Ψάχνουν μομέντουμ στο Κυπριακό

Ψάχνουν μομέντουμ στο Κυπριακό

 


Παρασκήνιο για επανέναρξη της προσπάθειας με την Τουρκία να θέλει το φυσικό αέριο στην ατζέντα

 

Του Γιάννη Αντωνίου

 

«Το τραίνο δεν κινείται αλλά τουλάχιστον παραμένει πάνω στις ράγες» ήταν η παραστατική απάντηση έμπειρου διπλωμάτη που είναι διαπιστευμένος στην Κύπρο και γνωρίζει πολύ καλά το Κυπριακό καθώς και το παρασκήνιο που βρίσκεται σε εξέλιξη για επανέναρξη της προσπάθειας για αναζήτηση λύσης. Η Τουρκία και πιο συγκεκριμένα ο Ταγίπ Ερντογάν παραμένει ο άγνωστος παράγοντας σε μια πολύπλοκη γεωπολιτική εξίσωση η οποία περιλαμβάνει τις ευρωτουρκικές σχέσεις, τη συριακή κρίση, το κουρδικό και μια σειρά από εσωτερικά ζητήματα της Τουρκίας. Η παρελκυστική στάση της Άγκυρας αλλά και της τουρκοκυπριακής ηγεσίας προκαλεί προβληματισμό στην κυβέρνηση. Η ανησυχία της κυβέρνησης επιτείνεται ακόμη περισσότερο από τα απαισιόδοξα μηνύματα που λαμβάνει από διπλωματικές πηγές για την αδιάλλακτη συμπεριφορά της Τουρκίας και την ακραία ρητορική του Ταγίπ Ερντογάν. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι ακόμη και η Ουάσιγκτον διαμηνύει προς κάθε κατεύθυνση αδυναμία συνεννόησης με την τουρκική ηγεσία για μια σειρά από θέματα της πρώτης γραμμής, όπως είναι το συριακό, όπου η Τουρκία εντελώς απροκάλυπτα προειδοποιεί ότι δεν θα διστάσει να κτυπήσει και αμερικανικά στρατεύματα που στηρίζουν τους Κούρδους.

Αξιοποιείστε το εξάμηνο μέχρι να αρχίσει έρευνες η Exxon Mobil, λένε οι Αμερικανοί

Το τελευταίο διάστημα η κυβέρνηση είχε την ευκαιρία να ξεκαθαρίσει σε πολλαπλά επίπεδα τις στοχεύσεις της για τη συνέχεια. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μετέφερε μέσω του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Χριστοδουλίδη στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ την ετοιμότητά του για άμεση επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και συνέχιση των συνομιλιών. Στο τετ α τετ που είχαν στη Ρώμη στο περιθώριο της Υπουργικής συνάντησης για την υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες (UNRWA) ο Νίκος Χριστοδουλίδης μετέφερε στον Αντόνιο Γκουτέρες και την ανησυχία της κυβέρνησης για τη συμπεριφορά της Τουρκίας. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι ο γενικός γραμματέας επανέλαβε τη θέση ότι παραμένει στη διάθεση των μερών για να προσφέρει τις καλές του υπηρεσίες. Οι ίδιες πληροφορίες φέρουν τα Ηνωμένα Εθνη να αποφεύγουν να πάρουν θέση για τις τουρκικές αξιώσεις στην κυπριακή ΑΟΖ, κάτι ασφαλώς που ενοχλεί τη Λευκωσία. Αυτή ακριβώς η ουδετερότητα δημιουργεί έντονο προβληματισμό στην Εκ πλευρά για το λόγο ότι ουσιαστικά αφήνει χώρο στην Τουρκία για να συνεχίζει την πολιτική της δημιουργίας γκρίζων ζωνών γύρω από την κυπριακή ΑΟΖ και να αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Είναι κάτι που μας ενοχλεί και μας προβληματίζει» σημείωσε κυβερνητική πηγή. H ανησυχία της Λευκωσίας έχει να κάνει με την απρόβλεπτη συμπεριφορά της Αγκυρας, της οποίας η προϊστορία έχει να επιδείξει αρκετά παραδείγματα πρόκλησης ελεγχόμενων κρίσεων προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της. Σε ένα τέτοιο σενάριο η Άγκυρα δεν αποκλείεται να προκαλέσει ένα ελεγχόμενο επεισόδιο προκειμένου να υποχρεώσει την εκ πλευρά να θέσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων το φυσικό αέριο. Η πρόσφατες προκλήσεις που απέτρεψαν την έναρξη ερευνών από το γεωτρύπανο της ΕΝΙ είναι ενδεικτικές των προθέσεών της. Επόμενο κρίσιμο τεστ είναι οι έρευνες της αμερικανικών συμφερόντων Exxon Mobil στο τεμάχιο 10, σε ένα περίπου εξάμηνο. Διπλωματικές πηγές υποστηρίζουν ότι το αμέσως επόμενο διάστημα θα αυξηθούν οι πιέσεις και προς τις δύο πλευρές για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων και αξιοποίηση του ζωτικού εξαμήνου. Η Αμερικανίδα πρέσβειρα στη Λευκωσία Κάθλιν Ντόχερτι ήταν πολύ ξεκάθαρη στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε πρόσφατα: «Η Exxon Mobil δεν προτίθεται να προχωρήσει σε γεώτρηση για αρκετούς μήνες, μάλλον στο τελευταίο τρίμηνο αυτού του χρόνου και νομίζω ότι έχουμε αρκετούς μήνες για να επικεντρωθούμε σε αυτό που έχει πραγματικά σημασία που κατά την άποψη της κυβέρνησης μου είναι η διαδικασία διευθέτησης», ανέφερε και πρόσθεσε:  «Θεωρώ ότι υπάρχει πολύς χρόνος και ότι θα πρέπει να αξιοποιηθούν οι έξι μήνες για να υπάρξει πρόοδος σε αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό που είναι η λύση», σημείωσε.

Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών Γουες Μίτσελ στη συνάντηση που είχε με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη. Ο Πρόεδρος επανέλαβε την ετοιμότητά του για την επανέναρξη των συνομιλιών και είπε ότι αναμένει την ανταπόκριση της άλλης πλευράς. O Γουές Μίτσελ φέρεται να μετέφερε στον Πρόεδρο την προτροπή της Ουάσιγκτον προς τη Λευκωσία όπως δώσει έμφαση στον δικοινοτικό διάλογο μέχρι να δημιουργηθούν οι προοπτικές για ουσιαστική εμπλοκή και της Τουρκίας.

Σε ό,τι αφορά τα ενεργειακά ο Πρόεδρος ενημέρωσε τον Αμερικανό αξιωματούχο για τις προθέσεις της κυβέρνησης για τη δημιουργία Ταμείου Υδρογονανθράκων ώστε να διασφαλιστούν και τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων, τα οποία επικαλείται η Τουρκία για να δικαιολογήσει τη συμπεριφορά της.

Σημαντικό θεωρείται για τη Λευκωσία και την Αθήνα το κείμενο συμπερασμάτων για την Τουρκία στην τελευταία σύνοδο των ηγετών της ΕΕ οι οποίοι καταδικάζουν έντονα τις συνεχιζόμενες παράνομες ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο και υπογραμμίζουν την πλήρη αλληλεγγύη της προς την Κύπρο και την Ελλάδα.  «Υπενθυμίζοντας τα συμπεράσματά του τον Οκτώβριο του 2014 και τη Διακήρυξη της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί επειγόντως την Τουρκία να σταματήσει τις ενέργειες αυτές και να σεβαστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου να διερευνήσει και να εκμεταλλευτεί τους φυσικούς της πόρους σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και το διεθνές δίκαιο», τονίζουν οι 28. «Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζει την υποχρέωση της Τουρκίας να σέβεται το διεθνές δίκαιο και τις σχέσεις καλής γειτονίας και να εξομαλύνει τις σχέσεις με όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας», σημειώνει το κείμενο των συμπερασμάτων.

 

Αρχή μεταξύ των δύο

Τα Ηνωμένα Εθνη, η ΕΕ, οι Αμερικανοί και οι Άγγλοι, υποστηρίζουν ότι υπό τις περιστάσεις, η έναρξη του διαλόγου σε δικοινοτικό επίπεδο θα ήταν μια θετική εξέλιξη μέχρις ότου δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για θετικές κινήσεις από τουρκικής πλευράς. Τα Ηνωμένα Εθνη καταφεύγουν και πάλιν στη διπλωματία των δείπνων προκειμένου να επιτύχουν επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν είναι διατεθειμένη να μπει σε διάλογο ενόσω συνεχίζονται οι τουρκικές προκλήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ. Ο πρόεδρος Αναστασιάδης ξεκαθάρισε ότι δεν θα πάει σε διαπραγματεύσεις υπό το καθεστώς απειλής. Οι Τούρκοι πιέζουν για ένταξη της ενέργειας στην ατζέντα των διαπραγματεύσεων. Τα Ηνωμένα Εθνη και τρίτοι επιδιώξουν μια μέση λύση δηλαδή το προσωρινό πάγωμα των γεωτρύσεων στην κυπριακή ΑΟΖ με την παράλληλη αποχώρηση των τουρκικών πλοίων. Στο Προεδρικό παραμένει έντονη η ενόχληση από τη ρητορική του Μουσταφά Ακιντζί και γενικότερα της τουρκοκυπριακής ηγεσίας. Ειδικότερα τα παράπονα έχουν να κάνουν με τη συμπεριφορά του μετά το ναυάγιο στο Κρανς Μοντάνα. Η έλλειψη επαφής ακόμη και σε προσωπικό επίπεδο είναι περισσότερο από εμφανής με πηγές από το προεδρικό να κάνουν λόγο για έναν «αγνώριστο Ακιντζί».

 

Γκρίζα ΑΟΖ θέλει η Τουρκία

Προφανής πρόθεση της Τουρκίας είναι να αμφισβητήσει την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας και ουσιαστικά να την εκθέσει έναντι των εταιρειών με τις οποίες συνομολόγησε συμφωνίες για έρευνες στην Κυπριακή ΑΟΖ και για αξιοποίηση του φυσικού πλούτου που κρύβει ο βυθός της θάλασσας.  Επικαλείται προσχηματικά τα δικαιώματα των τουρκοκυπρίων και συνδέει την επανέναρξη του διαλόγου με τη συζήτηση του ενεργειακού. Γραμμή άμυνας της κυβέρνησης είναι η εξουδετέρωση των τουρκικών επιχειρημάτων ότι αξιοποιεί μονομερώς τον φυσικό πλούτο της χώρας. Με αφορμή δηλώσεις και ρητορική που αναπτύσσεται από πλευράς Τουρκίας και Τουρκοκυπρίων, ο πρόεδρος Αναστασιάδης ξεκαθάρισε ότι «σε σχέση με το ζήτημα της εξερεύνησης και εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων της Κυπριακής Δημοκρατίας, συνεχίζει να υφίσταται η σύγκλιση που είχε επιτευχθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων Χριστόφια-Ταλάτ, η οποία προνοεί ότι οι αποφάσεις που αφορούν στις θαλάσσιες ζώνες (χωρικά ύδατα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα, αποκλειστική οικονομική ζώνη), ως αυτές ορίζονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας 1982, θα αποτελούν ομοσπονδιακή αρμοδιότητα στην επανενωμένη Κύπρο. Η σύγκλιση αυτή επαναβεβαιώθηκε κατά τη διάρκεια του τελευταίου γύρου διαπραγματεύσεων και ουδέποτε αμφισβητήθηκε από την τουρκική πλευρά».

Επιπρόσθετα ο Πρόεδρος επανέλαβε ότι η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει προβεί σε ένα σημαντικό βήμα που αποδεικνύει με απτό τρόπο τη δέσμευσή της στην αρχή ότι ο φυσικός πλούτος του νησιού ανήκει στο Κράτος και σε όλους τους νόμιμους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και ότι στόχος είναι η πλήρης αξιοποίηση της προοπτικής που διαφαίνεται ότι υπάρχει στον τομέα των υδρογονανθράκων, με τους καλύτερους δυνατούς όρους, ούτως ώστε να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη για το σύνολο του κυπριακού λαού. «Προς αυτή την κατεύθυνση, η Κυβέρνηση έχει προωθήσει στη Βουλή των Αντιπροσώπων νομοσχέδιο, το οποίο προνοεί τη σύσταση κρατικού ταμείου για τη διαχείριση των όποιων μελλοντικών αποθεμάτων υδρογονανθράκων, διασφαλίζοντας τα συμφέροντα υφιστάμενων και μελλοντικών γενεών όλων των Κυπρίων, στη βάση του νορβηγικού μοντέλου, όπως επίσης διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών και βέλτιστων πρακτικών» αναφέρεται. Ο Πρόεδρος, αφού τόνισε ότι οι ενεργειακοί σχεδιασμοί της Κυπριακής Δημοκρατίας θα συνεχιστούν κανονικά, κάλεσε για άλλη μια φορά την Τουρκία και την τουρκοκυπριακή κοινότητα να ανταποκριθούν άμεσα στο κάλεσμά του για επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, νοουμένου ότι προηγηθεί ο τερματισμός της παραβίασης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Αποκλειστική Οικονομική της Ζώνη.

Πηγή: Έντυπο Περιοδικό Ευρωκέρδος