετρικές μέθοδοι εφαρμόζονται σε όλα τα επίπεδα πολέμου –στρατηγικό, επιχειρησιακό και τακτικό– και σε όλο το φάσμα των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Υπάρχει πολιτικό-στρατηγική ασυμμετρία, τεχνολογική ασυμμετρία, οργανωσιακή ασυμμετρία και ασυμμετρία θέλησης, αποφασιστικότητας και ηθικού. Η υπεροχή στην εκπαίδευση ή/και την ηγεσία επίσης αποτελούν είδη ασυμμετρίας.

Θετικές ασυμμετρίες έχουμε όταν υπάρχει ασυμμετρία μέσων που χρησιμοποιούνται και οφελών και πλεονεκτημάτων που προκύπτουν. Αντίθετα, ασύμμετρη απειλή έχουμε όταν υπάρχει ασυμμετρία μέσων που χρησιμοποιούνται και αποτελεσμάτων (αρνητικών επιπτώσεων, ζημιών) που προκαλούνται.

Ο ρόλος του στρατού πρέπει να ενισχυθεί, όχι μόνο στον τομέα της άμυνας αλλά κυρίως στο ερευνητικό κομμάτι. Ο στρατός μπορεί να γίνει πολύτιμη πηγή για έρευνα και δημιουργία πρωτότυπων υπηρεσιών και προϊόντων. Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να έχουν μεγάλα οφέλη από μικρής κλίμακας αλλά μεγάλης έντασης και σημασίας επενδύσεις.

Τα όνειρα του τουρκικού αναθεωρητισμού είναι όνειρα πυρός και σιδήρου. Η κυβέρνηση της Τουρκίας, με Πράξη που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης της γειτονικής χώρας (30 Μαΐου), αναθέτει στην Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίων (ΤΡΑΟ), να διεξάγει γεωλογικές έρευνες σε διάφορες περιοχές. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις περιοχές των ερευνών, συμπεριλαμβάνονται και αυτές που βρίσκονται από έξι μίλια και πλέον ανατολικά της Κρήτης, της Κάσου, της Καρπάθου και της Ρόδου, περιοχές που επικαλύπτονται σαφώς από την ελληνική υφαλοκρηπίδα, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας (1982).

Όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας γενικευμένης σύρραξης Ελλάδας – Τουρκίας. Στο κομβικό αυτό σημείο η πλευρά μας πρέπει να εντοπίσει τους κρίσιμους συντελεστές ισχύος ο συνδυασμός των οποίων θα έχει εκθετικό πολλαπλασιαστικό αντίκτυπο. Πρέπει να εστιάσουμε στους λίγους εκείνους παράγοντες και διακριτές ικανότητες –τις μεγάλες ασυμμετρίες– που θα αποτελέσουν την ασπίδα και το δόρυ του Ελληνισμού.

Μετατρέποντας τον μαύρο κύκνο σε γκρίζο κύκνο, πρέπει να αναμένεται ότι η επιθετική ενέργεια της Τουρκίας πρώτον θα είναι πολυμέτωπη εκμεταλλευόμενη την αριθμητική / ποσοτική της υπεροχή και δεύτερο θα εκδηλωθεί το ερχόμενο φθινόπωρο, όπως το έχει προαναγγέλλει η ίδια η τουρκική πλευρά.

Για να μπορέσει ένας οργανισμός –ένα κράτος, μια επιχείρηση– να αξιοποιήσει τις ασυμμετρίες πρέπει να έχει τη δυνατότητα να: α)Ανακαλύψει τις ασυμμετρίες και να διακρίνει την προοπτική μεταξύ τους, β)μετατρέψει τις ασυμμετρίες σε ικανότητες και να τις ενσωματώσει στρατηγικά στη διαμόρφωση ενός οργανωσιακού σχεδιασμού ώστε να τις αξιοποιήσει με ένα βιώσιμο τρόπο και γ)συνταιριάσει τις δυνατότητες που πηγάζουν από τις ασυμμετρίες με τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται.

Παρουσιάζονται πολύ επιγραμματικά πιο κάτω οι μεγάλες ασυμμετρίες που μπορεί να αποτελέσουν την ασπίδα και το δόρυ του Ελληνισμού έναντι της απέραντης απειλής εξ Ανατολών, της ατζέντας των παράλογων και παρανόμων διεκδικήσεων της Τουρκίας.

Η ασπίδα είναι ένα ισχυρό πλέγμα που συνθέτουν οι στρατηγικές συμμαχίες, συμφωνίες και συνεργασίες με χώρες που έχουν κοινά συμφέροντα με την Ελλάδα και την Κύπρο, η διεθνής νομιμοποίηση, η οικονομική διπλωματία, η πρόκληση κόστους από την ΕΕ προς την Άγκυρα, η στρατηγική επικοινωνία και η ανάκτηση της ηθικής υπεροχής (moral high ground).

Το δόρυ –ο κορυφαίος πολλαπλασιαστής ισχύος– είναι ο Κλάδος της Πολεμικής Αεροπορίας και η επαύξηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων. Με την απόκτηση ξεκάθαρης αεροπορικής υπεροχής η Ελλάδα θα αυξήσει τις στρατηγικές της δυνατότητες έναντι της Τουρκίας και θα ακυρώνει την Τουρκική υπεροχή των χερσαίων και ναυτικών της δυνάμεων. Η Πολεμική Αεροπορία παρέχει ευελιξία, μεγαλύτερη δυνατότητα για ελιγμούς, ταχύτητα, στοχευμένη εμπλοκή, ακρίβεια (precision), εμβέλεια δράσης, αποτελεσματικότητα και μπορεί να αποτελέσει τον κύριο «εξισωτή» στο θέατρο επιχειρήσεων. Η υπεροχή στους αιθέρες θα αποτελέσει ένα ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελληνικής πλευράς σε μια πολυμέτωπη επίθεση της Τουρκίας.

Τα σμήνη των ‘μαύρων κύκνων’, των μαχητικών αεροσκαφών της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας (θετικών μαύρων κύκνων για την ελληνική πλευρά, αρνητικών μαύρων κύκνων για την τουρκική πλευρά) θα πρέπει να είναι προετοιμασμένα –μόλις η Τουρκία ξεπεράσει τις κόκκινες γραμμές– να πετύχουν ένα συντριπτικό πλήγμα και να βυθίσουν το όραμα της ‘Γαλάζιας Πατρίδας’ στο Κρητικό πέλαγος – το κύκνειο άσμα του μεγαλομανή Σουλτάνου.

Όταν αναθεωρητικές αξιώσεις και απειλές διαταράσσουν την διεθνή τάξη όπως ορίζεται από τις Συνθήκες, ισχύει η ρήση του πρωτοκλασάτου Θουκυδίδειου Kenneth Waltz ‘το κύριο νόμισμα στη διεθνή πολιτική είναι η ισχύς’. Επίσης και του ταγού της σύγχρονης πολιτικής σκέψης περί την διεθνή πολιτική Hanz Morgenthau ‘βιώσιμο είναι εκείνο το κράτος που διαθέτει επαρκή ισχύ για να εφαρμόσει τις πρόνοιες του διεθνούς δικαίου για την Επικράτειά του’.