Οι ενεργειακοί πόλεμοι της Τουρκίας και η Θουκυδίδεια παγίδα της Ελλάδας

Οι ενεργειακοί πόλεμοι της Τουρκίας και η Θουκυδίδεια παγίδα της Ελλάδας

 


Τα ενεργειακά αποθέματα της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου είναι το σπουδαιότερο αν όχι το μοναδικό χαρτί που διαθέτει η Κυπριακή Δημοκρατία για να διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να εξευρεθεί μια δικαιότερη λύση του Κυπριακού.

 

Του Παναγιώτη Τήλλυρου, Οικονομολόγος, Διεθνολόγος, Αναλυτής/Εμπειρογνώμων σε Οικονομικά και Ενεργειακά Θέματα

 

Η επιθετικότητα της Τουρκίας κατά της Κύπρου και η αδυναμία αντίδρασης της διεθνούς κοινότητας και εμπλεκόμενων δρώντων

Στις 5.2.2018, η Τουρκία εισέβαλε ξανά στην Κύπρο με την έκδοση της παράνομης και άκυρης Navtex 0153/18 και παρεμπόδισε το γεωτρητικό πλοίο Saipem 12000 της Ιταλικής εταιρείας ENI να προχωρήσει με την προγραμματισμένη γεώτρηση στον στόχο Σουπιά (cuttlefish) στο θαλασσοτεμάχιο 3 της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στην προκείμενη περίπτωση δεν λήφθηκαν προορατικά (proactive) μέτρα παρόλο που η συμπεριφορά της Τουρκίας ειδικά απέναντι στην Ελληνισμό είναι προβλέψιμη. Υπήρξε ξανά εναπόθεση ελπίδων σε συναισθηματικές ψευδαπάτες, παρόλο που οι διεθνείς σχέσεις πρέπει να αντικρίζονται και να αναλύονται μέσα από το υπόδειγμα του απόλυτου ρεαλισμού.

Αν η Άγκυρα έβλεπε αποφασιστικότητα να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις της τότε θα αναθεωρούσε τη στάση της. Δυστυχώς η Κύπρος βρέθηκε ξανά μόνη. Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση που έχει εύλογα συμφέροντα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, τα οποία δεν περιορίζονται στα ενεργειακά, ούτε ισχυρά μέλη της όπως η Γαλλία και η Ιταλία δεν φάνηκαν διατεθειμένα να εξασκήσουν δυναμική εξωτερική πολιτική προφανώς γιατί τα συμφέροντα τους με την Τουρκία είναι μεγαλύτερα. Τουλάχιστον από τη Γαλλία θα αναμενόταν κάποιου είδους έμπρακτης εμπλοκής.

Από την Βρετανία που είναι και εγγυήτρια δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν θα αναμενόταν τίποτε περισσότερο από την υποκριτική τήρηση φαινομενικά ίσων αποστάσεων κατά παράβαση των εγγυητικών της υποχρεώσεων μπροστά στην επιθετικότητα της Τουρκίας και την παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου. Στην πραγματικότητα η Βρετανική πολιτική παραμένει απόλυτα φιλοτουρκική στο πλαίσιο του ανέκαθεν δόγματος «διαίρει και βασίλευε», έτσι ώστε η Κυπριακή Δημοκρατία να μην μπορεί ποτέ να έχει πραγματική ανεξαρτησία ή να μπορεί να υιοθετήσει πολιτικές ενάντιες στα συμφέροντα της Βρετανίας. Τα Ηνωμένα Έθνη ακολούθησαν ξανά την Ποντιοπιλατική πεπατημένη νίπτοντας τας χείρας τους και αγνοώντας την ίδια τη Σύμβαση τους για το δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS 1982), επιβραβεύοντας έτσι την Τουρκία που την καταστρατηγεί.

Για την Τουρκία η εισβολή στην ΑΟΖ της Κύπρου παρέμεινε μια μικρή κρίση χαμηλής έντασης χωρίς να χρειαστεί κλιμάκωση της για να πετύχει τους σκοπούς της. Η Τουρκία δοκίμασε (tested) τις αντιδράσεις της Διεθνούς Κοινότητας και κυρίως της Ελλάδας, γνωρίζοντας ότι οι δυνατότητες της Κύπρου είναι ελάχιστες ως μηδαμινές. Η απουσία έμπρακτης υποστήριξης της Λευκωσίας από τις εμπλεκόμενες χώρες δεν προοιωνίζει θετικές εξελίξεις για το μετέπειτα ενεργειακό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας αν και δεν προβλέπεται ότι η Άγκυρα θα τολμήσει να παρενοχλήσει τη γεώτρηση της Exxon-Mobil στο θαλασσοτεμάχιο 10 κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2018. Για μια ακόμη φορά επιβεβαιώνεται ότι η διπλωματία χωρίς ισχύ έχει μηδενική αξία ή προσδοκώμενο όφελος.

Στόχοι της Τουρκίας με την εισβολή της στην Κυπριακή ΑΟΖ

Περνώντας από τις παρενοχλήσεις εξ’ αποστάσεως με το Barbaros στην πειρατική πράξη παρεμπόδισης της γεώτρησης με τον πολεμικό της στόλο οι στρατηγικοί στόχοι της Τουρκίας συνίστανται στους ακόλουθους:

  1. Να σταματήσει το ερευνητικό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας για εξεύρεση υδρογονανθράκων και περαιτέρω να παρεμποδίσει την εκμετάλλευση τους.
  2. Να διεκδικήσει σημαντικό μέρος της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά παράβαση της Σύμβασης για το δίκαιο της θάλασσας.
  3. Να γίνει συνδικαιούχος, συνιδιοκτήτης και συγκυρίαρχος στον ενεργειακό πλούτο της Κύπρου, με το πρόσχημα των Τουρκοκυπρίων και να καταστεί μέρος της ενάσκησης της ενεργειακής πολιτικήςτης, έτσι ώστε να την κατευθύνει προς τον στόχο της Τουρκίας να καταστεί η ίδια ενεργειακός κόμβος.
  4. Να υφαρπάξει τον ενεργειακό πλούτο που βρίσκεται στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας και να τον διοχετεύσει μέσω αγωγού στην Τουρκία επιβάλλοντας τους όρους της για τις τιμές και καθιστώντας τη Κύπρο όμηρο της, παρόλο που η Κύπρος έχει στη διάθεση της πολύ καλύτερες εξαγωγικές επιλογές.
  5. Να εξαναγκάσει τις πετρελαϊκές εταιρείες που εμπλέκονται στο πρόγραμμα διερεύνησης και παραγωγής υδρογονανθράκων να διαπραγματεύονται ουσιαστικά μαζί της μέσω μιας λεγόμενης Επιτροπής συνδιαχείρισης των υδρογονανθράκων, προβάλλοντας τους Τουρκοκυπρίους ως συνιδιοκτήτες, καταργώντας έτσι την κρατική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία εκπροσωπεί όλους τους Κυπρίους.
  6. Να εξευτελίσει και να σύρει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ένα εντελώς παροπλισμένο και αποδυναμωμένο πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας για να του επιβάλει τους όρους της για επίλυση του Κυπριακού στη βάση της προτεινόμενης συγκυριαρχίας σε μια συνομοσπονδία. Το φυσικό αέριο θα τεθεί εκβιαστικά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να είναι μέρος της λύσης. Πολύ χειρότερα, η Άγκυρα είναι σήμερα προσανατολισμένη στην αρπαγή των υδρογονανθράκων της Κύπρου χωρίς λύση, το χαρτί των οποίων παρουσιαζόταν μέχρι πρόσφατα ως κίνητρο για λύση του Κυπριακού. Η Τουρκία δεν θα αποδεχτεί την αποχώρηση όλων των κατοχικών στρατευμάτων, ούτε και την κατάλυση του ρόλου της ως εγγυήτριας δύναμης.
  7. Να καταργήσει με την προτεινόμενη λύση την Κυπριακή Δημοκρατία και να την μετατρέψει όχι απλά σε δορυφόρο της δικής της σφαίρας επιρροής αλλά σε αποικία. Ήδη στο κατεχόμενο Βόρειο τμήμα της Κύπρου έχει εγκαταστήσει εκατοντάδες χιλιάδες έποικους στο πλαίσιο της σταδιακής τουρκοποίησης της με βάση την Έκθεση του Ismail Nihat Erim το 1956.
  8. Χρησιμοποιώντας τραμπουκικές τακτικές εξαναγκασμού και κατατριβής να μετατρέψει τη θάλασσα της Λεβαντίνης σε τουρκική λίμνη και να αποδείξει σε διεθνές επίπεδο ότι είναι ο ηγεμόνας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
  9. Να παρεμποδίσει άλλες μεγάλες και περιφερειακές δυνάμεις να έχουν πρόσβαση ή αποφασιστικό ρόλο στους πλουτοπαραγωγικούς πόρους της περιοχής καιστον χρόνο και στον τρόπο αξιοποίησης τους εκτός κάτω από τους δικούς της όρους.

Συμπεράσματα για Κύπρο και Ελλάδα από τον αναθεωρητικό μεγαλοϊδεατισμό/ιμπεριαλισμό της Τουρκίας

Η Ανατολική Μεσόγειος συνιστά ενεργειακό καταλύτη «αλλαγής παιχνιδιού» (game changer) για την Ευρώπη, στο βαθμό που οι ισχυρές τουλάχιστον χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφασίσουν ότι δεν θα επιτρέψουν στην Τουρκία να μονοπωλήσει την κατάσταση. Η Κύπρος πρώτιστα και η Ελλάδα έχουν εισέλθει στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.

Τα ενεργειακά αποθέματα της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου είναι το σπουδαιότερο αν όχι το μοναδικό χαρτί που διαθέτει η Κυπριακή Δημοκρατία για να διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να εξευρεθεί μια δικαιότερη λύση του Κυπριακού. Αν η Ελλάδα επιθυμεί όντως να διαδραματίσει κάποιο ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο και στα ενεργειακά δρώμενα με την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου EastMed τότε θα πρέπει να τον διεκδικήσει δυναμικά όπως πράττει και η Τουρκία. Εκείνη η χώρα ή η δύναμη που διαθέτει ισχύ θα έχει και τον έλεγχο των ενεργειακών διαδρόμων και εξαγωγικών επιλογών.

Έχω αναλύσει σε άλλη αρθρογραφία καθώς και σε πανεπιστημιακή διατριβή πως ο αγωγός φυσικού αερίου East Med δεν συνιστά τη βέλτιστη εξαγωγική επιλογή για τα κυπριακά κοιτάσματα φυσικού αερίου. Η άριστη οικονομική και γεωπολιτική επιλογή είναι το Τερματικό Υγροποίησης Φυσικού Αερίου, που είναι πλέον εφικτό με την πρόσφατη ανακάλυψη του κοιτάσματος της Καλυψώς συμπεριλαμβανομένων και των υφιστάμενων αποθεμάτων της Αφροδίτης.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνουν αποδεκτοί οι εκβιασμοί των Τούρκων για συνδιαχείριση ή πάγωμα του ενεργειακού προγράμματος της Κυπριακής Δημοκρατίας μέχρι την εξεύρεση λύσης τουρκικών προδιαγραφών. Είναι σωστό να προωθούνται ενέργειες και διαβήματα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Εθνών χωρίς να αναμένεται ότι οι διαπραγματεύσεις θα εκδιώξουν τους Τούρκους από την Κυπριακή ΑΟΖ χωρίς την προβολή σκληρής ισχύος.Στην παγκόσμια σκακιέρα ο γεωστρατηγικός έλεγχος των πλουτοπαραγωγικών πόρων εξασκείται από τους δρώντες/κράτη που έχουν ισχύ και όχι από τους νόμιμους ιδιοκτήτες τους. Για κάτι τέτοιο απαιτείται η τροποποίηση των συντελεστών ισχύος και του συσχετισμού δυνάμεων υπέρ της Κύπρου και της Ελλάδας.

Το Διεθνές Δίκαιο δεν αποτελεί εχέγγυο προστασίας των αδυνάτων. Τα τεράστια στρατηγικά ελλείμματα της Ελλάδας, η σημερινή Τουρκοφοβία και η ηττοπάθεια αποφέρει μόνο προσβολές και απανωτές ήττες. Από τότε που δολοφονήθηκε στις 9.10.1831 ο Ιωάννης Καποδίστριας που επιχείρησε να κτίσει κράτος, η Ελλάδα προσπαθεί να βρει τον δρόμο προς το φαινομενικά ακατόρθωτο. Η σημερινή πολιτική για δήθεν διασφάλιση της «ειρήνης» με αποδοχή όλων των προκλήσεων της Τουρκίας και οι διαρκείς υποχωρήσεις και οι συμβιβασμοί απλά οδηγούν σε δορυφοροποίηση και Φινλανδοποίηση. Δεν μπορούν να δηλώνονται «κόκκινες γραμμές» για επικοινωνιακή κατανάλωση, που όταν η Τουρκία τις ξεπερνά, απλά ξεχνιούνται με περαιτέρω διάβρωση της όποιας αποτρεπτικής αξιοπιστίας.

Με την αδράνεια της η Ελλάδα έχει σταδιακά εγκλωβιστεί στη Θουκυδίδεια παγίδα της ανερχόμενης Τουρκίαςκαι ουαί τοις ηττημένοις (Vae victis), όπως δήλωσαν οι Γαλάτες στους ηττημένους Ρωμαίους. Παραγνωρίζεται ακόμη και το αυτονόητο δόγμα «Αν θέλεις ειρήνη προετοιμάσου για πόλεμο/Si vis pacem, para bellum» με βάση το οποίο επιτεύχθηκε η άνοδος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το ανατολικό μέρος της οποίας κληρονόμησε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, που καταβρόχθισαν οι Τούρκοι και ακόμη θέλουν και άλλα ελληνικά εδάφη. Ο πόλεμος δεν σημαίνει απαραίτητα συντριβή αν είσαι καλά προετοιμασμένοςκαι αποφασισμένος. Δεν έχει γίνει ακόμη αντιληπτό πως στον διφορούμενο αλλά ρεαλιστικό Οργουελιανό κόσμο της πολιτικής και διεθνούς σκακιέρας η ειρήνη μπορεί να σημαίνει πόλεμο και ο πόλεμος ειρήνη.

Categories: ΑΠΟΨΕΙΣ